Ten artykuł dotyczy żony cesarza Mikołaja II. Zapoznaj się również z: Aleksandra Fiodorowna, żona cesarza Mikołaja I.

Cesarzowa Aleksandra

Aleksandra Fiodorowna Romanowa, ros. Aлексaндpa Фëдopoвнa Poманова (ur. 6 czerwca 1872 w Darmstadt, Niemcy, zm. 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu, Rosja) – ostatnia cesarzowa Imperium Rosyjskiego, żona cesarza Mikołaja II Romanowa.

Uznana za jedną z najbardziej interesujących imperatorowych Rosji. Głównie przez fakt, że była ostatnią cesarzową Imperium Rosyjskiego, ale także poprzez związki z Rasputinem.

Biografia

Wczesne lata

Urodziła się jako Alicja Wiktoria Helena Ludwika Beatrycze Hessen-Darmstadt (niem. Alix Victoria Helena Luise Beatrice Prinzessin von Hessen und bei Rhein). Jej ojcem był Ludwik IV – książę Hesji, matką zaś księżniczka Alicja Koburg – córka królowej Wielkiej Brytanii, Wiktorii Hanowerskiej.

Została ochrzczona w kościele luterańskim 1 lipca 1872. Jej rodzicami chrzestnymi byli: książę Walii, księżna Walii, carewicz Rosji, carewna Rosji, księżniczka Beatrycze oraz księżna Augusta.

Alix Heska z siostrami

W 1878 r., kiedy Alicja miała 6 lat, jej matka zmarła. Wówczas zajęła się nią babka ze strony matki – królowa Wiktoria, której to księżniczka Alix była ulubioną wnuczką. W efekcie przyszła caryca spędziła w Wielkiej Brytanii dziecięce lata. Często bywała w zamku Balmoral w Szkocji, gdzie odbywało się wiele przyjęć oraz w Osborne House, prywatnej rezydencji królowej Wiktorii. Jako mała księżniczka, Alix nazywana była Sunny (z ang. słoneczko).

Aleksandra zawsze siebie obwiniała za śmierć najbliższych. To właśnie sześcioletnia wówczas Alix jako pierwsza zachorowała na dyfteryt, który później stał się przyczyną śmierci jej matki i siostry. Jako jedna pozostała przy życiu i już do końca życia nie pozbyła się poczucia winy i smutku.

W 1892 r., kiedy księżniczka Alix miała 20 lat, jej ojciec zmarł i tytuł wielkiego księcia Hesji (niem. Großherzog von Hessen und bei Rhein) odziedziczył jej starszy brat Ernest Ludwik.

Małżeństwo

Małżeństwo

Księżniczka Alicja i carewicz Mikołaj, zdjęcie wykonane z okazji ich zaręczyn

Początkowo miała poślubić księcia Clarence, Alberta Wiktora (najstarszego syna księcia Walii). Kiedy poznała carewicza Rosji Mikołaja Aleksandrowicza postanowiła zostać jego żoną. Poznali się na ślubie siostry Aleksandry, Elli i wielkiego księcia Sergiusza.

Ojciec Mikołaja, Aleksander III był przeciwny temu związkowi. Prawo prawosławne nakazywało, aby carewicz w chwili objęcia rządów był żonaty (chyba że nie był pełnoletni), więc car Aleksander, w obliczu zbliżającej się śmierci (zmarł 1 listopada 1894), zgodził się na ślub syna z Alicją.

Przeszkodą w zawarciu związku małżeńskiego Mikołaja i Aleksandry była niechęć księżniczki do przejścia na prawosławie. Aleksandra jednak ustąpiła i przyjęła prawosławie otrzymując imiona Aleksandra Fiodorowna Romanowa.

Do zaręczyn doszło podczas ślubu Ernesta Ludwika, księcia Hesji, jej starszego brata, z Wiktorią Melitą, w Koburgu, 8 kwietnia 1894 roku.

Księżniczka wyjechała do Anglii, gdzie uczyła się zasad prawosławia oraz języka rosyjskiego. Od narzeczonego otrzymała w prezencie okazały naszyjnik z pereł od Fabergego. Podczas pobytu w Anglii zamieszkali na zamku w Windsorze.

Pierwsze oficjalne zdjęcie Mikołaja i Alicji

Ślub

Aleksandra poślubiła Mikołaja 14 listopada 1894 w kaplicy prawosławnej Pałacu Zimowego w Sankt Petersburgu. Ich pięcioro dzieci to:

Ślub Aleksandry odbył się tydzień po uroczystościach pogrzebowych jej teścia. Alicja i Mikołaj, nie byli przygotowani do sprawowania władzy. Alicja, po informacji o śmierci imperatora Aleksandra III, natychmiast przybyła do Rosji, by towarzyszy narzeczonemu.

Uroczystości ślubne zgromadziły osiem tysięcy ludzi. Wielki książę Konstantyn napisał: panna młoda zdawała się być jeszcze bledsza i delikatniejsza niż zwykle.

Koronacja

Aleksandra i Mikołaj w rosyjskich strojach narodowych

Podczas ceremonii w Soborze Uspienskim 12 maja 1896 Mikołaj i Aleksandra zostali koronowani na cesarza i cesarzową Rosji. Maria Koburg, królowa Rumunii tak opisała to wydarzenie: Mam przed oczami bardzo wyraźny obraz Aleksandry w pełnym przepychu stroju, stojącej obok cara w katedrze połyskującej złotem. Jasne światło otacza zgromadzone tu świetne towarzystwo, przybyłe by oddać hołd najmłodszej parze monarszej w Europie. Wszystkie oczy zwrócone są na cesarzową, wybrankę spośród wybranek, namaszczoną olejem świętym i otoczoną takim blaskiem, jaki staje się udziałem niewielu istot ludzkich.

Po zakończeniu ceremonii para cesarska w płaszczach koronacyjnych z brokatu haftowanego w orły wyszła przed świątynie, by pozdrowić tłum. Nowy cesarz oddał trzy pokłony. Nazajutrz, na polu Chodyńskim, gdzie odbywała się publiczna zabawa, doszło do tragedii. Do tłumu zgromadzonych dotarła informacja, że nie wszyscy będą mogli skorzystać z poczęstunku przygotowanego z okazji koronacji. Wzburzony tłum zaczął się tratować nawzajem. Wziąwszy pod uwagę, iż przybyło tam kilkaset tysięcy osób, niemożliwa była natychmiastowa ocena ilości ofiar. Niewłaściwie poinformowana para cesarska wyszła spokojnie na balkon, aby ponownie pozdrowić tłumy. Kiedy jednak Mikołaj dowiedział się o ponad czterech tysiącach ofiar, miał zamiar odwołać wieczorną część uroczystości. Przekonany przez rodzinę i najbliższe otoczenie udał się na bal do ambasadora Francji. Rosjanie mu tego nie zapomnieli i jeszcze wiele lat później to postępowanie przytaczano jako oznakę bezduszności Mikołaja i tej Niemki.