Aleksandr Jegorow - Polski Serwis Naukowy

Aleksandr Iljicz Jegorow, ros. Александр Ильич Егоров (ur. 22 października 1883 w Buzułuku w guberni samarskiej, zm. 23 lutego 1939 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego, jeden z pierwszych pięciu marszałków ZSRR (1935).

Życiorys

Pochodził z rodziny mieszczańskiej. W 1901 wstąpił do wojska jako ochotnik. Ukończył Kazańską Szkołę Junkrów w 1905. Uczestnik I wojny światowej. W czasie wojny walczył jako dowódca kompanii i batalionu w 132. Benderskiego Pułku Piechoty w stopniu podpułkownika. W listopadzie 1917 pułkownik armii carskiej. W czasie wojny pięciokrotnie ranny.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

Ivor Norman Richard Davies (ur. 8 czerwca 1939 w Bolton) – brytyjski historyk walijskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Londyńskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Brytyjskiej, autor prac dotyczących historii Europy, Polski i Wysp Brytyjskich.

Od 1917 związany z lewicowymi eserowcami, z którymi zerwał w lecie 1918. Od 1918 w Armii Czerwonej. W 1918 przewodniczący Komisji Weryfikacyjnej Jeńców, komisarz Ogólnorosyjskiego Sztabu Głównego i przewodniczący weryfikacji oficerów do Armii czerwonej. Od sierpnia 1918 dowodził odcinkiem Bałaszow - Kamyszyn (od października 9. Armia). Od grudnia 1918 dowódca 10 Armii broniącej Carycyna.

Anton Iwanowicz Denikin, ros. Антон Иванович Деникин (ur. 16 grudnia 1872, Szpetal Dolny, dziś dzielnica Włocławka, zm. 8 sierpnia 1947 w Ann Arbor) – rosyjski oficer, generał Armii Imperium Rosyjskiego, dowódca Armii Ochotniczej, jeden z kilku dowódców antykomunistycznej "białej" armii Rosji. Admirał Aleksandr Kołczak przed śmiercią przekazał pełnomocnictwa najwyższej władzy w Rosji Antonowi Denikinowi. Po dymisji na ręce Piotra Wrangla na emigracji.

XX Zjazd Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego – pierwszy zjazd partii po śmierci Stalina, który odbył się w dniach 14–25 lutego 1956. Poprzedni, XIX zjazd miał miejsce w 1952, podczas którego nastąpiła zmiana nazwy partii.

Od lipca 1919 dowódca 14. Armii, a od października 1919 dowódca Frontu Południowego w walkach z armią Denikina. Od stycznia - grudnia 1920 dowódca Frontu Południowo-Zachodniego w czasie wojny polsko-bolszewickiej (12. Armia, 13. Armia, 14. Armia) z komisarzem frontu Józefem Stalinem, którego zastępcą był Jan Berzin.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Gruzińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Gruzja (ros. Грузинская Советская Социалистическая Республика, Грузия, gruz. საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, საქართველო) - była jedną z 15 republik ZSRR w latach 1936-1991, od 1922 do 1936 r. wchodziła w skład Zakaukaskiej FSRR łącznie z Azerbejdżańską SRR i Armeńską SRR. W 1991 r. odzyskała niepodległość jako Gruzja.

W sierpniu 1920 dotarł pod Lwów. Od grudnia 1920 dowódca Kijowskiego, a od kwietnia 1921– Piotrogrodzkiego Okręgu Wojskowego. Od lutego 1922 dowodził Armią Kaukaską, a od maja 1924 – Wojskami Ukrainy i Krymu. W latach 1925–1926 attache wojskowy w Chinach. Od 1927 dowódca Białoruskiego Okręgu Wojskowego. Od 1931 szef Sztabu Robotniczo Chłopskiej Armii Czerwonej, a od 1935 szef Sztabu Generalnego. W latach 1937–1938 I zastępca komisarza obrony.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Aresztowany i zamordowany w końcowym etapie wielkiej czystki. Zrehabilitowany po XX Zjeździe KPZR.

Wydał książkę o wojnie 1920 pt. Lwów – Warszawa 1920, oraz Wzaimodiejstwie frontow (1929) i Razgrom Denikina 1919 (1931).

Odznaczenia

Order Czerwonego Sztandaru – dwukrotnie

Order Czerwonego Sztandaru Azerbejdżańskiej SRR

Order Czerwonego Sztandaru Gruzińskiej SRR

Medal jubileuszowy XX-lecia Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej

Bibliografia

B. Potyrała, H. Szczegóła – Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, Zielona Góra 1997, ISBN 83-86832-23-1

Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. I, Koszalin 2004

Mała Encyklopedia Wojskowa, t. I, Wyd. MON, Warszawa 1971

(ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000

(ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000

(ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa

(ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 9, s. 61, Moskwa 1969-1978

(ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986

Александр Ильич Егоров – Проект ХРОНОС (ros.)

Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego (ros.)

Norman Davies: Orzeł biały, czerwona gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920. Warszawa: Przedświt, 1988. ISBN 83-7006-741-7.