Akcja bezpośrednia - Polski Serwis Naukowy

Akcja bezpośrednia – pojęcie odnoszące się do działalności politycznej prowadzonej bez pośrednictwa osób trzecich, takich jak wybrani przedstawiciele (w ramach systemu parlamentarnego); jedna z podstawowych zasad działalności anarchosyndykalistycznej a także anarchistycznej w ogóle.

Antymilitaryzm, ruch antywojenny – doktryna zwykle znajdowana wśród ruchów anarchistycznych. Opiera się na krytycznej ocenie idei imperializmu i państw narodowych. Kojarzona z ruchami komunistycznymi, będąca częścią I i II Międzynarodówki, nie jest bynajmniej domeną tylko tych ruchów.

Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowana przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.

W XIX w., kiedy formułowano jej zasady, rozróżniano kilka jej rodzajów, m.in.:

Oprócz osiągnięcia doraźnych celów, znaczenie akcji bezpośredniej polega w założeniu przede wszystkim na tym, że ma ona uczyć pracowników samodzielności, prowadzić do pozbycia się postaw opartych na uległości i rozwijać postawy twórczego buntu i aktywności, napędzających rozwój społeczeństwa. Jak pisał francuski syndykalista Émile Pouget, akcja bezpośrednia „uczy zaufania do siebie samego! Liczenia na siebie samego! Panowania nad sobą! Samodzielnego działania! [natomiast] system przedstawicielski [zakłada] w swych podstawach bezczynność jednostek”

Anarchizm (od gr. ἀναρχία anarchia – "bez władcy") lub wolnościowy socjalizm – doktryna postulująca model społeczeństwa opartego na dobrowolnej współpracy, równości społecznej, solidarności międzyludzkiej i poszanowaniu wolności jednostki, odrzucająca potrzebę istnienia instytucji państwa, kapitalizmu oraz innych form władzy, wyzysku, przymusu i hierarchii, a także ruch społeczny dążący do realizacji tych celów.

Anarchizm syndykalistyczny (anarchosyndykalizm) – doktryna polityczna i ekonomiczna powstała pod koniec XIX w. z inicjatywy Fernanda Pelloutiera, będąca syntezą anarchizmu i ruchu związkowego.

Podobnie o systemie przedstawicielskim pisała amerykańska anarchistka i feministka Voltairine de Cleyre: „Główną wadą jest to, że niszczy inicjatywę, gasi indywidualnego buntowniczego ducha, uczy polegania na innych, którzy mieliby zrobić to, co powinno się zrobić samemu (…)”

Bojkot (ang. boycott) - częściowe lub całkowite zerwanie kontaktów handlowych lub stosunków dyplomatycznych z firmą, organizacją lub państwem. Bojkot stosuje się w celu wyrażenia protestu lub wywarcia presji (wymuszenia ustępstw). Bojkot tzn. lekceważyć kogoś czy coś podważać jego rację lub poglądy.

Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, poprzez m.in. budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.

Akcja bezpośrednia w tym rozumieniu ma przygotowywać pracowników do samodzielnej działalności gospodarczej po przejęciu środków produkcji.

W XX w. akcja bezpośrednia zaczęła być stosowana w wielu innych sferach, takich jak walka o prawa obywatelskie, działalność ruchu antywojennego, antynuklearnego, ruchu ekologicznego, a później także ruchu antyglobalistycznego.

Przypisy

M. Waldenberg Prekursorzy Nowej Lewicy, s. 196-197
Voltairine de Cleyre, Direct Action

Źródła

Marek Waldenberg Prekursorzy Nowej Lewicy. Studia z myśli społecznej XIX i XX w., Kraków-Wrocław 1985

Voltairine de Cleyre Direct Action, New York 1912