Aklamacja - liturgia - Polski Serwis Naukowy

Aklamacja – w liturgii niektórych kościołów chrześcijańskich jest to formuła pochwalna na cześć Boga, wykonywana podczas Mszy Świętej. W liturgii Kościoła Rzymskokatolickiego wyróżnia się następujące aklamacje:

Aklamacja przed czytaniem Ewangelii

Wykonywana podczas liturgii słowa, przed odczytaniem Ewangelii. Aklamacja ta jest świadectwem przygotowania i chęci wiernych do wysłuchania Słowa Boga. Wykonywana jest w sposób uroczysty śpiewem (jako część uroczysta, jeżeli miałaby nie być śpiewana, można ją pominąć). Zwykle jest to dwu- lub trzykrotnie powtórzone słowo Alleluja. Po aklamacji wykonuje się werset nawiązujący do czytanej Ewangelii, po czym powtarza się aklamację.

Liturgia eucharystyczna (łac. Liturgia eucharistica) to trzecia część katolickiej Mszy św. w rycie rzymskim, po Obrzędach wstępnych i Liturgii słowa, a przed Obrzędami końcowymi. Jest to najważniejsza część Mszy św.; obejmuje głównie przygotowanie darów ofiarnych, Modlitwę eucharystyczną i Obrzędy komunijne.

Wielki Tydzień to w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa, przygotowujący do największego święta chrześcijan, Zmartwychwstania Pańskiego. Szczególnym czasem w Wielkim Tygodniu jest Triduum Paschalne.

W okresie Wielkiego Postu nie odmawia Alleluja. W miejsce tej aklamacji używa się:

Chwała Tobie, Słowo Boże (w 1., 3. i 5. Niedzielę Wielkiego Postu, w dni powszednie po tych niedzielach oraz w dni od Środy popielcowej do niedzieli)

Chwała Tobie, Królu wieków (w 2. i 4. Niedzielę Wielkiego Postu, w dni powszednie po tych niedzielach oraz w Wielkim Tygodniu do Wielkiego Piątku włącznie)

Aklamacja anamnezy

Osobny artykuł: Aklamacja po przeistoczeniu.

Wykonywana przez lud po Przeistoczeniu, w odpowiedzi na słowa celebransa.

Alleluja (hebr. הַלְלוּיָהּ hallelujah – wychwalajcie Jahwe), to w Biblii zwrot nawołujący do wychwalania Jahwe. Jah to poetycka, skrócona forma imienia Bożego. Zwrot ten jest użyty dwadzieścia cztery razy w Starym Testamencie, głównie w psalmach oraz cztery razy w greckiej transliteracji w Apokalipsie. Słowo to z czasem utraciło pierwotne znaczenie i stało się dla żydów modlitewną aklamacją.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Święty

Osobny artykuł: Sanctus.

Aklamację tę wykonuje cały lud razem z kapłanem podczas Liturgii eucharystycznej, po prefacji.

Kyrie eleison

Tę aklamację wykonuje się zawsze po akcie pokuty, chyba że wystąpiła w nim samym.

Aklamacja po czytaniu

Wypowiadane przez lektora po zakończeniu czytania słowa: Oto Słowo Boże, na które lud odpowiada: Bogu niech będą dzięki.

Chwała Tobie, Panie

Aklamacja wykonywana przez lud w odpowiedzi na słowa kapłana Słowa Ewangelii według św. N.

Wielki Post – czas pokuty, przygotowujący do przeżycia najważniejszych dla chrześcijan, Świąt Wielkanocnych. Obejmuje on okres liczony od Środy Popielcowej do Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek. Tradycyjnie Wielki Post określany bywa jako czterdziestodniowy (łac. Quadragesima).

Liturgia słowa (łac. Liturgia verbi) jest drugą częścią mszy świętej, która następuje po obrzędach wstępnych, a przed liturgią eucharystyczną.

Oto słowo Pańskie

Wykonywana przez czytającego Ewangelię po jej przeczytaniu. W odpowiedzi lud wypowiada słowa: Chwała Tobie, Chryste.

Aklamacja na przygotowanie darów

Gdy na przygotowanie darów nie wykonuje się śpiewu, ani nie gra na organach kapłan może wypowiedzieć głośno słowa błogosławieństwa (w przeciwnym razie mówi je cicho): Przez to misterium wody i wina oraz Błogosławiony jesteś, Panie, zaś lud odpowiada aklamacją: Błogosławiony jesteś, Boże, teraz i na wieki.

Popielec, Środa Popielcowa (staropolska Wstępna Środa) – w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu. Jest to dzień pokuty przypadający 40 dni (nie licząc niedziel, które są pamiątką Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa) przed Wielkanocą. Według obrzędów katolickich tego dnia kapłan czyni popiołem znak krzyża na głowie wiernego (w Polsce praktykowane jest posypanie głowy popiołem), mówiąc jednocześnie: Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz lub Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię, co ma przypomnieć człowiekowi o kruchości jego życia i nieuchronnej śmierci.

Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.

Aklamacja po modlitwie Pańskiej

W odpowiedzi na słowa kapłana: Wybaw nas, Panie, od zła wszelkiego i obdarz nasze czasy pokojem. Wspomóż nas w swoim miłosierdziu, abyśmy zawsze wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego zamętu, pełni nadziei oczekiwali przyjścia naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa. lud wypowiada aklamację: Bo Twoje jest królestwo i potęga, i chwała na wieki.

Transsubstancjacja (od łac. transsubstantiatio), przeistoczenie – w teologii oznacza rzeczywistą przemianę substancji podczas Eucharystii: chleba (hostii) w ciało, a wina w krew Jezusa Chrystusa. Termin ten został przyjęty podczas Soboru Laterańskiego IV w 1215 roku. Teolodzy prawosławni używają czasem terminu transsubstancjacja – uważają jednak, że termin ten ma charakter nie opisowy, ale wskazuje na tajemnicę obecności cielesnej Jezusa w Eucharystii.

Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.

Amen

Aklamacja Amen występuje w czasie Mszy św. najczęściej. Wyróżnia się Amen kończące kolektę (OWMR 54, 127), po doksologii (Przez Chrystusa, z Chrystusem i w Chrystusie) (OWMR 79)oraz kończące modlitwę po Komunii (OWMR 89).

Zobacz w Wikiźródłach hasło Aklamacje w Encyklopedii kościelnej