Aleksander Janta-Połczyński - Polski Serwis Naukowy

Aleksander Stanisław Janta-Połczyński (ur. 11 grudnia 1908 w Poznaniu, zm. 19 sierpnia 1974 na Long Island, USA) – polski prozaik, poeta, dziennikarz, publicysta, tłumacz, rotmistrz rezerwy kawalerii Wojska Polskiego, kolekcjoner, bibliofil, posiadacz wielu "białych kruków".

Biografia

Pochodził z wielkopolskiej rodziny ziemiańskiej, właścicieli pałacu w Małej Komorzy pod Tucholą.

Ziemianie – grupa społeczna, w dawnych i współczesnych społeczeństwach, w Polsce najczęściej byli to zarazem przedstawiciele średniej lub drobnej szlachty. Silne ziemiaństwo pozostało ważną grupą społeczną jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym, zachowując w kontaktach prywatnych szlachecką tytulaturę. Na mocy Konstytucji marcowej z 1921 roku państwo polskie zaprzestało uznawania przywilejów rodowych i stanowych. Jednak zwłaszcza na Kresach Wschodnich zachowały się specyficzne stosunki stanowe. Znane były sytuacje typowe dla dawnej szlachty, jak np. całowanie "pana" w rękę, odnoszenie się ziemian do pracowników (bez względu na ich wiek) na "Ty", a w świadomości ludności wiejskiej zachował się stary, postfeudalny podział na "chłopów" i "panów". Co ciekawe, wytworzył się również swoisty zrost kulturowy, co można zilustrować chociażby przez przykład obecności samochodów obok powozów w bogatszych majątkach.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Nagrobek Aleksandra Janty-Połczyńskiego na Cmentarzu Powązkowskim, Warszawa, 8 lipca 2006 r.

Ukończył szkołę w Poznaniu, następnie studiował polonistykę i ekonomię na Uniwersytecie Poznańskim. Współpracował z pismami: Kurier Warszawski, Gazeta Polska. Gdy miał 23 lata przeprowadził wywiad z lordem Alfredem Douglasem.

Jerzy Giedroyc (ur. 27 lipca 1906 w Mińsku, zm. 14 września 2000 w Maisons-Laffitte pod Paryżem) – polski publicysta, polityk, epistolograf, konserwatysta, w dwudziestoleciu międzywojennym związany z obozem młodokonserwatystów, autor wspomnień. Po przewrocie majowym jeden z liderów Myśli Mocarstwowej i Związku Pracy Mocarstwowej. Był między innymi prezesem Związku Drużyn Ludowych Mocarstwowej Polski.

1 Dywizja Pancerna (1st Polish Armoured Division) – wielka jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w czasie II wojny światowej (1942-1947).

Od 20 września 1926 do 24 kwietnia 1927 pełnił służbę w Dywizjonie Szkolnym Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, a następnie odbył praktykę w 15 Pułku Ułanów Poznańskich. Mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 w korpusie oficerów rezerwy kawalerii. W 1934 był oficerem rezerwy 7 Pułku Strzelców Konnych Wielkopolskich. W kampanii francuskiej 1940 był oficerem Oddziału I Sztabu 1 Dywizji Grenadierów. Następnie działał we francuskim ruchu oporu, a później był korespondentem wojennym w 1 Dywizji Pancernej. Współpracował z czasopismem Polska Walcząca, w którym wypowiadał się aktywnie na temat losów polskich jeńców (pisząc również pod pseudonimem Jacek Lis)

„Kultura” - emigracyjny miesięcznik polski, ukazujący się w latach 1947–2000, stanowiący centrum kulturalno-polityczne dla emigracji polskiej po drugiej wojnie wywierając wpływ na Polskę Ludową.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Po II wojnie światowej przebywał na emigracji w Niemczech, Francji, Anglii, następnie osiedlił się w Nowym Jorku. Współpracował z paryską Kulturą Jerzego Giedroycia jako korespondent z USA. W 1975 r. jego prochy sprowadzono z USA i pochowano na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Francuski ruch oporu 1940-1944 (fr. Résistance) - walka społeczeństwa francuskiego przeciwko okupantom niemieckim oraz władzom kolaboracyjnym podczas II wojny światowej.

Kurier Warszawski – polski dziennik związany z Stronnictwem Chrześcijańsko-Narodowym, wydawany w nakładzie 50 tysięcy egzemplarzy, popularny wśród urzędników państwowych i warstwy inteligenckiej stolicy.

Twórczość

Pierwszą jego książką wrażenia myśliwskie: „O świcie” (1928), wydał nadto nowy zbiór poezji: „Wielki Wóz” (1935), zyskał szeroki rozgłos jako śmiały podróżnik o bystrej i samodzielnej spostrzegawczości, wrażenia swe ujmuje ze świeżym i pomysłowym talentem literackim, m. in. w książkach: „Odkrycie Ameryki” (1935), „Stolica srebrnej magii” (1935, Hollywood). Wydał zbiory poezyj: „Śmierć białego słonia” (1929) i „Krzyk w cyrku” (1930), nadto wrażenia z podróży do Rosji Sowieckiej: „Wzdłuż i wszerz przez Z. S. R. R.” (1933). Jest także autorem książki 'Duch niespokojny'.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Powstał w 1919 roku - początkowo jako Wszechnica Piastowska, w 1920 r. przemianowana na Uniwersytet Poznański. Podczas II wojny światowej, w latach 1940-1944 Uniwersytet Poznański działał w Warszawie jako tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich. 24 grudnia 1955 roku Uniwersytet otrzymał patrona i nową nazwę: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

Ordery i odznaczenia

Krzyż Walecznych

"Croix de guerre"

Przypisy

Polska Walcząca. Żołnierz Polski na Obczyźnie. Nr 19/1943, 34/1943

Źródła i bibliografia

Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34

Stanisław Radomyski, Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 1992, ISBN 83-85621-06-7