Akwizgran - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zapoznaj się również z: wieś w Polsce.

Na mapach: 50°47′N 6°05′E / 50.783, 6.083

Akwizgran (niem. Aachen , Bad Aachen; fr. Aix-la-Chapelle; nid. Aken) – miasto uzdrowiskowe na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Kolonia, siedziba regionu miejskiego Akwizgran. Leży bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią.

Przemysł elektrotechniczny, metalowy, maszynowy i taboru kolejowego; produkcja czekolady. Węzeł kolejowy i drogowy, ośrodek turystyczny i uzdrowisko. Znajdują się tu liczne szkoły wyższe w tym politechnika.

Rejencja Kolonia (niem. Regierungsbezirk Köln) - jedna z pięciu rejencji niemieckiego kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia. Główny urząd rejencji, zarząd (Bezirksregierung) ma siedzibę w Kolonii.
Hrabstwo Arlington (ang. Arlington County) – hrabstwo w stanie Wirginia w Stanach Zjednoczonych, należące do aglomeracji Waszyngtonu, położone nad rzeką Potomak. W roku 2000 w hrabstwie mieszkało 189 453 osób.

Demografia

rozwój demograficzny:

156 tys. (ok. 1925)

168,2 tys. (1960)

256,1 tys. (stan z dnia 31 grudnia 2002)

256,49 tys. (30 czerwca 2004)

Historia

W pobliżu Akwizgranu odkryto prehistoryczne, potwierdzone pracami archeologicznymi, celtyckie początki tego miasta. Zbudowany za czasów rzymskich (I wiek n.e.) pod nazwą Aquae Grani lub Aquisgranum (od Granusa celtyckiego bożka uzdrowień) jako miejscowość uzdrowiskowa z ciepłymi źródłami siarkowymi (do 74 °C). Pepin Mały cenił lecznicze właściwości term Granusa w Aachen, tam też na miejscu rzymskiej świątyni zbudował kaplicę, a także rezydencję (palatium). Właśnie od niego pochodzi pierwsza wzmianka o Akwizgranie w roku 765. Syn i następca Pepina, Karol Wielki, władca imperium Karolingów, wybrał Akwizgran za swoją siedzibę. W roku 790 w Aachen powstał pałac karoliński, oparty na wzorach klasycznych, ze słynną, zachowaną do dziś oktagonalną kaplicą (w ramach katedry). Budową kaplicy zajął się mistrz Odo z Metzu. W kaplicy Karol Wielki zgromadził wiele cennych chrześcijańskich relikwii.

Pokój w Lunéville 1801 – traktat pokojowy kończący wojnę Republiki Francuskiej ze Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego. Podpisany 9 lutego 1801 w Lunéville w Lotaryngii.
Uzdrowisko – miejscowość dysponująca naturalnymi czynnikami leczniczymi, do których zalicza się wody mineralne oraz właściwości klimatyczne. Warunkiem powstania miejscowości uzdrowiskowej jest występowanie walorów przyrodniczych. Wody mineralne służą do kąpieli leczniczych i do kuracji pitnej, a właściwości klimatyczne stosowane są w klimatoterapii.

Katedra w Akwizgranie, Albrecht Dürer (1520)

W roku 962 Otton I koronował się w katedrze akwizgrańskiej, od tego czasu aż do roku 1531 koronowało się tam 31 królów niemieckich. W roku 1165 Karol Wielki został kanonizowany, a rok później miasto uzyskało prawa miejskie i stało się wolnym miastem Rzeszy. W XII-XIII wieku zostało obwarowane, rozwijało się pomyślnie dzięki handlowi (targi akwizgrańskie od 1166). W późnym średniowieczu nastąpił rozwój tkactwa i sukiennictwa, a miasto ogrywało ważną rolę w polityce niemieckiej – tu odbywały się posiedzenia Sejmu Rzeszy (Reichstagu) i synody. W XVI wieku, w wyniku wojen religijnych, miasto zaczęło podupadać – miejsce koronacji królów przeniesiono do Frankfurtu nad Menem; do dalszego pogłębienia kryzysu przyczynił się pożar 2 maja 1656; wówczas prawie całe miasto spłonęło.

