Akademia Obrony Narodowej - Polski Serwis Naukowy

Brama AON

Polowa szkoła podoficerska dla załóg niemieckich pociągów pancernych w okresie wojny, obecnie biblioteka AON

Akademia Obrony Narodowej (AON) – powstała z dniem 1 października 1990 na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 maja 1990 w wyniku przekształcenia Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego - najwyższej rangi cywilno-wojskowa szkoła wyższa w Polsce. Uczelnia prowadzi zarówno działalność dydaktyczną w zakresie kształcenia wyższych kadr dowódczych Wojska Polskiego jak też cywilnych specjalistów w zakresie bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Powołana jest także do prowadzenia rozległych prac badawczych w zakresie problematyki obronności i bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa międzynarodowego i sztuki wojennej, w tym strategii, sztuki operacyjnej i taktyki

Bezpieczeństwo międzynarodowe - pojęcie z zakresu teorii stosunków międzynarodowych charakteryzujące bezpieczeństwo całej zbiorowości państw oraz system międzynarodowy, w jakim państwa te występują. Termin ten używany jest również dla określenia zewnętrznych aspektów bezpieczeństwa narodowego. Na bezpieczeństwo międzynarodowe, oprócz sumy bezpieczeństwa pojedynczych państw, składają się też warunki, normy i mechanizmy międzynarodowe. Swym zakresem obejmuje ono także cele i wartości wspólne dla całego systemu międzynarodowego, tj. stabilność, pokój, równowagę i współpracę.
Ulica prof. Stefana Banacha – jedna z ulic warszawskiej Ochoty o długości ok. 0,7 km. Ulica Stefana Banacha została otwarta do użytku we wrześniu 1959 r., od roku 1960 pod funkcjonuje obecną nazwą – pierwotnie był to odcinek ulicy Opaczewskiej.

Protoplasta uczelni

Absolwenci ASG 1989

Akademia Sztabu Generalnego powołana została dekretem Rady Ministrów z 22 października 1947 roku. Uczelnia podporządkowana była bezpośrednio szefowi Sztabu Generalnego WP.

Statutowym zadaniem ASG było rozwijanie teorii sztuki wojennej zgodnie z potrzebami sztabów i wojsk oraz zasad skutecznej obrony państwa. Przygotowywała oficerów z wyższym wykształceniem na stanowiska dowódcze i sztabowe.

Początkowo siedzibą akademii był gmach dawnej Wolnej Wszechnicy Polskiej przy ul. Opaczewskiej 2 (aktualnie ulica S. Banacha) w Warszawie. Latem 1954 akademię przeniesiono do obiektów przedwojennego Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie.

Badanie naukowe - termin oznaczający niemal wszelką działalność naukową. Na badania naukowe mogą się składać eksperymenty, gromadzenie danych z natury, analiza i studiowanie literatury źródłowej, analizy zebranych danych i wyciąganie z nich wniosków.
Wojskowy Instytut Historyczny (do roku 1990 Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej) - 7 lipca 1950, Zarząd XI Wojskowo-Historyczny utworzył Wojskowe Biuro Badań Historycznych. 9 sierpnia 1957 r. nastąpiło scalenie służby historycznej Wojska Polskiego. Utworzono wówczas Biuro Historyczne Wojska Polskiego, które łączyło zadania dotychczasowych instytucji. W 1959 roku podniesiono rangę wojskowej służby historycznej, tworząc w miejsce Biura Wojskowy Instytut Historyczny, który miał strukturę zakładów naukowych i był wyspecjalizowaną instytucją naukowo-badawczą prowadzącą badania nad dziejami oręża polskiego od czasów najdawniejszych do współczesności. Badania te obejmowały całokształt zagadnień związanych z obronnością państwa w okresie pokoju, jak i polski wysiłek zbrojny w konfliktach wojennych. Były one prowadzone z wykorzystaniem zasad historiografii marksistowskiej. WIH był jedyną placówką naukową prowadzącą kompleksowe badania nad dawną i najnowszą polską historią wojskową. Działalność WIH była krytykowana za "monopolizację historii wojskowości".

