Aktor społeczny - Polski Serwis Naukowy

Aktor społeczny w socjologii i antropologii jest to jednostka, grupa społeczna lub instytucja w rozumieniu podmiotu społecznego odgrywająca w danej sytuacji społecznej określoną rolę społeczną i oddziałująca przez swoje działanie na innych.

W podejściu interakcyjnym, a w szczególności w etnometodologii aktor społeczny ujmowany jest jako jednostka manipulująca wrażeniami innych uczestników interakcji, narzucając im własną definicję sytuacji, przez co może kontrolować proces interakcji, przekonywać innych do swoich racji i wymuszać odpowiednie dla siebie zachowania, a wręcz konstruować wizje rzeczywistości.

Agens w analizie transakcyjnej osoba, która rozpoczyna grę i ją podtrzymuje. Pozostałe osoby uczestniczące w grze są partnerami, którzy reagują na prowadzoną agensa grę w taki sposób, by mogła ona trwać dalej. Przykładowo w grze Dlaczego ty nie - tak ale agens przedstawia problem, którego nie może rozwiązać, a w przypadku, gdy inni próbują podawać rozwiązania sytuacji, agens znajduje dodatkowe problemy, które uniemozliwiają rozwiązanie tejże sytuacji. Gra trwa tak długo, jak długo partnerzy interakcji reagują na działania agensa.

Definicja sytuacji – pojęcie wprowadzone do socjologii przez Williama Thomasa. Jest to działanie polegające na interpretacji (zazwyczaj nieuświadamianej) przez jednostkę sytuacji, w jakiej się znalazła. Zdefiniowanie sytuacji zależne jest od jej percepcji oraz wartości, jakie dana jednostka posiada. Dla osób biorących udział w interakcji mogą istnieć różne definicje sytuacji, w zależności np. od ich sytuacji społecznej.

W procesie interakcji, wszystkie strony wchodzące w jej skład są ujmowane jako aktorzy społeczni, natomiast przestrzeń w jakiej interakcja się odbywa, określana jest mianem sceny lub kulis. Aktorzy społeczni, którzy odgrywają swoje role wspólnie w mniejszych grupach, tworzą zespoły.

Motywacja – stan gotowości istoty rozumnej do podjęcia określonego działania, to wzbudzony potrzebą zespół procesów psychicznych i fizjologicznych określający podłoże zachowań i ich zmian. To wewnętrzny stan człowieka mający wymiar atrybutowy.

Teoria gier to dział matematyki zajmujący się badaniem optymalnego zachowania w przypadku konfliktu interesów. Teoria gier wywodzi się z badania gier hazardowych i taka jest też jej terminologia, jednak zastosowanie znajduje głównie w ekonomii, biologii (szczególnie w socjobiologii), socjologii oraz informatyce (patrz: sztuczna inteligencja). Zastosowanie teorii gier w biologii przez Johna Maynarda Smitha zaowocowało pojawieniem się ewolucyjnej teorii gier i memetyki, a także nowymi zastosowaniami w naukach, które wcześniej bazowały na teorii gier.

W teorii gier aktor to jednostka, która oddziałując na innych i podejmując decyzje, zwiększa lub zmniejsza przewagę np. ekonomiczną nad innymi aktorami, biorącymi udział w interakcjach.

W ujęciu strukturalno funkcjonalnym aktor społeczny to jednostka posiadająca cztery istotne atrybuty:

cel, do zrealizowania którego dąży
środki, pozwalające osiągnąć cel
system aksjonormatywny aktora, wpływający na jego zachowanie
warunki sytuacyjne

W teorii wymiany aktor społeczny jednostką dążącą do maksymalizowania korzyści, poprzez motywowanie się zdobywaniem nagród.

Kapitał, to pojęcie z dziedziny ekonomii i finansów, oznaczające dobra (bogactwa, środki, aktywa) finansowe, szczególnie, gdy służą one rozpoczęciu lub kontynuacji działalności gospodarczej. Jest jednym ze środków wytwórczych, obok: pracy, przedsiębiorczości i ziemi, które są potrzebne do rozpoczęcia produkcji.

Interakcja społeczna - wzajemne oddziaływanie na siebie jednostek społecznych, najczęściej przy użyciu języka i innych kodów kulturowych. Jest to jedno z podstawowych pojęć w socjologii.

Zobacz też

agens