Aleksander Pietrow - Polski Serwis Naukowy

Aleksander Pietrow

Aleksander Pietrow, ros. Александр Дмитриевич Петров (ur. 1 lutego 1794 w Biserowie w guberni pskowskiej, zm. 10 kwietnia 1867 w Warszawie) - rosyjski szachista, teoretyk i autor kompozycji szachowych.

Pochodził z zamożnej szlacheckiej rodziny. Grał w szachy od siódmego roku życia. Od 1804 roku mieszkał w Petersburgu, gdzie już jako młodzieniec zaliczał się do szachowej elity. W 1809 roku pokonał jednego z petersburskich mistrzów królewskiej gry, A. Koliewa. Wkrótce zyskał opinię najsilniejszego szachisty Rosji. Ukończył studia na wydziale mechanicznym petersburskiego uniwersytetu. Był założycielem pierwszego szachowego klubu w Rosji, Petersburskiego Towarzystwa Miłośników Gry Szachowej.

Howard Staunton (ur. w kwietniu 1810 w Westmoreland w Anglii, zm. 22 czerwca 1874 w Londynie) – angielski szachista, nieoficjalny mistrz świata w latach 1843–1851.

Kompozycja szachowa jest odrębną dziedziną szachów. Polega na stworzeniu na szachownicy sztucznego układu bierek, który zawiera interesującą ideę lub kombinację. Osobę układającą problemy i kompozycje szachowe nazywa się kompozytorem bądź problemistą. Problemy szachowe dzielą się na ortodoksyjne dwuchodówki (zob. diagram), trzychodówki, wielochodówki, samomaty i maty pomocnicze) oraz nieortodoksyjne (problemy warunkowe, analityczne, z bajkowymi figurami, z innym układem szachownicy, z innymi zasadami gry, rekonstrukcje). Każdy problem szachowy ma tylko jedno rozwiązanie.

W 1824 roku opublikował jedną z pierwszych rosyjskich książek szachowych Шахматная игра (Gra w szachy). Dwa pierwsze rozdziały zawierały usystematyzowany wykład o teorii szachów, trzy następne były poświęcone grze praktycznej. Książka zawierała wybór partii Philidora, na którego autor często się powoływał. Pietrow wysoko cenił nauki Philidora o grze pionami, jednak poddawał krytyce niektóre jego twierdzenia. Wprowadził wiele nowych idei, podkreślał znaczenie precyzyjnego liczenia wariantów oraz aktywnej obrony. Praca Pietrowa miała fundamentalne znaczenie dla rozwoju szachów w Rosji, była również dobrze znana i ceniona w zachodniej Europie, gdzie często nazywano go rosyjskim Philidorem.

Gra końcowa (końcówka) w partii szachowej to okres gry, gdy na szachownicy pozostało niewiele bierek. Trudno jest jednoznacznie określić, kiedy rozpoczyna się końcówka.

Carl Friedrich Jänisch, ros. Карл Андреевич Яниш (ur. 11 kwietnia 1813 w Wyborgu, zm. 7 marca 1872 w Sankt Petersburgu) – rosyjski szachista fińskiego pochodzenia, teoretyk i autor kompozycji szachowych.

Pietrow był pionierem rosyjskiej kompozycji szachowej. Jego wielochodowe problemy były trudne do rozwiązania. Publikował dowcipne zadania nawiązujące do rzeczywistych wydarzeń. Najsławniejszym z nich jest Ucieczka Napoleona z Moskwy do Paryża, opublikowana w 1824 roku.

W 1840 roku Pietrow zamieszkał w Warszawie. Był wysokim urzędnikiem carskiej administracji. Jego dom stał się miejscem spotkań polskich i rosyjskich szachistów. Tygodnik Ilustrowany publikował zadania "najznakomitszego szachisty warszawskiego". W latach czterdziestych Pietrow pokonał młodego rosyjskiego mistrza Carla Jänischa. W 1851 roku otrzymał od Howarda Stauntona zaproszenie na pierwszy turniej międzynarodowy w Londynie, jednak z zaproszenia nie skorzystał. W 1854 i 1859 roku wygrał dwa mecze z Siergiejem Urusowem 3 - 1 i 13 - 7.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Szachy – rodzina strategicznych gier planszowych rozgrywanych przez dwóch graczy na 64-polowej szachownicy, za pomocą zestawu bierek (pionów i figur). Popularnie, choć nieprecyzyjnie, szachami nazywa się również wspomniane bierki.

W 1863 roku Pietrow opuścił Warszawę i udał się w podróż po zachodniej Europie. Bezpośrednim powodem wyjazdu było powstanie styczniowe. Pietrow był w trudnej sytuacji, nie mogąc pogodzić szczerej sympatii do Polski i Polaków z lojalnością wobec swoich przełożonych. Odwiedził Wiedeń i Paryż, był gościem Café de la Régence, jednak nie rozegrał oficjalnych meczów z wybitnymi europejskimi szachistami.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Wkład Pietrowa w teorię otwarć szachowych (a także gry końcowej) był bardzo duży. Jako pierwszy gruntownie przeanalizował warianty partii rosyjskiej, której angielska nazwa (Petrov's defence) pochodzi od jego nazwiska. Znany jest również gambit Pietrowa w debiucie gońca oraz wariant Pietrowa gambitu królewskiego.

Otwarcie szachowe – początkowa faza partii szachów, zwana również debiutem. W większości szachowych partii można wyróżnić jej trzy fazy: otwarcie (debiut), grę środkową i końcową. Zazwyczaj trudno jest jednoznacznie określić, kiedy kończy się otwarcie, a zaczyna gra środkowa. Można przyjąć w uproszczeniu, że otwarcie to kilkanaście lub dwadzieścia kilka pierwszych posunięć w partii.

Jerzy Giżycki (ur. 7 stycznia 1919, zm. 27 września 2009 w Warszawie) – polski krytyk filmowy, członek Stowarzyszenia Filmowców Polskich, z zamiłowania szachista. Ojciec Marcina Giżyckiego (historyk, teoretyk animacji).

Źródła

W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", tom II, Warszawa 1987, str. 884-886

Linki zewnętrzne

Aleksander Pietrow – wybrane partie szachowe (ang.)