Pierwsza inauguracja roku akademickiego odbyła się 12 grudnia 1947 roku. Uczestniczyli w niej m.in. prezydent Bolesław Bierut oraz minister Obrony Narodowej marszałek Michał Rola-Żymierski. 3 kwietnia 1948 roku dekretem Rady Ministrów nadano akademii imię generała broni Karola Świerczewskiego.

W 1948 roku w jednostkach dydaktycznych ASG wprowadzono strukturę katedrową. Powołano wówczas katedry: taktyki ogólnej i służby sztabów, broni pancernej, artylerii, inżynieryjno-saperską, łączności, taktyki tyłów, historii wojennej oraz nauk społeczno-politycznych. W 1950 roku utworzono kolejne katedry: wojsk lotniczych i historii sztuki wojennej.

Taktyka (gr. taktiká ) - teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu. Taktyka jest najniższym poziomem sztuki wojennej. Wyższymi szczeblami sztuki wojennej są: operacja i strategia.
Bezpieczeństwo narodowe - stan uzyskany w rezultacie odpowiednio zorganizowanej obrony i ochrony przed wszelkimi zagrożeniami militarnymi i niemilitarnymi, tak zewnętrznymi jak i wewnętrznymi, przy użyciu sił i środków pochodzących z różnych dziedzin działalności państwa.

W 1953 roku, na wzór radziecki, utworzono sześć fakultetów, które pełniły rolę wydziałów: operacyjny, ogólnowojskowy, wojsk pancernych i zmechanizowanych, artylerii, rozpoznawczy i wojsk lotniczych. W 1956 roku rozwiązano fakultet operacyjny i rozpoznawczy, a rok później wojsk pancernych i zmechanizowanych. W 1960 roku rozwiązano fakultet ogólnowojskowy. Jednocześnie utworzono oddziały: wojsk rakietowych i artylerii oraz wojsk obrony przeciwlotniczej kraju i lotnictwa. Powołano również: Instytut Organizacji i Techniki Dowodzenia, Zakład Dydaktyki Wojskowej, Katedrę Taktyki Obrony przed Środkami Masowego Rażenia oraz Zespół Studiów Naukowych. W 1966 roku rozwiązano Oddział Wojsk Rakietowych i Artylerii.

Adam Czaplewski (ur. 1 stycznia 1914 w Brześciu nad Bugiem, zm. 11 listopada 1982 w Warszawie) – polski i radziecki wojskowy, szef Wojsk Pancernych i Zmechanizowanych MON, zastępca szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (1959–1968), komendant Akademii Sztabu Generalnego WP im. gen. Karola Świerczewskiego (1968–1973), generał dywizji Wojska Polskiego.
Tadeusz Kutrzeba (ur. 15 kwietnia 1886 w Krakowie, zm. 8 stycznia 1947 w Londynie) – kapitan Sztabu Generalnego Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał dywizji Wojska Polskiego II RP, dowódca Armii "Poznań" podczas wojny obronnej 1939 r.

Zasadniczy wpływ na powstanie środowiska naukowego ASG miała decyzje ministra obrony narodowej z 11 i 15 grudnia 1959 o nadaniu tytułu profesora nadzwyczajnego 11 oficerom posiadającym największy dorobek naukowo-dydaktyczny. Otrzymali je: gen. bryg. Mieczysław Bień, płk dypl. Jakub Broch, płk dypl. Józef Dac, płk dypl. Jan Dyda, płk dypl. Jan Kurniewicz, płk dypl. Andrzej Madejski, płk dypl. Edward Perkowicz, płk dypl. Eugeniusz Petrykowski, płk dypl. Józef Stachowski, płk dypl. Felicjan Wiśniewski i płk dypl. Remigiusz Wojtowicz. W latach 1961–1967 stopień doktora nauk wojskowych uzyskało 38 pracowników ASG. W 1967 roku uzyskano pierwsze 3 habilitacje - płk Władysław Filar, płk Kazimierz Gocyła, płk Julian Kaczmarek.

