Aleksandr Stiepanowicz Popow - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rosyjskiego fizyka. Zapoznaj się również z: listę osób noszących imię i nazwisko Aleksandr Popow.

Ten artykuł dotyczy rosyjskiego fizyka, wynalazcy radia. Zapoznaj się również z: Aleksandr Iwanowicz Popow – rosyjski fizyk, optyk.

Aleksandr Stiepanowicz Popow, ros. Александр Степанович Попов (ur. 16 marca 1859 (4 marca jul.), zm. 13 stycznia 1906 (31 grudnia 1905 jul.) w Petersburgu) – rosyjski fizyk i wynalazca. Jeden z pionierów radia.

Kalendarz juliański – do 1918 a w Grecji aż do 1923. Został zastąpiony przez kalendarz gregoriański, jednak niektóre kościoły wciąż jeszcze posługują się kalendarzem juliańskim.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Życie i działalność

Urodził się na Uralu, w niewielkiej miejscowości Turinskije Rudniki, w ubogiej rodzinie duchownego, jako jeden z siedmiorga rodzeństwa. W wieku 10 lat został oddany do Dalmatowskiego niższego seminarium duchownego, gdzie pobierał nauki od roku 1869 do 1871, kiedy to przeniósł się do seminarium w Jekaterynburgu, gdzie mieszkała jego starsza siostra Maria. Naukę kontynuował w permskim seminarium, które ukończył w roku 1877. W tymże roku rozpoczął studia na wydziale matematyczno-fizycznym Petersburskiego Uniwersytetu. Trudna sytuacja materialna zmuszała go do wykonywania prac zarobkowych, pracował jako elektromonter. Podczas studiów skrystalizowały się naukowe zainteresowania Popowa: szczególnie pasjonowały go problemy najnowszej fizyki i elektrotechniki. Studia ukończył w roku 1882; tytuł jego pracy magisterskiej brzmiał O zasadach magnetyczno- i dynamoelektrycznych maszyn prądu stałego.

Seminarium duchowne (z łac. szkółka roślin, od semen – nasienie, seminis – narybek, latorośl) – w Kościołach chrześcijańskich specjalny dom, w którym kandydaci do stanu duchownego odbywają intensywną formację teologiczną, moralną i naukową.

Cmentarz Wołkowski - cmentarz w Sankt Petersburgu, o powierzchni 26 ha. Składa się z cmentarza prawosławnego i luterańskiego. Słynny z Literackich mostków - obszarów, gdzie spoczywa wielu rosyjskich i radzieckich pisarzy, poetów, muzyków, aktorów, uczonych i działaczy społecznych, a także matka i siostry Lenina. W XVIII-XIX Cmentarz Wołkowski należał do największych w mieście.

Rozpoczął pracę jako wykładowca matematyki, fizyki i elektrotechniki w Oficerskiej Szkole Saperskiej (Минный офицерский класс) w Kronsztadzie, uczelni posiadającej bardzo dobrze wyposażoną pracownię. W 1890 zaproponowano mu stanowisko wykładowcy fizyki w Uczelni Technicznej Ministerstwa Morskiego w Kronsztadzie. Jednocześnie w miesiącach letnich lat 1889-1898 był dyrektorem elektrowni Niżniegorodskiego Jarmarku. Prowadziła badania w dziedzinie promieniowania elektromagnetycznego. W roku 1901 Popow objął stanowisko profesora fizyki Elektrotechnicznego Instytutu imperatora Aleksandra III, uczelni kształcącej kadry rosyjskich elektrotechników. W roku 1899 przyznano mu tytuł Honorowego inżyniera-elektryka, a w 1901 – członka honorowego Rosyjskiego Towarzystwa Technicznego. W 1905 rada uczonych Instytutu wybrała Popowa rektorem. Popow zajmował się zarówno pracą dydaktyczną, jak i pracami naukowo-badawczymi i konstrukcyjnymi z dziedziny łączności bezprzewodowej, propagując i starając się ją w Rosji rozpowszechnić. Popow był zwolennikiem demokratyzacji życia na uczelni, powiększenia praw studentów, i na tym tle dochodziło często do ostrych konfliktów między nim a carskimi urzędnikami. Sytuacja ta miała fatalny wpływ na zdrowie uczonego.

