Aleksander Bobkowski - Polski Serwis Naukowy

Aleksander Bobkowski na nartach w Zakopanem (1938).

Aleksander Bobkowski (ur. 5 stycznia 1885 w Krakowie, zm. ok. 1 marca 1966 w Genewie) – pułkownik dyplomowany saperów Wojska Polskiego, inżynier, działacz sportowy związany ze sportami zimowymi, zwłaszcza narciarstwem, brat gen. bryg. Henryka Bobkowskiego.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

Ignacy Mościcki (ur. 1 grudnia 1867 w Mierzanowie w powiecie ciechanowskim, zm. 2 października 1946 w Versoix pod Genewą) – polski polityk i chemik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Naukowiec, wynalazca, budowniczy polskiego przemysłu chemicznego.

W 1908 r. ukończył Politechnikę Wiedeńską i podjął pracę w kolejnictwie austriackim. Od 1918 r. służył w Wojsku Polskim. Od 1922 roku pełnił służbę w Oddziale IV Sztabu Generalnego na stanowisku wojskowego komisarza kolejowego. W tym samym roku zweryfikowany został w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 10. lokatą w korpusie oficerów kolejowych. W okresie od 2 listopada 1923 roku do 15 października 1924 roku był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego powrócił do Oddziału IV SG na poprzednio zajmowane stanowisko służbowe. W październiku 1926 roku wyznaczony został na stanowisko zastępcy szefa Oddziału IV Sztabu Generalnego - szefa Służby Komunikacji Wojskowej. Z dniem 1 grudnia 1929 roku przeniesiony został do dyspozycji Ministra Komunikacji z zachowaniem dotychczasowego dodatku służbowego. Obowiązki zastępcy szefa Oddziału IV Sztabu Głównego - szefa Służby Komunikacji Wojskowej przekazał płk. dypl. Aleksandrowi Szychowskiemu . Na stopień pułkownika awansowany został ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 roku. Z dniem 31 stycznia 1930 roku przeniesiony został do rezerwy. Pełniąc służbę w Sztabie Generalnym (Głównym) WP pozostawał oficerem nadetatowym 1 Pułku Kolejowego, a po przeniesieniu do rezerwy pozostawał na ewidencji 2 Batalionu Mostów Kolejowych.

Sławsko (niem.: Alt Schlawe) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, w gminie Sławno. W pobliżu wsi znajdują się ślady starego grodziska. Patrz: Sławsko (grodzisko)

Narciarstwo – jedna z dyscyplin sportowych polegająca na przemieszczaniu się lub wykonywaniu ewolucji przy pomocy sprzętu narciarskiego – nart, a także kijków. Narty mocowane są do butów narciarza za pomocą specjalnych wiązań.

Będąc w dyspozycji Ministra Komunikacji objął stanowisko wicedyrektora Dyrekcji Okręgowej Polskich Kolei Państwowych w Krakowie. W następnym roku mianowany został na stanowisko dyrektora. Później powołany został na stanowisko II wiceministra komunikacji i sprawował je do września 1939 roku. Był najbliższym współpracownikiem Juliusza Ulrycha (ministra komunikacji) i inż. Juliana Piaseckiego (pierwszego wiceministra komunikacji).

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Od 1908 r. uprawiał narciarstwo, jego ulubioną górą był Kasprowy Wierch w Tatrach. Wydał "Podręcznik narciarski" (Kraków, 1918; Lwów 1926). Był jednym z założycieli krakowskiego oddziału Karpackiego Towarzystwa Narciarzy, potem członkiem i (wraz z bratem Henrykiem) działaczem Tatrzańskiego Towarzystwa Narciarzy. Od 1921 r. działał też w nowo powstałym Warszawskim Klubie Narciarskim. Wkrótce stał się jednym z czołowych działaczy narciarskich w Polsce i głównym propagatorem narciarstwa zjazdowego. W 1919 r. był jednym z inicjatorów założenia Polskiego Związku Narciarskiego, a w 1920 r. został jego drugim z kolei prezesem. Z jego inicjatywy siedziba PZN została w 1921 r. przeniesiona do Warszawy. Funkcję prezesa pełnił do 1923 r., a następnie (po rocznej przerwie) od 1924 r. do wybuchu II wojny światowej. Od 1921 r. był również pierwszym prezesem utworzonego we Lwowie Polskiego Związku Łyżwiarskiego.

Polski Związek Łyżwiarski – organizacja zrzeszająca zawodników, trenerów i działaczy polskiego łyżwiarstwa. 9 grudnia 1921 powołały go: Lwowskie Towarzystwo Łyżwiarskie i Warszawskie Towarzystwo Łyżwiarskie. W jego skład weszły ponadto: Wileńskie Towarzystwo Łyżwiarskie, Klub Sportowy Warszawianka i Związek Harcerstwa Polskiego – Komenda Męskiej Chorągwi Krakowskiej. Organizacja zrzeszała zawodników zarówno jazdy szybkiej (panczenistów), jak i sztucznej (łyżwiarzy figurowych). Była w kontakcie z Międzynarodową Unią Łyżwiarską, gdyż jej członkiem od 1898 było Warszawskie Towarzystwo Łyżwiarskie. Siedzibą Zarządu Polskiego Związku Łyżwiarskiego był Lwów.

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

W 1926 r. na kongresie FIS w Lahti został wybrany do rady FIS. Dzięki jego wpływom o zaangażowaniu Zakopane dwukrotnie otrzymało organizację mistrzostw świata: w 1929 i w 1939 r.