Władysław Mróz (ur. 30 listopada 1924 w Tarnowie, zm. 17 lipca 2010 w Warszawie) - profesor doktor habilitowany nauk wojskowych, generał dywizji Wojska Polskiego.
Wojsko Polskie – ogólna nazwa polskich sił zbrojnych stanowiących: formacje zbrojne państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków na terytorium dawnego państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków niebędących częścią struktury państwa polskiego, działających poza terytorium Polski.

W styczniu 1964 roku na stanowisko komendanta ASG został wyznaczony gen. dyw. Józef Kuropieska, dotychczasowy dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego i absolwent przedwojennej Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W procesie nauczania generał Kuropieska czerpał wzorce obowiązujące w Wyższej Szkoły Wojennej, której długoletnim komendantem był gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba.

Fakultet (łac.) – wydział wyższej uczelni, także zespół profesorów takiego wydziału. Nazwa ta używana jest również względem dodatkowych kierunków studiowanych przez danego studenta.
Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

W latach 70. ukazały się pierwsze książki pracowników ASG z dziedziny sztuki wojennej, m.in. autorstwa prof. Juliana Kaczmarka i Kazimierza Nożki. Podjęto ogólnopolskie programy badawcze z dziedziny nauk wojskowych. Wzrósł autorytet uczelni poza granicami Polski, czego wyrazem było podjęcie na przełomie lat 70. i 80. studiów przez oficerów z: ZSRR, Czechosłowacji, Węgier i NRD.

Zygmunt Henryk Berling (ur. 27 kwietnia 1896 w Limanowej, zm. 11 lipca 1980 w Konstancinie-Jeziornie) – polski dowódca wojskowy, uczestnik walk o niepodległość Polski, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, skazany przez sąd wojenny Rzeczypospolitej Polskiej w 1943 na śmierć za dezercję z Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, generał broni Wojska Polskiego, dowódca 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i 1. Armii WP, zastępca Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego, komendant Akademii Sztabu Generalnego, prawnik, urzędnik państwowy i działacz partyjny, członek PZPR, wiceminister Leśnictwa (1957–1970), prezes Polskiego Związku Łowieckiego.
Ulica Opaczewska w Warszawie – jedna z ulic warszawskiej Ochoty, biegnąca od ul. Grójeckiej do ul. Mszczonowskiej (brak przejazdu przez Al. Jerozolimskie). Powstała wraz z obecną ulicą Stefana Banacha jako odcinek dawnego traktu z Błonia do Czerska. W okresie późniejszym stanowiła granice wsi Rakowiec i Ochota. Ulica Opaczewska została uregulowana w końcu XIX wieku, wtedy też otrzymała obecną nazwę.

W 1977 dokonano radykalnych zmian w strukturze uczelni. Powołano Wydział Wojsk Lądowych oraz Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Kraju. Obok wydziałów funkcjonowało wiele samodzielnych katedr.

Akademia Sztabu Generalnego była w dziejach polskiego szkolnictwa wojskowego najdłużej funkcjonującą uczelnią dowódczo-sztabową. Jej mury opuściło 6200 oficerów dyplomowanych, a ponad 4800 oficerów ukończyło studia podyplomowe i kursy wojskowe.

Proces kształcenia

Kurs podstawowy w ASG trwał trzy lata. Na pierwszym roku słuchacze przerabiali zakres dowodzenia na szczeblu pułku, na drugim dywizji, a na trzecim elementy sztuki operacyjnej z ogólnym przedstawieniem zasad dowodzenia na szczeblu armii. Łącznie program kształcenia przewidywał ok. 4300 godzin zajęć dydaktycznych, w tym: 62% na przedmioty operacyjno-taktyczne, 12% na przedmioty ogólne, 5% na przedmioty specjalistyczne, 10% na przedmioty społeczno-polityczne i 11% na szkolenia i egzaminy. Oprócz zajęć teoretycznych prowadzono liczne ćwiczenia dowódczo-sztabowe i szkieletowe, w tym. tzw. ćwiczenia pociągowe polegające na wykorzystaniu transportu kolejowego jako ruchomej bazy do ćwiczeń taktycznych i operacyjnych w określonych rejonach Polski. Ważną rolę odgrywały też podróże wojskowo-historyczne oraz letnie i zimowe obozy szkoleniowe.