Elektrotechnika - dział nauki zajmujący się podstawami teoretycznymi i zastosowaniem zjawisk fizycznych z dziedziny elektryczności i magnetyzmu w różnych gałęziach gospodarki.

Aleksandr Władimirowicz Popow (ros. Александр Владимирович Попов; ur. 16 listopada 1971 w Jekaterynburgu) - rosyjski pływak, czterokrotny złoty medalista olimpijski, był przez 8 lat posiadaczem rekordu świata na 50 m. stylem dowolnym (21.64 s.) ustanowionym 1 czerwca 2000 r. w Moskwie, dopóki nie pobił go Eamon Sullivan.

Aleksandr Popow umarł nagle 13 stycznia 1906. Został pochowany na Cmentarzu Wołkowskim w Sankt-Petersburgu.

Prace nad łącznością radiową

Popow zaprezentował swój pierwszy odbiornik radiowy 7.05.1895, co zostało odnotowane w prasie popularnej (“Biuletyn Kronsztadzki” z 12.05.1895). Dzień ten uznawany był w ZSRR za dzień narodzin radia. Sam Popow za wynalazcę radia się nie uważał. Jego prace były wcześniejsze od prac Marconiego, ale późniejsze od prac Tesli i Lodge'a. W czasie Kongresu Rosyjskich Inżynierów Elektryków w 1900 roku powiedział: "[...] nadawanie i odbieranie sygnałów przez Marconiego za pomocą oscylacji elektrycznych nie jest niczym nowym. W Ameryce sławny inżynier Nicola Tesla przeprowadził identyczne eksperymenty w 1893".

Uralski Okręg Federalny (ros. Уральский федеральный округ) – jeden z siedmiu federalnych okręgów Rosji, najbardziej wysunięty na zachód spośród okręgów azjatyckich.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

W marcu 1896 Popow przesłał drogą radiową telegram zawierający dwa słowa "Heinrich Hertz" na odległość około 250 metrów. Wiosną 1897 rozpoczął eksperymenty z łącznością pomiędzy okrętami i stacjami brzegowymi, osiągając przy tym zasięg do około 5 kilometrów. W 1900 stacja zbudowana na wyspie Suursaari nawiązując łączność z załogą pancernika Generał-Admirał Apraksin została użyta podczas akcji ratowania rybaków uwięzionych na dryfującej krze. Prace Popowa były w głównej mierze wykonywane na rzecz marynarki wojennej i ich wyniki nie były publikowane, jednak w 1900 roku otrzymał za nie złoty medal na Wystawie Światowej.

Telekomunikacja – dziedzina techniki i nauki, zajmująca się transmisją wszelkiego rodzaju informacji na odległość. Obejmuje również sposoby przetwarzania tych informacji, kodowanie, sprzęt telekomunikacyjny, teorie propagacji, sieci telekomunikacyjne i wiele innych zagadnień. Obecnie telekomunikacja w coraz większym stopniu zależy od rozwiązań informatycznych i zaczyna odgrywać coraz większe znaczenie w sieciach komputerowych.

Nikola Tesla, cyrylicą : Никола Тесла, imię z chrztu: Николај – Nikołaj (ur. 10 lipca 1856 w Smiljanie, zm. 7 stycznia 1943 w Nowym Jorku) – serbski inżynier i wynalazca.

