Alan Shepard - Polski Serwis Naukowy

Alan Shepard na pokładzie lotniskowca USS Lake Champlain po zakończonej misji

Alan Bartlett Shepard, Jr. (ur. 18 listopada 1923 w Derry, stan New Hampshire, zm. 21 lipca 1998 w Monterey, stan Kalifornia) – pierwszy amerykański astronauta.

Był jednym z siedmiu wybranych do programu Mercury w kwietniu 1959. 5 maja 1961 rakieta Redstone wyniosła pojazd Freedom 7 z Shepardem na pokładzie na suborbitalną wysokość 116 mil. Miał pilotować pojazd Freedom 7-II w ramach misji Merkury 10, planowanej na trzy dni w październiku 1963 r., odwołanej 13 czerwca 1963 r.

Poniższa lista zawiera nazwiska pierwszych astronautów z danego kraju, którzy odbyli lot kosmiczny (pod uwagę brane jest obywatelstwo posiadane w czasie trwania misji), a także datę startu; lista uszeregowana jest chronologicznie. Do kwietnia 2008 w kosmos polecieli przedstawiciele 39 narodowości.

Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

Na krótko przed startem misji Mercury 3 (Freedom 7) miał powiedzieć: Please, dear God, don't let me fuck up.

Po odwołaniu misji Mercury 10, Shepard został wyznaczony jako pilot dowodzący do pierwszej załogowej misji Gemini. Jako drugi pilot miał lecieć Thomas Stafford. Kiedy Shepard zachorował i utracił zdolność do lotów, misję przejęli Virgil Grissom i John Young.

Na początku 1964 roku u Sheparda stwierdzono chorobę Meniere'a, powodującą narastanie ciśnienia w uchu wewnętrznym. Powoduje ona skrajną nadwrażliwość zmysłu równowagi, a w konsekwencji dezorientację i mdłości. Choroba była przyczyną wykluczenia go z lotów przez resztę lat 60. XX wieku.

SSM-A-14 Redstone - amerykański pocisk balistyczny krótkiego zasięgu (SRBM) napędzany jednym stopniem napędowym na paliwo ciekłe. Opracowany pod kierunkiem i przy udziale zespołu Wernhera von Brauna. Redstone był większy niż oryginalny pocisk V2, zdolny do przenoszenia głowicy jądrowej i w odróżnieniu od również opartego na V2 radzieckiego pocisku SS-1A, posiadał oddzielająca się od pocisku głowicę bojową. Pocisk ten odegrał również znaczącą rolę jako rakieta transportowa, do wynoszenia w przestrzeń kosmiczną satelitów Explorer.

Wykaz grup i oddziałów astronautów zawiera zestawienie nazwisk ludzi, którzy brali udział w misjach kosmicznych lub przygotowywali się do lotów w kosmos. Sporządzony został z zachowaniem chronologii poszczególnych naborów astronautów, podziałem na lata i kraje, które ich dokonywały. Poza narodowymi zespołami (astronautami zawodowymi) są tu również grupy przygotowujace się do określonych misji oraz tzw. "kosmiczni turyści".

Jeszcze w 1963 roku został mianowany dyrektorem Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office), do jego obowiązków należały:

nadzór koordynacji, planowania i kontroli wszystkich czynności związanych z astronautami NASA, w tym przygotowanie i wdrożenie programów treningu, zapewniających gotowość personelu naziemnego i pilotów w ramach misji załogowych

zbieranie ocen pilotów dotyczących projektów, konstrukcji i działania podsystemów w statkach kosmicznych oraz oprzyrządowania naziemnego

tworzenie jakościowych ocen naukowych i inżynierskich, wspomagających ogólne planowanie misji, formułowanie procedur operacyjnych, wybór i prowadzenie poszczególnych eksperymentów dla każdego lotu.

