Akadiana - Polski Serwis Naukowy

Obszar Akadiany

Akadiana (franc. Acadiane, ang. Acadiana lub Cajun Country) – oficjalna, oznaczająca francuskojęzyczny region etniczny i kulturowy, nazwa 22 parafii w Luizjanie, zamieszkanych głównie przez potomków francuskich osadników z Akadii, nazywanych Cajun (Kadyjczyków).

Lake Charles - miasto w USA, w południowo-zachodniej części stanu Luizjana, nad rzeką Calcasieu (uchodzi do Zatoki Meksykańskiej). Około 71,7 tys. mieszkańców.

Fleur-de-lis, fleur-de-lys, niekiedy w archaicznej pisowni fleur-de-luce (fr. "kwiat lilii") – figura heraldyczna w kształcie stylizowanego kwiatu lilii, najprawdopodobniej kosaćca żółtego (Iris pseudacorus).

Historia

Akadiana została zasiedlona w latach 1755-1763 przez francuskich osadników z Akadii, wypędzonych przez Brytyjczyków. W XIX wieku wschodnie parafie zasiedlili osadnicy z Niemiec. Obecnie oprócz francuskojęzycznej ludności Cajun, Akadianę zamieszkują: Indianie, Afroamerykanie (Kreole) i przybysze z płd.-wsch. Azji.

Bayou (czytaj: bajú) nazwa regionu ("Bayou Country") w delcie rzeki Missisipi, w stanie Luizjana, (USA). Także nazwa starorzeczy na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej. Nazwa pochodzi z dialektu "cajun" (zapożyczona z języka Indian Choctaw: bayuk - rzeczka).

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Nazwa "Akadiana" po raz pierwszy pojawiła się w miejscowych mediach w połowie lat 50. XX wieku, jako określenie tzw. "Południowej Akadii" (w odróżnieniu od kanadyjskiej "Północnej Akadii"). W 1971 oficjalnie zatwierdzono nazwę Akadiana na określenie regionu, obejmującego 22 parafie: Acadia, Ascension, Assumption, Avoyelles, Calcasieu, Cameron, Evangeline, Iberia, Iberville, Jeff Davis, Lafayette, Lafourche, Pointe Coupee, St. Charles, St. James, St. John The Baptist, St. Landry, St. Martin, St. Mary, Terrebonne, Vermilion i West Baton Rouge.

Huragan lub tajfun – cyklon tropikalny, w którym średnia prędkość wiatru wynosi powyżej 33 m/s (nie mniej niż 12° w skali Beauforta). Siłę huraganów mierzy się za pomocą skali Saffira-Simpsona, gdzie 5 stanowi zjawisko o nasileniu ekstremalnym. Huragan jest nazwą stosowaną dla zjawisk występujących nad akwenami Oceanu Atlantyckiego, natomiast tajfun – dla sztormów nad akwenami Oceanu Indyjskiego czy Oceanu Spokojnego.

Deportacje Akadian to proces wysiedlania francuskojęzycznych mieszkańców Akadii (współcześnie część Nowej Szkocji) do innych brytyjskich kolonii, jaki miał miejsce w latach 1755-1759.

Flaga

Oficjalna flaga Akadiany

Flagę stworzył w 1965 Thomas Arceneaux. Trzy lilie symbolizują Francję, zamek jest symbolem Kastylii, gwiazda symbolizuje Maryję.

Geografia i gospodarka

W północnych parafiach Akadiany dominują równinne prerie i niewysokie wzniesienia. W tym regionie uprawia się głównie bawełnę i kukurydzę. Południowe parafie mają krajobraz charakterystyczny dla "Regionu Bayou" z bagnistymi lasami cypryśnikowymi i starorzeczami. Główne uprawy to ryż i trzcina cukrowa. Centrum regionu jest miasto Lafayette; inne większe miejscowości to: Lake Charles, Abbeville, Crowley, Donaldsonville, Eunice, New Iberia, Opelousas, Rayne i St. Martinville. Obecnie głównymi gałęziami gospodarki są: wydobycie ropy naftowej, turystyka i rolnictwo. Region jest często nawiedzany przez katastrofalne powodzie i huragany, co spowodowało konieczność znacznej rozbudowy dróg w celu ewakuacji ludności z zagrożonych terenów.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Cypryśnik błotny (Taxodium distichum) – gatunek drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Występuje naturalnie w południowo-wschodnich stanach USA, szczególnie na błotnistych obszarach Florydy, jednak już od dłuższego czasu sadzi się go w Europie jako drzewo ozdobne i parkowe.