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Katedra

Ratusz w Akwizgranie

Tylne wejście do ratusza

W XVII-XIX w. był popularnym wśród europejskich elit uzdrowiskiem (wody alkaliczno-siarczane) i miastem "rozrywkowym" z kasynami, salami balowymi i innymi miejscami uciech. Akwizgran był miejscem zawarcia pokoju między Hiszpanią i Francją w wojnie o Flandrię w roku 1668, a w roku 1748 zawarto tam pokój w austriackiej wojnie sukcesyjnej. W roku 1801 pokój w Lunéville przyznał miasto Francji, kongres wiedeński zaś przekazał je w 1815 Prusom. W 1818 odbył się tu pierwszy kongres Świętego Przymierza. W XIX i na początku XX w., dzięki bliskości kopalń węgla, nastąpił rozwój przemysłu tekstylnego, żelaznego, optycznego i chemicznego (nawozy sztuczne). Wówczas też miasto stało się ważnym węzłem kolejowym, łączącym linie niemieckie z belgijskimi, w 1870 r. powstała politechnika.

Katedra w Akwizgranie (niem. Aachener Münster lub Kaiserdom) – kościół katedralny pod wezwaniem św. Marii w Akwizgranie w zachodnich Niemczech. Katedra składa się z trzech części, z których najstarszą jest dawna kaplica pałacowa Karola Wielkiego (Pfalzkapelle) - jeden z nielicznych zabytków sztuki karolińskiej zachowanych do naszych czasów. Następnie, w dobie wczesnego romanizmu rozbudowano westwerk, natomiast w XIV w. gotyckie prezbiterium ukończone w następnym stuleciu, które jest miejscem spoczynku Karola Wielkiego, przed wszystkim prezbiterium pełni funkcję wielkiego sanktuarium mieszczącego cztery najwyższej wagi relikwie Marii, Jezusa oraz Jana Chrzciciela, które pochowane są w późnoromańskim relikwiarzu Marii. Świątynia była jednym z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych w Europie, dawną tradycja wystawienia co siedem lat relikwii jest kontynuowana do dnia dzisiejszego (ostatnie miało miejsce w 2007 roku).
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

W okresie międzywojennym miasto było siedzibą Sądu Krajowego (Landgericht), oddziału Kolei Rzeszy (Reichsbahn) – dyrekcji kolejowej; posiadało szkołę przemysłu artystycznego. W roku 1944 był pierwszym niemieckim miastem zajętym przez wojska alianckie, krwawe walki o miasto spowodowały zniszczenie 65% zabudowy. Po wojnie częściowo odbudowane.

Aachener Turn- und Sportverein Alemannia 1900 – niemiecki klub sportowy z siedzibą w Akwizgranie (Nadrenia Północna-Westfalia), założony w 1900 roku, pod koniec lat 60. po raz pierwszy występował w Bundeslidze, z której spadł po trzech sezonach. Przez długie lata klub drugoligowy, w sezonie 2005/2006 zajął 2. miejsce w 2. Bundeslidze i uzyskał bezpośredni awans do najwyższej klasy rozgrywkowej. W ekstraklasie drużyna występowała tylko rok i po sezonie 2006/2007 powróciła do 2. Bundesligi.
Region miejski Akwizgran (niem. Städteregion Aachen) - jednostka administracyjna w niemieckim kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Kolonia. Region powstał 21 października 2009 z połączenia powiatu Akwizgran i miasta Akwizgran.

Katedra w Akwizgranie w której pochowani są Karol Wielki i Otton III została wpisana na listę światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO.

21 października 2009 miasto wcielono do nowo powstałego regionu miejskiego Akwizgran.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)