Aleksandr Błok - Polski Serwis Naukowy

Aleksandr Aleksandrowicz Błok (ros. Александр Александрович Блок) (ur. 28 listopada 1880 w Sankt Petersburgu, zm. 7 sierpnia 1921 w Piotrogrodzie) – rosyjski poeta symbolista epoki srebrnego wieku, dramaturg.

Biografia

Rodzice poety żyli w separacji, ojciec był profesorem prawa Imperatorskiego Uniwersytetu w Warszawie, zmarł w Warszawie i został pochowany na prawosławnym cmentarzu na Woli. Matka, córka rektora Uniwersytetu w Petersburgu – Andrzeja Biekietowa, zajmowała się literaturą, po roku małżeństwa uciekła z Warszawy w połogu.

Giovanni Bellini, pseud. Giambellino, łac. Ioannes Bellinus (ur. ok. 1427/1430 - zm. 29 listopada 1516) - malarz włoski epoki Odrodzenia (okresu Renesansu), syn Jacopa Belliniego, brat Gentile.

Dramat (z gr. δρᾶμα - dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.

Pierwsze wiersze Aleksander Błok zaczął pisać w wieku pięciu lat. W 1898 roku wstąpił na Wydział Prawa Uniwersytetu Petersburskiego, a w 1901 rozpoczął naukę na Wydziale Filologicznym, który ukończył w 1906. W 1903 roku, w wieku lat 23 ożenił się z Lubow Mendelejewą, córką wybitnego chemika. W tym samym roku debiutował w piśmie symbolistów "Nowyj put'" (Новый Путь).

Prerafaelici (ang. The Pre-Raphaelite Brotherhood) – stowarzyszenie artystyczne założone w Londynie w 1848 roku przez studentów The Royal Academy of Art: Johna Everetta Millaisa, Williama Hunta, Dantego Gabriela Rossettiego i jego brata Williama Michaela, do których dołączyli później malarze James Collinson, literat Frederick George Stephens, rzeźbiarz Thomas Woolner, a nieco później Walter Howell Deverell i Charles Allston Collins. Z grupą związany był także malarz Ford Madox Brown.

Fra Angelico, Jan z Fiesole właśc. Guido di Pietro da Mugello (ur. ok. 1387, w Vicchio w rejonie Mugello – zm. 18 lutego 1455, w Rzymie) – wł. malarz religijny wczesnego renesansu, dominikanin, błogosławiony Kościoła Katolickiego. Oprócz obrazów temperowych malował także freski i miniatury. Podejmował tylko tematy religijne.

W czasie wojny służył jako podoficer służby inżynieryjno-budowlanej. Od maja 1917 był naczelnym redaktorem literackich protokołów Nadzwyczajnej Komisji Śledczej, powołanej przez Rząd Tymczasowy.

Poszukujący harmonii we wczesnej twórczości poeta, w jej fazie dojrzałej skierował się ku kulturze i cywilizacji w postaci buntu przeciw współczesności. Rozwinął wiersz toniczny, wprowadził system powtórzeń zdań, zwrotów, dźwięków. Twórczość Błoka w sposób zwarty realizowała program estetyczny rosyjskich symbolistów, co dało mu miejsce zarówno odrębne, jak wybitne.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Modest Pietrowicz Musorgski (ros. Моде́ст Петро́вич Му́соргский, ur. 9/21 marca 1839 w Karewie, Obwód pskowski, zm. 16/28 marca 1881 w Sankt Petersburgu) – kompozytor rosyjski.

Fascynacje

Wasniecow

Niestierow

Błok traktował kultowo malarstwo prerafaelickie, jego mistrzami byli Fra Angelico i Giovanni Bellini – ideał sztuki bezpośredniej i nastrojowej. Identyfikował harmonię z kobiecością, symbolikę taką zawarł w Przepięknej Pani. Inspirowany baśniowym malarstwem Wiktora Wasniecowa (Васнецов) i cerkiewno-ruskimi obrazami Grigorija Niestierowa (Нестеров). Przemożny wpływ miała na Błoka muzyka (Modest Musorgski), ale melodię liryki kształtowały też romanse cygańskie i sentymentalne pieśni uliczne.

Wiktor Michajłowicz Wasniecow (Виктор Михайлович Васнецов; ur. 15 maja 1848 we wsi Łopiał, zm. 23 czerwca 1926 w Moskwie) – malarz rosyjski, twórca obrazów o tematyce mitologicznej i historycznej.

Symbolizm – kierunek w poezji i sztukach plastycznych, powstały we Francji i Belgii w drugiej połowie XIX wieku, zakładał że świat poznawany zmysłami (materialny) jest złudą skrywającą prawdziwy, idealny świat, którego zmysłami i rozumem nie można zinterpretować. Pojęć ze świata prawdziwego nie da się opisać za pomocą zwykłego języka, może to zrobić tylko symbol.

Błok w literaturze

Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj złośliwie przedstawił Błoka w książce dla dzieci o Buratino.

Dzieła

Poezja i poematy

Wiersze o Przepięknej Pani 1904

Niespodziewana radość 1906

Nocny fiołek 1906

Śnieżna maska 1907

Wolne myśli 1907

Dramaty liryczne 1908

Ziemia pod śniegiem 1908

Wiersze włoskie 1909

Odwet 1910

Nocne godziny 1911

Carmen 1914

Ante lucem (b.d.)

Cykle

cykl Pęcherze ziemi 1904-1905

cykl Miasto 1904-1908

Faina 1906-1908

Jamby 1907-1914

Ojczyzna 1907-1916

Harfy i skrzypce 1908-1916

Na Kulikowym Polu 1908

Straszny Świat 1909-1916

trzytomowy zbiór liryki 1911-1912

Dramat

Buda jarmarczna 1906

Nieznajoma 1907 (monodram)

Król na placu 1908

Pieśń przeznaczenia 1908

Róża i krzyż 1913

Publicystyka

Ostatnie dni caratu 1920

Inteligencja i rewolucja

Publicystyka literacka

O współczesnej sytuacji symbolizmu rosyjskiego 1910

kierownictwo działu krytycznego periodyku Złote runo 1907-1908

Źródła

Barański Z., Semczuk A., Literatura rosyjska w zarysie, PWN 1976

Zobacz też

Zobacz w Wikiźródłach teksty autorstwa Aleksandra Błoka

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Aleksandra Błoka

Linki zewnętrzne

Poezja Błoka w oryginale

Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona w 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według ogólnoświatowego rankingu Academic Ranking of World Universities. Uczelnia wielokrotnie była zwycięzcą corocznych rankingów uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.