Pod kierownictwem A. Bobkowskiego praca PZN nabrała dużego rozmachu. Związek budował lub wspierał budowę pierwszych skoczni narciarskich, m.in. uznawanej nieraz za najpiękniejszą naturalną skocznię w Europie – skoczni na Krokwi (1925). Powstało również blisko 30 skoczni w innych rejonach polskich gór, od Wisły po Sławsko.

Order Krzyża z Orłem (est. Kotkaristi teenetemärk) – ustanowione w dniu niepodległości Estonii w 1928 przez Estońską Ligę Obrony odznaczenie upamiętniające dziesięciolecie odzyskanej niepodległości.

Wisła (cz. Visla, niem. Weichsel, 1941-45 Weichsel O.S., 1945 Hohenweichsel) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim na południe od Ustronia i na zachód od Szczyrku. Położone jest w głębi Beskidu Śląskiego, w pobliżu granicy z Czechami. Znany ośrodek wypoczynkowy, turystyczny i sportowy. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – Wisła. Ze źródeł na Baraniej Górze wypływają potoki Czarna i Biała Wisełka, które po połączeniu się i przyjęciu wód potoku Malinka tworzą rzekę Wisłę.

Bobkowski był głównym motorem budowy kolei linowej na Kasprowy Wierch. Z jego inicjatywy w 1935 roku powstała państwowa spółka, "Towarzystwo Budowy i Eksploatacji Kolei Linowej Zakopane (Kuźnice) – Kasprowy Wierch", która już w następnym roku oddała do eksploatacji tę słynną tatrzańską kolej linową. Inwestycja ta została przeprowadzona pomimo głośnych protestów środowisk ochrony przyrody.

Luxtorpeda - popularne określenie wagonu spalinowego o aerodynamicznych kształtach konstrukcji austriackiej (zakłady Austro-Daimler, produkowanego także na licencji w Chrzanowie), stosowanego w szybkich kolejowych połączeniach międzymiastowych w latach 30. XX wieku w Polsce. Oryginał posiadał austriackie oznaczenie VT63, w PKP uzyskały one oznaczenie SAx.

Krokiew (1378 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowe wzniesienie reglowe w Tatrach nad Zakopanem, znajdujące się między Doliną Bystrej a Doliną Białego. Na jego zboczach wybudowany został kompleks skoczni narciarskich, do którego należą Wielka Krokiew oraz kompleks skoczni narciarskich Średniej Krokwi.

Dzięki temu, że Bobkowski był ministrem komunikacji, Zakopane otrzymało szybkie połączenie kolejowe z resztą Polski (słynną luxtorpedę, która trasę Zakopane – Kraków pokonywała w ok. 2 godziny 30 minut). W znacznym stopniu zasługą Bobkowskiego była także budowa kolei linowo-terenowej na Gubałówkę (1938). W latach trzydziestych stworzona i kierowana przezeń Liga Popierania Turystyki była jedną z najbardziej wpływowych organizacji działających w Zakopanem. W 1934 r. był jednym z założycieli Rotary Clubu w Krakowie.

Gubałówka (dawna nazwa: Antgua) – szczyt o wysokości 1126 m na Pogórzu Gubałowskim (Paśmie Gubałowskim). Wznosi się po północno-zachodniej stronie Zakopanego. Po wschodniej stronie Gubałówki znajduje się najwyżej położona miejscowość w Polsce – Ząb, a po zachodniej sąsiaduje z Butorowskim Wierchem. U podnóża północnych stoków Gubałówki w kotlinie potoku Bystrego położone jest Nowe Bystre.

Polski Związek Narciarski z siedzibą w Krakowie - stowarzyszenie kultury fizycznej pełniące rolę polskiej federacji narodowej w biegach narciarskich, kombinacji norweskiej, narciarstwie alpejskim oraz skokach narciarskich.

W 1934 r. w kaplicy Zamku Królewskiego w Warszawie wziął ślub z Heleną Zwisłocką, córką prezydenta Ignacego Mościckiego, a następnie wyjechał z żoną w podróż poślubną do Zakopanego .

W czasie kampanii wrześniowej 1939 obowiązki II wiceministra komunikacji łączył z funkcją szefa III Eszelonu Szefostwa Komunikacji Naczelnego Wodza. Razem z rządem opuścił Polskę i osiadł (wraz ze swym teściem) w Szwajcarii, gdzie pracował w tamtejszym Touring Clubie. Ostatnie lata swego życia spędził skromnie w Genewie. W uznaniu zasług dla rozwoju turystyki otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Zakopanego (1938), otrzymał też honorowe członkostwo Związku Górali (1939).

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 roku i nadawane do chwili obecnej.

Odznaczony był m.in. Orderem Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi oraz estońskim Orderem Krzyża z Orłem I klasy (1935).

Jego osobie poświęcona jest tablica pamiątkowa na bocznej ścianie budynku kolei linowej w Kuźnicach.

Pochowany jest w Szwajcarii, na cmentarzu w Versoix.

Przypisy

W Rocznikach Oficerskich z 1923, 1924 i 1928 oraz Roczniku Oficerskim Rezerw z 1934 jako datę urodzenia podano 9 stycznia.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 20 z 23.12.1929 r.
Kurier Poznański Nr 49 z 1 lutego 1934 r.
Lista odznaczonych Orderem Krzyża z Orłem I klasy

Bibliografia

Radwańska-Paryska Zofia, Paryski Witold Henryk: Bobkowski Aleksander, w: Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 1995, s. 97

Przygotowania komunikacji wojskowej do wojny w 1939 r. Relacja gen. bryg. Aleksandra Szychowskiego (wstęp i opracowanie, Witold Rawski i Zbigniew Wojciechowski), Przegląd Historyczno-Wojskowy nr 4 (209) z 2005 r., s. 167-189