Doświadczenia z łącznością między okrętami

Aleksandr Popow od lat 50 XX w był nagłaśniany przez przez propagandę radziecką jako wynalazca radia, a co najmniej jeden z głównych twórców techniki radiowej. Nie podawano jednak szczegółów, a jego pierwsze publikacje w prasie naukowej dotyczyły jedynie "wykrywacza burz", nie zawierającego nadajnika radiowego. Po upadku ZSRR i otwarciu archiwów marynarki okazało się jednak, że w latach od 1899 do 1901 przeprowadzono we Flocie Czarnomorskiej pod kierownictwem Popowa bardzo udane próby łączności pomiędzy okrętami wojennymi. Urządzenia były wyprodukowane przez francuskie przedsiębiorstwo Eugene Ducreteta na podstawie projektów Popowa. Najważniejsze z nich przedstawia tabela:

Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) – rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna i magnetyczna są prostopadłe do siebie, a obie są prostopadłe do kierunku rozchodzenia się promieniowania. Oba pola indukują się wzajemnie – zmieniające się pole elektryczne wytwarza zmienne pole magnetyczne, a zmieniające się pole magnetyczne wytwarza zmienne pole elektryczne. Źródłem zmiennego pola elektromagnetycznego jest przyspieszający ładunek elektryczny. Najczęściej źródłem tego promieniowania jest ładunek wykonujący drgania.

Fizyka (z gr. φύσις physis - "natura") – nauka o przyrodzie w najszerszym znaczeniu tego słowa. Fizycy badają właściwości i przemiany materii i energii oraz oddziaływanie między nimi. Do opisu zjawisk fizycznych używają wielkości fizycznych, wyrażonych za pomocą pojęć matematycznych, takich jak liczba, wektor, tensor. Tworząc hipotezy i teorie fizyki, budują relacje pomiędzy wielkościami fizycznymi.

Okręty Floty Czarnomorskiej biorące udział w próbach łączności radiowej Aleksandra Popowa

Pancernik «Георгий Победоносец»

Pancernik «Три Святителя»

Krążownik minowy «Капитан Сакен»

Pancernik «Синоп»

Matematyka (. Ponieważ ścisłe założenia mogą dotyczyć najróżniejszych dziedzin myśli ludzkiej, a muszą być czynione w naukach ścisłych, technice a nawet w naukach humanistycznych, zakres matematyki jest szeroki i stale się powiększa.

Sir Oliver Joseph Lodge - (ur. 12 czerwca 1851, zm. 22 sierpnia 1940) brytyjski fizyk, wynalazca i pisarz. Jeden z pionierów radia, autor kilku patentów kluczowych dla rozwoju telegrafii bez drutu. Pomysłodawca idei skrócenia Lorentza.

Przypisy

Ryszard Sobiesiak, Poczet wielkich fizyków, Nasza Ksigarnia1969
АЛЕКСАНДР СТЕПАНОВИЧ ПОПОВ 1859—1906. Биография Попова изобретателя радио
Почётные инженеры-электрики
России нужны великие ученые
Paul Brenner, Tesla Against Marconi: The Dispute for the Radio Patent Paternity, EUROCON 2009, St. Petersburg
The Role of Russian Scientists in the History of Electrical and Radio Communication Development. W: Boris I. Kruk, Sergey G. Sitnikov, and Natalia A. Chupakhina: Telecommunications Conference (HISTELCON), 2010 Second IEEE Region 8 Conference on the History of. DOI:10.1109/HISTELCON.2010.5735279. ISBN 978-1-4244-7450-9.
А.С. Попов. Прибор для обнаружения и регистрирования электрических колебаний. „Журнал Русского физико-химического общества”. XXVIII, s. 1-14, 1896.
A. S. Popov’s Experiments on the Black Sea Fleet in 1899 and 1901 (using the materials of Russian State Naval Archive). W: Pavel P. Yermolov, Valery V. Vorobyov and Anton P. Yermolov: Telecommunications Conference (HISTELCON), 2010 Second IEEE Region 8 Conference on the History of. DOI:10.1109/HISTELCON.2010.5735322. ISBN 978-1-4244-7450-9.