Alaksandr Szlubski - Polski Serwis Naukowy

Alaksandr Szlubski, biał. Аляксандр Шлюбскі, ps. Alesia Harotnia, Zwiastun, A. Znicz, Kazalnik, Etnograf (ur. 16 czerwca 1897 w Mieżawie koło Połocka, zm. 1941 w łagrze) - białoruski naukowiec, literaturoznawca i etnograf.

Urodził się w rodzinie duchownego prawosławnego. W latach 1918-21 pracował w bolszewickiej administracji Witebska. Od 1919 roku zajmował się naukowo folklorem i etnografią. W 1922 roku ukończył witebski oddział Moskiewskiego Instytutu Archeologicznego. Od 1918 do 1923 pracował w archiwach Witebska, Połocka, Wieliża i Orszy.

Instytut Kultury Białoruskiej, w literaturze zwany Inbelkultem lub Inbiełkultem (biał. Інстытут беларускай культуры, Інбелкульт, ІБК) – placówka naukowa założona 30 stycznia 1922 pracująca nad narodowym i kulturalnym odrodzeniem Białorusi w ramach ZSRR.

Język białoruski (беларуская мова, biełaruskaja mowa) – należy do grupy języków wschodniosłowiańskich. Liczba osób posługujących się tym językiem wynosi około 9 milionów.

W 1923 roku podjął współpracę naukową z Inbiełkultem. Od 1929 do 1930 roku pracował w Instytucie Historii Akademii Nauk Białoruskiej SRR. Pisywał do czasopism białoruskojęzycznych, m.in. "Nasz kraj", "Połymja", Uzwyszsza", "Maładniak", "Radawaja ruń". Jego prace naukowe na temat folkloru i literatury Białorusi były wydawane przez Inbiełkult w dwóch tomach (1927-28) pod nazwą "Materyjały da wywuczennia falkloru i mowy Wiciebszczyny".

NKWD – Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (ros. НКВД – Народный комиссариат внутренних дел – [Narodnyj Komissariat Wnutriennich Dieł] posłuchaj ?/i) – centralny organ państwowy (ministerstwo) wchodzący w skład Rady Komisarzy Ludowych – rządu ZSRR, istniejący pod tą nazwą w latach 1917-1946. Zakres jego działalności zmieniał się na przestrzeni lat, początkowo NKWD zajmował się sprawami administracyjno-porządkowymi. Od 1934 r. rola komisariatu wzrosła po reorganizacji polegającej na wcieleniu do jego struktur OGPU i mianowania jego szefa Gienricha Jagody ludowym komisarzem spraw wewnętrznych (szefem NKWD), co było jednym z elementów przygotowań Stalina do Wielkiej Czystki lat 1936-1939. NKWD skupił więc cały aparat represji policyjnych ZSRR – od milicji kryminalnej poprzez wywiad (INO) i kontrwywiad, wojska ochrony pogranicza, administracyjne sądownictwo doraźne (trójki NKWD) po system obozów koncentracyjnych i pracy przymusowej Gułagu. Komisariat nadzorował również lokalne instytucje rządowe, następnie w 1946 r. przemianowany został na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR. Na terenie całego kraju NKWD działał zarówno bezpośrednio, jak i przez komisariaty spraw wewnętrznych poszczególnych republik, będące jego filiami.

3 kwietnia 1930 roku został aresztowany przez NKWD jako członek Związku Wyzwolenia Białorusi. Za "szkodnictwo i antyradziecką agitację" został skazany przez sąd na 5 lat więzienia w Niżnym Nowogrodzie. Ponowonie aresztowany w czerwcu 1935 roku w okolicach Leningradu. Dalsze losy nieznane. Za pierwszy wyrok rehabilitowany w 1960 roku, rehabilitacji za wyrok z 1935 roku prokuratura w Leningradzie w 1990 roku odmówiła.

Dzieła

"Сведения по собиранию устного народного творчества в Белоруссии", Wieliż 1919

"Паны і сяляне ў першай палове ХІХ стагоддзя", Mińsk 1924

"Бядуля як этнограф", Mińska 1925

"Матэрыялы да крыўскай гісторапісі: Доля кнігасховаў і архіваў зямель крыўскіх і былога Вялікага княства Літоўскага", Kowno 1925

"Крашаніна (набіванка)", Witebsk 1925

"Гісторыка-этнаграфічныя нататкі", Mińsk 1928

"Набойка", Mińska 1928

"Этнаграфічная дзейнасць Е.Р.Раманава", Mińsk 1928

Bibliografia

Маракоў Л. У., "Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі 1794-1991. Энц. даведнік", T. 2-3, Mińsk 2003, ISBN 985-6374-04-9