Akcja "X-2" - Polski Serwis Naukowy

Akcja "X-2" – operacja wysiedlenia zakonnic i likwidacji domów zakonnych, dokonana w 1954 przez władze PRL.

Decyzję o przeprowadzeniu akcji podjął premier Józef Cyrankiewicz. Uzasadniano ją koniecznością likwidowania niemieckich wpływów w środowiskach zakonnych. Akcji nadano kryptonim "X2". Brały w niej udział UB, milicja, Rady Narodowe i tzw. czynnik społeczny. Przygotowano środki transportu i miejsca odosobnienia. 3 sierpnia 1954 w nocy milicja wtargnęła do domów zakonnych. Zakonnicom pozwolono zabrać tylko najpotrzebniejsze rzeczy i wywieziono je do obozów pracy w całej Polsce. Wysiedlono w ten sposób ponad 1500 sióstr zakonnych z klasztorów na terenie województw: opolskiego, wrocławskiego i staliningrodzkiego.

Dom zakonny – najmniejsza jednostka administracyjna zakonu, siedziba wspólnoty zakonnej gromadząca mniej niż dwunastu zakonników. Przełożonym domu zakonnego jest przeor.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Represje objęły dziesięć zgromadzeń (m.in. sióstr elżbietanek i sióstr św. Jadwigi).

W latach 1956-1958 zakonnice odzyskały wolność - nie miały jednak do czego wracać. Władze zagrabiły siostrom 323 obiekty, w tym szpitale, domy opieki, przedszkola, sierocińce oraz grunty i budynki klasztorne. Do dziś państwo nie zwróciło zgromadzeniom ok 30% zagrabionego bezprawnie mienia.

Józef Cyrankiewicz (ur. , członek władz PPS i PZPR, pięciokrotny premier RP i PRL w latach 1947–1952 i 1954–1970 (funkcję tę sprawował najdłużej w historii Polski), przewodniczący Rady Państwa. Z zawodu prawnik i dziennikarz.

Zakonnica - wg kan. 207 § 2. spośród duchownych i świeckich osób wywodzą się wierni, którzy profesją rad ewangelicznych, przez śluby lub inne święte więzy, przez Kościół uznane i zatwierdzone, w sposób szczególny poświęcają się Bogu a także pomagają w zbawczej misji Kościoła. Ich stan, choć nie odnosi się do hierarchicznej struktury Kościoła, jednak należy do jego życia i świętości.

W 2002 roku Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach rozpoczął śledztwo w sprawie operacji X-2, jednak zostało ono umorzone ze względu na śmierć sprawców i niewykrycie części winnych.

Bibliografia

Aleksandra Syrek, Akcja "X2" - wypędzić zakonnice, Rzeczpospolita, 14 sierpnia 2007;

Edward Kebasz, Świadectwo Prawdy, Gość Niedzielny, 22 lutego 2009.