Grigorij Siemionowicz Łaźko ros. Лазько, Григорий Семёнович (ur. 19 września 1903 we wsi Lewokumskoje w Kraju Stawropolskim, zm. 17 listopada 1964 w Kijowie) – generał major Armii Czerwonej i generał brygady Ludowego Wojska Polskiego.
Bolesław Zarako-Zarakowski, ros. Болеслав Францевич Зарако-Зараковский (ur. 30 marca 1894 w Połocku, zm. 1963 w Moskwie) – kapitan Armii Imperium Rosyjskiego, generał-lejtnant Armii Czerwonej i generał dywizji Wojska Polskiego.

Struktura organizacyjna (1967)

komenda

jednostki dydaktyczne

instytut dowodzenia

instytut dydaktyki wojskowej

studium operacyjno-strategiczne

oddział wojsk OPK i lotnictwa

katedry ogólnoakademickie: taktyki ogólnej i sztuki operacyjnej, taktyki wojsk pancernych, taktyki artylerii, taktyki wojsk inżynieryjnych, taktyki obrony przed środkami masowego rażenia, taktyki tyłów, wojsk łączności, obrony przeciwlotniczej, obrony terytorialnej kraju

katedry nauk społeczno-politycznych: historii sztuki wojennej, podstaw marksizmu i leninizmu, ekonomii politycznej, ekonomiki wojskowej, pracy partyjno-politycznej

kurs doskonalenia oficerów

pododdziały słuchaczy

oddział naukowy

biblioteka naukowa

oddział szkolenia

oddział techniczny

oddział ogólnowojskowy

wydział kadrowy

wydział finansowy

Komendanci

gen. dyw. Bolesław Zarako-Zarakowski (25 VII 1947 – 5 II 1948)

gen. dyw. Zygmunt Berling (5 II 1948 – 10 IV 1953)

gen. bryg. Ostap Steca (16 IV 1953 – 11 XI 1953)

gen. bryg. Grigorij Łaźko (11 XI 1953 – 31 XII 1954)

gen. bryg. Wiktor Sienicki (10 I 1955 – 25 XI 1956)

gen. bryg. prof. dr Mieczysław Bień (26 XI 1956 – I 1964)

gen. dyw. Józef Kuropieska (I 1964 – 20 III 1968)

gen. dyw. Adam Czaplewski (11 IV 1968 – 12 I 1973)

gen. dyw. Bolesław Chocha (24 I 1973 – 6 XII 1977)

gen. broni Józef Kamiński (IV 1978 – XII 1985)

gen. dyw. prof. dr hab. Władysław Mróz (XII 1985 – 14 VII 1990)

gen. dyw. prof. dr Tadeusz Jemioło (14 VII - 30 IX 1990)

Akademia Obrony Narodowej - formowanie i zmiany organizacyjne

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 maja 1990 roku Akademię Sztabu Generalnego z dniem 1 października 1990 roku przekształcono w Akademię Obrony Narodowej.

Mieczysław Bień (ur. 27 maja 1924 w Wygodzie koło Janowa Podlaskiego, zm. 4 lutego 2008 w Warszawie) – profesor, doktor, generał brygady Wojska Polskiego.
Ostap Steca (ukr. Остап Стеца, ur. 1900 w Komańczy – zm. 1978) – ukraiński, radziecki oraz polski wojskowy łemkowskiego pochodzenia, generał ZSRR oraz generał brygady LWP.

W strukturze uczelni znalazły się: Wydział Strategiczno-Obronny, Wydział Wojsk Lądowych, Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej i Wydział Nauk Humanistycznych. W skład Wydziału Nauk Humanistycznych weszli oficerowie z samodzielnych katedr specjalistycznych oraz część nauczycieli z rozwiązanej Wojskowej Akademii Politycznej. Po kilku latach wydział ten został zredukowany do Instytutu Nauk Humanistycznych. W 1997 do AON włączono na prawach wydziału Wojskowy Instytut Historyczny. W 2001 Instytut ten rozwiązano tworząc w jego miejsce Biuro Badań Historycznych podporządkowane ministrowi Obrony Narodowej.

