Trasa wędrówki Alanów

Alanowie (Halanowie, Tanaitowie lub Asowie, gr. Αλανοί, Αλαννοί, chińskie 阿蘭聊 transkrybowane na Alanliao (synonim 奄蔡 Yancai, stąd niektórzy doszukują się pokrewieństwa z Antami) z II w. i 阿蘭 Alan z III w.) — lud pochodzenia indoirańskiego.

Historia

Pierwsza wzmianka o Alanach pochodzi z I wieku n.e. Byli ludem pasterskim zajmującym się hodowlą koni. Żyli na północ od Kaukazu, pomiędzy rzekami Don i Wołga, a Morzem Azowskim. W zbrojnych wyprawach najeżdżali państwo Partów, a także wschodnie prowincje Cesarstwa Rzymskiego. W 374/375 zostali podbici przez Hunów, do których musieli się przyłączyć. Razem z Hunami wyparli Ostrogotów ze wschodniej Europy. Część Alanów jednak uciekła przed Hunami i osiedliła się w Kotlinie Panońskiej. Zostali stamtąd wyparci przez Hunów w latach 405-406 n.e. Pod koniec 406 przekroczyli wraz z Wandalami i Swebami (Swewami) zamarznięty Ren w pobliżu Moguncji, spustoszyli Germanię i Galię, a następnie przekroczyli w roku 409 Pireneje i zaczęli podbój Hiszpanii. Cała zachodnia część Półwyspu Iberyjskiego wpadła w ręce tych trzech ludów. Swebowie osiedlili się na północnym zachodzie (Galicja), na południe od nich osiedli Alanowie (Luzytania), Wandalowie opanowali natomiast południową prowincję Betykę zwaną później Andaluzją. Część Alanów osiedliła się nad środkową Loarą w Galii gdzie pozostali Burgundowie i Frankowie. W 418 zostali pobici przez Wizygotów.

Mapa pokazująca tereny zajmowane przez Alanów w okolicach Kaukazu ok. 650 roku

W 416 r. ci Alanowie, którzy udali się do Hiszpanii zawarli unię personalną z Wandalami, towarzyszyli im w wyprawie do Afryki w 429 r. i współtworzyli tamtejsze państwo Wandalów. Stąd wywodzi się oficjalny tytuł królów wandalskich w Afryce: "król Wandalów i Alanów" (rex Wandalorum et Alanorum).

Uczestniczyli w słynnej bitwie na Polach Katalaunijskich po stronie Wizygotów i Rzymian.

Niektórzy przetrwali w górach Kaukazu. Od VII w. byli poddawani misjom chrystianizacyjnym z Bizancjum i Gruzji. Stanowili trzon ludności osiadłej Kaganatu chazarskiego obok plemion pochodzenia gockiego, kaukaskiego, ugrofińskiego i wschodniosłowiańskiego. W źródłach staroruskich nazywano ich Jassy. Przyjęli chrześcijaństwo w greckiej liturgii, ale w XIII w. zostali w większości wyparci z Kaukazu przez Mongołów. Wyemigrowali wówczas częściowo do Chin, gdzie stanowili w XIV w. połowę tamtejszej ludności chrześcijańskiej. Druga część przeniosła się do Mołdawii, gdzie założyła miasto Jassy. Odepchnięci przez Mongołów jeszcze bardziej na zachód Jasowie uzyskali schronienie w Królestwie Węgier gdzie król Bela IV osiedlił ich w górach Matra. Aż do XVIIw. posiadali dużą autonomię z własnym wojskiem i administracją. Współcześnie do jasyskiego pochodzenia przyznaje się ok. 105 tys. Węgrów, głównie w okolicach Jászberény.

Reszta Alanów trwała na Kaukazie i w 1338 r. papież Benedykt XII skierował do nich poselstwo z propozycją, aby przyłączyli się do Kościoła rzymskiego. Plany te przerwał najazd Tamerlana (Timura Chromego). Potomkami Alanów kaukaskich są Osetyjczycy.

czytaj dalej: [2], [3]