Akcja Burza w Okręgach Wilno i Nowogródek AK

Odznaka AK przyznawana za udział w "Akcji Burza"

Akcja Burza w Okręgach Wilno i Nowogródek AK – część akcji wojskowej zorganizowanej i podjęta przez oddziały Armii Krajowej przeciw wojskom niemieckim, w końcowej fazie okupacji niemieckiej, bezpośrednio przed wkroczeniem Armii Czerwonej, prowadzona w granicach II Rzeczypospolitej.

Bój spotkaniowy (ang. meeting engagement) - działania bojowe wynikłe na skutek zetknięcia się oddziałów i związków taktycznych stron przeciwnych, z których każda dąży do uzyskania rozstrzygnięcia przez natarcie.
Puszcza Rudnicka - olbrzymia puszcza na Litwie (ogólna powierzchnia 37 tys. ha). Lasy sosnowe stanowią 67%, olcha czarna 12%, jodła i brzoza po 10%. Puszcza Rudnicka to olbrzymi kompleks biotopów będący niewątpliwie jednym z najwartościowszych terenów w rejonie. W okolicy Zygmunciszek, na wysokość 30 m wznoszą się wydmy kontynentalne.

W maju 1944 Komenda Główna AK, po doświadczeniach przebiegu "Burzy" na Wołyniu zdecydowała się na opanowanie Wilna by zaakcentować polskość kresów wschodnich.

Na początku czerwca połączono okręgi wileński i nowogródzki. Komendantem nowego okręgu został ppłk Aleksander Krzyżanowski - "Wilk".

Pod koniec czerwca został opracowany i zatwierdzony plan akcji na Wilno oznaczony kryptonimem "Ostra Brama". Zakładał on uderzenie z zewnątrz na miasto tworzonymi pięcioma zgrupowaniami oddziałów okręgu wileńskiego i nowogródzkiego, wsparte od wewnątrz działaniami garnizonu miejskiego AK.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).
Roman Korab-Żebryk (1916-2004) zastępca dowódcy a później po śmierci Czesława Grombczewskiego "Juranda" dowódca 1 Wileńskiej Brygady AK. Aresztowany przez UB w 1947. Historyk (bronił doktorat na UW na temat bitwy pod Krawczunami stoczonej między żołnierzami radzieckimi i akowcami a Niemcami) spisujący dzieje swojej formacji.

Dowództwo Oddziałów Partyzanckich

6 czerwca 1944 oficjalnie ujawnione zostało Dowództwo Oddziałów Partyzanckich Okręgu Wileńskiego. Stacjonowało w Dziewieniszkach , a jego zadaniem była koordynacja działań bojowych oddziałów w polu. Osłonę dawały 8 Brygada Partyzancka i OR KO por. "Groma". W Dziewieniszkach zainstalowała się drukarnia polowa i część BiP. Rozpoczęto wydawanie "Biuletynu Nadzwyczajnego", "Pobudki" i "Z Pola Walki". Nadawano komunikaty radiowe. Drukowano rozkazy, przepustki i legitymacje.

Operacja Ostra Brama – akcja zbrojna rozpoczęta 7 lipca 1944 przez oddziały Armii Krajowej, w ramach Akcji Burza, w celu samodzielnego oswobodzenia Wilna z rąk okupanta niemieckiego siłami AK i zgodnego z założeniami "Burzy" wystąpienia wobec Armii Czerwonej "w roli gospodarza terenu". Plan operacji został opracowany w marcu 1944 przez sztab okręgu wileńskiego - zakładał on zdobycie miasta przez połączone siły wileńskiego i nowogrodzkiego okręgu AK.
Aleksander Krzyżanowski, ps. "Wilk", "Wesołowski", "Dziemido", "Jan Kulczycki" (ur. 18 lutego 1895, zm. 29 września 1951) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, członek SZP, ZWZ, komendant Okręgu Wileńskiego AK.

Obsada personalna

Dowódca - ppłk "Wilk"

Szef sztabu - mjr dypl. Teodor Cetys "Sław"

Szef oddziału I - kpt. Zbigniew Brodzikowski "Rarańcza"

Szef oddziału II - por. Józef Ciecierski "Rokita"

Szef oddziału III - ppłk Zygmunt Izydor Blumski "Strychański"

Szef oddziału IV - mjr Kazimierz Radzikowski "Robur"

Szef oddziału V - kpt. Stefan Czemik "Orwat"

Szef oddziału VI - por. Antoni Snarski "Solny"

Szef saperów - kpt. Michał Kwakszyc "Kowal",

Szef służby sanitarnej - por. dr Michał Reicher " Sosna".

Dowództwu Oddziałów Partyzanckich bezpośrednio podlegały:

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.
Miedniki Królewskie (lit. Medininkai) – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w gminie rejonowej Wilno, siedziba starostwa Miedniki, na drodze Wilno – Mińsk, przy granicy z Białorusią. W sąsiedztwie miejscowości znajdują się 2 z najwyższych wzgórz na Litwie - Józefowa Góra (lit. Juozapinės kalnas) o wysokości 292,7 m n.p.t. i Góra Auksztocka (lit. Aukštàsis kálnas) 293,84 m n.p.t.

Oddział Rozpoznawczy KO por. Władysława Kitowskiego "Groma" w sile 120 ludzi,

Oddział Dyspozycyjny Kedywu ("pluton S") por. Floriana Perepeczki "Promienia" w sile 80 ludzi

kompania osłony sztabu por. Piotra Górskiego "Ziemowita" w sile 100 ludzi

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)