Alan Wilson Watts (ur. 6 stycznia 1915, zm. 16 listopada 1973) – brytyjski filozof, pisarz, mówca. Znany ze swych badań porównawczych religii, tłumacz i popularyzator filozofii Wschodu na Zachodzie.

Napisał ponad 25 książek i licznych artykułów dotyczących tożsamości osobistej, natury rzeczywistości, wyższej świadomości, sensu życia, pojęć i obrazów Boga, niematerialnego wymiaru szczęścia. Jego książki dotyczą własnych doświadczeń w studiowaniu wschodniej i zachodniej religii i filozofii.

Dzieciństwo

Watts urodził się w rodzinie należącej do klasy średniej w ówczesnej wsi Chislehurst w Anglii w 1915 roku, na Holbrook Lane 3 (obecnie 5). Jego ojciec był reprezentantem londyńskiego biura firmy Michelin, matka gospodynią domową. Z powodu skromnych środków finansowych rodzice Wattsa zdecydowali się żyć w środowisku wiejskim, gdzie ich jedyny syn, Alan, dorastał, poznając otaczającą przyrodę. M.in. w dzieciństwie nauczył się nazw dzikich roślin i motyli.

Prawdopodobnie na jego zainteresowania "rzeczami ponadnaturalnymi" wpłynęła tradycje religijne ze strony rodziny matki (jej ojciec był anglikańskim misjonarzem) oraz lektura książek o tajemniczym Dalekim Wschodzie.

Watts pisał później o swego rodzaju mistycznej wizji, której jako dziecko doznał podczas gorączki. W tym czasie był pod wpływem malarstwa Dalekiego Wschodu, którego źródłem stały się pejzaże i gobeliny podarowane jego matce przez anglikańskich misjonarzy powracających z Chin. Kilka chińskich obrazów Watts zobaczył w Anglii, napisał "Byłem zafascynowany estetyką klarowności, przejrzystości i przestrzeni niektórych obrazów w sztuce chińskiej i japońskiej. Sprawiały wrażenie że płyną ..." [opisywał w swojej autobiografii]. Te dzieła sztuki podkreślały stosunek człowieka uczestniczącego w przyrodzie, temat, który towarzyszył mu przez całe życie.

Buddyzm

We własnych oczach, Watts miał wyobraźnię, był uparty i rozmowny. Został wysłany do szkoły z internatem (który obejmował zarówno naukę świecką jak i religijną) od wczesnych lat. Podczas wakacji będąc nastolatkiem, Francis Croshaw, bogaty epikurejczyk z silnymi tendencjami zarówno do buddyzmu jak i egzotyką mało znanych aspektów kultury europejskiej, namówił Wattsa na wycieczkę po Francji. Niedługo potem Watts czuł, że jest zmuszony wybierać pomiędzy anglikańskim chrześcijaństwem w którym się wychował i buddyzmem o którym czytał w różnych bibliotekach. Wybrał buddyzm i stał się członkiem loży buddyjskiej w Londynie, która została ustanowiona przez teozofów, a obecnie prowadzona przez adwokata Christmas Humphreys. Watts został sekretarzem organizacji w 1931. Młody Watts w ciągu tych lat zbadał kilka stylów medytacji.

Wykształcenie

Watts uczęszczał do King's School w Canterbury. Gdy ukończył szkołę średnią, Watts podjął pracę w drukarni, a później w banku. Spędzał swój wolny czas w Loży buddyjskiej, a także pod opieką "guru Rascal" o imieniu Dimitrij Mitrinović. (Mitrinović sam był pod wpływem Piotra Uspienskiego, Georgija Gurdżijewa i zróżnicowanej szkoły psychoanalizy Freuda, Junga i Adlera). Watts również czytywał różne książki dotyczące filozofii, historii, psychologii, psychiatrii i mądrości Wschodu.