Zdolność do lotów odzyskał po operacji korygującej, w maju 1969. Użyta została niewiele wcześniej opracowana metoda leczenia choroby Meniere'a.

Program Mercury (ang. Project Mercury) – pierwszy amerykański program załogowych lotów kosmicznych mający na celu wyniesienie astronautów na orbitę okołoziemską. Program, realizowany początkowo przez NACA a następnie przez nowo powstałą NASA, trwał od 1959 do 1963 roku.

Kosmonauta, z ang. astronauta oraz tajkonauta lub yuhangyuan (chiń. kosmiczny nawigator (podróżnik)) – osoba odbywająca loty kosmiczne lub przygotowania do odbywania takich lotów.

W wieku 47 lat, jako najstarszy astronauta w ówczesnym programie, Shepard po raz drugi wziął udział w locie kosmicznym, jako dowódca statku Apollo 14. Lot trwał od 31 stycznia do 9 lutego 1971. Jego partnerami w tej trzeciej wizycie człowieka na księżycu byli Stuart Roosa – pilot modułu dowodzenia i pilot lądownika Edgar Mitchell. Shepard i Mitchell po wylądowaniu modułem Antares na Księżycu, uruchomili wiele urządzeń pomiarowych, wykonali zbiór doświadczeń i zebrali około 45 kg próbek z powierzchni. Inne osiągnięcia Apollo 14 to:

Misja „Mercury-Redstone 3” (MR-3) miała miejsce 5 maja 1961 roku i była drugą załogową misją w historii astronautyki (pierwszy lot człowieka w kosmos miał miejsce 12 kwietnia 1961 roku i na pokładzie statku Wostok 1 wykonał go radziecki kosmonauta Jurij Gagarin). Alan B. Shepard został pierwszym Amerykaninem jaki znalazł się w kosmosie, choć był to tylko lot suborbitalny.

National Aeronautics and Space Administration (NASA) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act.

pierwsze użycie samobieżnego transportera sprzętu

wprowadzenie największej masy na orbitę Księżyca

najdłuższy czas przebywania na powierzchni lunarnej (33 godziny)

najdłuższy czas spaceru w skafandrach po Księżycu (9 godzin 17 minut)

pierwsze użycie technik szybkiego łączenia statków na orbicie Księżyca

pierwsze użycie telewizji kolorowej na powierzchni Księżyca

pierwszy z długich programów naukowych na orbicie Księżyca, przeprowadzony w czasie kiedy moduł lądownika był oddzielony od modułu dowodzenia.

pierwsza gra w golfa w przestrzeni kosmicznej (na księżycu)

Umarł na białaczkę w wieku 74 lat w pobliżu swojego domu w Pebble Beach w Kalifornii. Jego żona zmarła pięć tygodni później. Małżeństwem byli 53 lata.

Virgil Ivan "Gus" Grissom (ur. 3 kwietnia 1926 r. w Mitchell w stanie Indiana, zm. 27 stycznia 1967 r. w czasie pożaru kabiny statku Apollo 1) – amerykański astronauta.

Program Gemini był amerykańskim programem lotów kosmicznych, następcą programu Mercury realizowanym w latach 1963-1966. Miał na celu opracowanie zaawansowanych technik lotu kosmicznego, potrzebnych do realizacji programu Apollo, mającego na celu wysłanie ludzi na Księżyc. Program Gemini, jako pierwszy amerykański program lotów kosmicznych, obejmował wyjścia astronautów w przestrzeń kosmiczną i manewry orbitalne, takie jak spotkania orbitalne i dokowanie.

Zobacz też

USNS "Alan Shepard" (T-AKE-3)

Grupy i oddziały astronautów

Alfabetyczna lista astronautów i kosmonautów

Lista pierwszych astronautów według narodowości

Przypisy

Tom Wolfe The Right Stuff, str. 245. (ang.)

Linki zewnętrzne

Biogram na stronie Spacefacts (strona w języku angielskim).