Aleksander Kowalski - polityk - Polski Serwis Naukowy

Aleksander Kowalski, pseudonim Olek, Czarny (ur. 14 września 1908 w Warszawie, zm. 1 października 1951 tamże) – pułkownik Ludowego Wojska Polskiego, ślusarz, działacz partyjny, polityk.

Życiorys

Ukończył Szkołę Rzemiosła im. M. Konarskiego i od 1927 pracował w fabryce maszyn i odlewni żelaza. Od 1927 był aktywnym działaczem KZMP i – od 1928 – KPP. Był członkiem Komitetu Dzielnicowego Pragi. Od 1931 był sekretarzem Komitetu Wykonawczego KZMP. Od 1931 do 1935 był więziony. W 1939 znalazł się w Robotniczej Brygadzie Obrony Warszawy.

Armia Ludowa (AL) – zbrojna konspiracyjna organizacja wojskowa Polskiej Partii Robotniczej w okupowanej przez III Rzeszę Polsce, utworzona na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej z 1 stycznia 1944. Jej pierwszym Naczelnym Dowódcą był Michał Żymierski "Rola".

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

Od 1939 do 1942 przebywał na terytorium ZSRR. W maju 1942 został przerzucony do Warszawy w tzw. Grupie Inicjatywnej. Od 1942 członkiem Komitetu Centralnego PPR. Był współorganizatorem ZWM i w latach 1945–1948 był przewodniczącym Zarządu Głównego ZWM. W czasie powstania podjął decyzję o przyłączeniu się AL do niego. Był współorganizatorem Powstańczego Porozumienia Demokratycznego.

Związek Walki Młodych (ZWM) – polska komunistyczna, podziemna organizacja młodzieżowa, utworzona pomiędzy styczniem a sierpniem 1943 roku przez byłych członków Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, OMS "Życie" oraz Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej "Spartakus". ZWM stanowił młodzieżową przybudówkę Polskiej Partii Robotniczej, realizującą priorytety sowieckiej racji stanu - jej podporządkował swoją taktykę propagandową i realizowane akcje, w tym akcje zbrojne. We wrześniu 1943 roku Zarząd Główny ZWM wydał swoją Deklarację programową, w której określił podstawowe cele działalności Związku. Związek Walki Młodych rozwiązany został 21 lipca 1948 roku, wchodząc w skład nowo założonego Związku Młodzieży Polskiej.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

W 1945 został I sekretarzem Komitetu Warszawskiego PPR. Od 1945 był posłem do KRN, a od 1947 – posłem na Sejm Ustawodawczy.

W 1948 pod zarzutem tzw. odchyleń prawicowo-nacjonalistycznych, został usunięty od działalności politycznej. Według relacji Józefa Światły, bezpieka próbowała nakłonić Kowalskiego do zeznań, obciążających Władysława Gomułkę. Ten jednak kategorycznie odmawiał. Po serii męczących wielogodzinnych przesłuchań, prowadzonych przez Anatola Fejgina i Romana Romkowskiego miał ponoć dostać pomieszania zmysłów. W efekcie miał być odstawiony do szpitala w Tworkach, gdzie zmarł. Za oficjalną przyczynę śmierci podano wrzód mózgu. Aleksander Kowalski zmarł 1 października 1951 i został pochowany na wojskowych Powązkach.

Bródno – osiedle mieszkaniowe w dzielnicy Targówek Miasta Stołecznego Warszawy. Dawniej obszar MSI Bródno - określony był jako Nowe Bródno potocznie nazywane jako Bródno. Obecna nazwa została zatwierdzona podczas przeprowadzonego, nowego podziału dzielnicy na rejony wg Miejskiego Systemu Informacji.

Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989.

Aleksander Kowalski był patronem jednej z ulic na warszawskim Bródnie, która w listopadzie 2008 otrzymała nowego patrona – hokeistę Aleksandra Kowalskiego.

W latach 1972-1990 imię Aleksandra Kowalskiego nosił 29 Pułk Czołgów Średnich w Żaganiu.

Źródła

Encyklopedia Warszawy z 1994

Leksykon Historii Polski z 1995

http://www.polskieradio.pl/39,Historia/1024,Jozef-Swiatlo