Strategia - nauka o używaniu metod siłowych (bezpośrednio lub w postaci gróźb) w celu realizacji interesów politycznych. Bada dostępne środki militarne oraz koncepcje opisujące użycie tych środków.
Centrum Symulacji i Komputerowych Gier Wojennych ( w skrócie CSiKGW) jest jednostką organizacyjną Akademii Obrony Narodowej. Rozpoczęło działalność 1 stycznia 2006. Centrum mieści się w warszawskiej dzielnicy Rembertów, przy al. Gen. A. Chruściela.

W połowie lat 90-tych AON w działalności dydaktycznej wyraźnie wykroczyła poza sferę obronności otwierając dla studentów cywilnych nowe kierunki w postaci studiów: ekonomicznych, historycznych i zarządzania. Doprowadziło to do sytuacji, w której liczba studentów cywilnych wyraźnie przewyższała liczbę studentów wojskowych.

Wyższa Szkoła Wojenna (W.S.Woj.) – wyższa szkoła wojskowa Sił Zbrojnych II RP szkoląca i dokształcająca oficerów sztabów. W latach 1923-1939 siedziba szkoły znajdowała się w Warszawie przy ul. Koszykowej 79.
Józef Buczyński (ur. 2 stycznia 1949 roku) - polski generał broni, magister inżynier cybernetyki i doktor habilitowany nauk wojskowych. Od 1968 roku służy w Wojsku Polskim, był m.in. dyrektorem Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej oraz attaché obrony, wojskowym, morskim i lotniczym przy Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Chińskiej Republice Ludowej. W latach 2006-2007 komendant Akademii Obrony Narodowej.

W 2007 podjęto proces reorganizacji uczelni tworząc: Wydział Zarządzania i Dowodzenia oraz Wydział Bezpieczeństwa Narodowego.

Akademia prowadzi badania w dziedzinie nauk wojskowych, obejmujących problemy: strategii, sztuki operacyjnej i taktyki wojsk lądowych, lotnictwa i obrony powietrznej oraz nauk humanistycznych i ekonomicznych. Prace badawcze mają charakter prognostyczny, modelowy i studyjny. AON uczestniczy też w badaniach naukowych prowadzonych przez NATO Defence College.

Michał Rola-Żymierski vel Michał Żymierski vel Michał Żymirski ps. Rola, Morski, wł. Michał Łyżwiński (ur. 4 września 1890 w Krakowie, zm. 15 października 1989 w Warszawie) – oficer Armii Austro-Węgier, polski dowódca wojskowy, komendant Polskiej Organizacji Wojskowej, generał brygady Wojska Polskiego, po degradacji w 1927 szeregowy, po rehabilitacji w 1940 oficer LWP, naczelny dowódca Armii Ludowej i Ludowego Wojska Polskiego, minister obrony narodowej (1945–1949) i przewodniczący Państwowej Komisji Bezpieczeństwa, Marszałek Polski, członek Prezydium Krajowej Rady Narodowej (1944–1947), poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952), członek Rady Państwa (1945–1949), wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, honorowy prezes Zarządu Głównego i Rady Naczelnej ZBOWiD.
Sztuka operacyjna - dział sztuki wojennej obejmujący teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia operacji przez zgrupowania wojsk, ukierunkowanych na osiągnięcie celu strategicznego na określonym obszarze działań.

AON współpracuje z wyższymi uczelniami innych armii, szczególnie z akademiami Niemiec, Czech, Słowacji, Węgier, Danii, Austrii, Szwecji, Francji i USA. Uczelnia utrzymuje też kontakty z ośrodkami kształcenia: Litwy, Ukrainy, Grecji, Hiszpanii, Japonii, Chin, Korei Południowej, Indii, Pakistanu i Arabii Saudyjskiej.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.
Józef Kuropieska (ur. 25 maja 1904 w Jedlni, zm. 1 września 1998 w Warszawie) – generał broni Wojska Polskiego, poseł na Sejm PRL II i III kadencji z ramienia PZPR.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)