Wpływy pierwszej publikacji

Pobyt w Londynie zapewnił mu znaczną liczbę możliwości rozwoju osobistego. Poprzez Humphreys poznał autorów książek o duchowości (np. Mikołaj Roerich, dr Sarvaepalli Radhakrishnan) i znanych teozofów, jak Alice Bailey. W 1936 roku, w wieku 21 lat, służył w Światowym Kongresie Wiary na Uniwersytecie Londyńskim, tam usłyszał też o Daisetz Teitaro Suzuki, by potem spotkać tego cenionego znawcę buddyzmu zen. Oprócz tych rozmów i spotkań osobistych, pochłonięty był analizowaniem dostępnej literatury naukowej, podstawowych pojęć i terminologii głównych filozofii Indii i Azji Wschodniej. W 1936 roku Watts opublikował pierwszą książkę , Duch zen. Później przyznał się że sugerował się w niej w dużej mierze pismami Suzuki.

W 1938 roku on i jego narzeczona przenieśli się do Ameryki. Ożenił się z Eleanor Everett, której matka Ruth Fuller Everett była związana z tradycyjnym kręgiem zen w Nowym Jorku. Kilka lat później, Ruth Fuller ożeniła się z mistrzem zen (rōshi), Sokei-Sasaki, który służył jako swego rodzaju mentor Alana Wattsa, który w sumie nie zdecydował się odbyć formalnego szkolenia pod jego okiem. Z jego późniejszych dzieł wynika, że w tych latach Watts doznał kolejnego doświadczenia mistycznego podczas spaceru z żoną.

Kapłaństwo

Watts opuścił formalne wykształcenie Zen w Nowym Jorku, ponieważ metody nauczyciela nie pasowały do niego. Nie został wyświęcony na mnicha Zen, ale czuł potrzebę znalezienia zbytu dla swoich zawodowych filozoficznych skłonności. Poszedł do anglikańskiej (biskupiej) szkoły w Seminarium Duchownym w Evanston, Illinois), gdzie studiował chrześcijańskie pisma, teologię i historię Kościoła. Starał się wypracować połączenie współczesnego kultu chrześcijańskiego, mistycznego chrześcijaństwa i filozofii Azji. Watts otrzymał tytuł magistra teologii w odpowiedzi na tezę, którą opublikował w popularnej pozycji pod tytułem "Behold the spirit". Posiadał honorowy tytuł doktora teologii na uniwersytecie w Vermont za swoje prace z teologii komparatywnej. Watts nie ukrywał swojej niechęci do różnych aspektów religii, surowości, pogrążenia w poczuciu winy, czy wojowniczego prozelityzmu – niezależnie od tego czy zostały one znalezione w judaizmie, chrześcijaństwie, hinduizmie czy buddyzmie.

Wszyscy widzieli go dość dobrze w roli biskupa (początek w 1945 roku, w wieku 30 lat), jednak wyjście na jaw pozamałżeńskiego romansu spowodowało wystąpienie jego młodej żony o nieważność małżeństwa. To również spowodowało opuszczeniem diecezji w 1950. W Nowy Rok poznał Joseph Campbell, jego żonę Jean Erdman i Johna Cage.

Wiosną 1951 r. W przeniósł się do Kalifornii, gdzie wstąpił do wydziału Amerykańskiej Akademii Studiów Azjatyckich w San Francisco. Tutaj uczył się obok Saburō Hasegawy, Fryderyka Spiegelberga, Haridasa Chaudhuriego, lama Tokwan Tada i różnych ekspertów i profesorów. Hasegawa, w szczególności, był nauczycielem Wattsa w dziedzinie japońskich zwyczajów, sztuki, prymitywizmu i postrzegania natury.

Watts studiował także pismo chińskie i praktykował chińską kaligrafię szczoteczką Hasegawa. Podczas studiów Wattsa odznaczało zainteresowanie buddyzmem zen, jego początkami w Chinach, szperaniem w Wedancie, "nową fizyką", cybernetyką, semantyką, procesem filozofii, historią naturalną i antropologią seksualności.