Alaksandr Pauławicz Wajtowicz (biał. Алякса́ндр Па́ўлавіч Вайто́віч; ros. Алекса́ндр Па́влович Войто́вич, Aleksandr Pawłowicz Wojtowicz; ur. 5 stycznia 1938 w Raczkiewiczach w rejonie kopylskim) – białoruski fizyk, naukowiec i polityk; w latach 2000–2003 przewodniczący Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi (izby wyższej parlamentu) II kadencji; doktor nauk fizyczno-matematycznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora habilitowanego), profesor, akademik.

Biografia

Urodził się 5 stycznia 1938 roku we wsi Raczkiewicze, w rejonie kopylskim obwodu mińskiego Białoruska SRR. W 1960 roku ukończył studia na Wydziale Fizyki Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego. W 1979 roku uzyskał tytuł doktora nauk fizyczno-matematycznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora habilitowanego). W 1985 roku został profesorem, w 1986 – członkiem korespondentem Akademii Nauk Białoruskiej SRR (od 1992 roku pod nazwą Narodowa Akademia Nauk Białorusi, NANB), w 1995 – pełnoprawnym członkiem Europejskiej Akademii Nauk, Sztuki i Literatury, a w 1996 – akademikiem NANB.

W latach 1960–1993 pracował w Instytucie Fizyki Akademii Nauk Białoruskiej SRR (od 1992 roku NANB), kolejno jako: młodszy pracownik naukowy, starszy inżynier konstruktor, główny inżynier instalacyjny, starszy pracownik naukowy, kierownik laboratorium i zastępca dyrektora ds. pracy naukowej. W 1964 roku zbudował pierwszy na Białorusi laser gazowy. W latach 1993–1997 był dyrektorem Instytutu Fizyki Molekularnej i Atomowej NANB. Od 21 maja 1997 roku do 19 grudnia 2000 roku pełnił funkcję prezesa NANB. Od 1999 roku do 21 marca 2002 roku był przewodniczącym Narodowej Rady ds. Kosmosu przy Radzie Ministrów Republiki Białorusi.

Działalność polityczna

15 grudnia 2000 roku został mianowany przez prezydenta Alaksandra Łukaszenkę członkiem Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi (izby wyższej parlamentu) II kadencji. Jego kadencja oficjalnie rozpoczęła się 19 grudnia. Tego samego dnia Rada Republiki wybrała go na swego przewodniczącego. Stanowisko to zajmował do 25 lipca 2003 roku, kiedy to został przedterminowo zwolniony przez prezydenta z członkostwa w Radzie, a co za tym idzie, pozbawiony wszelkich funkcji parlamentarnych. 28 lipca 2003 roku Rada Republiki potwierdziła decyzję prezydenta i jednogłośnie wybrała na nowego przewodniczącego Hienadzia Nawickiego.

Po zakończeniu działalności parlamentarnej pozostał w polityce. Stał m.in. na czele inicjatywy obywatelskiej "Za wolne wybory". Planował zgłosić swoją kandydaturę na urząd prezydenta Białorusi w wyborach w 2006 roku, jednak w styczniu tego roku wycofał się z udziału w kampanii. Jako jedną z głównych przyczyn swojej decyzji podał, że nie chce igrać z Łukaszenką.

Życie prywatne

Alaksandr Wajtowicz jest żonaty, ma syna i trzech wnuków. Żonę, Sofję Iwanowną Wajtowicz, poznał w instytucie, w którym pracował. Była ona tam laborantką, a później programistką; pochodziła z niezamożnej, wielodzietnej rodziny. Ślub wzięli 29 maja 1963 roku, a 1 maja 1965 roku urodził się ich syn Dźmitryj. W 1992 roku urodził się trzeci wnuk Wajtowicza. Według jego słów, wszyscy wnukowie są "wyżsi od dziadka".