Aleksandra Kołłontaj - Polski Serwis Naukowy

Aleksandra Michajłowna Kołłontaj (ros. Алекса́ндра Миха́йловна Коллонта́й (Kołłątaj w języku rosyjskim) – z domu Domontowicz, Домонто́вич) (ur. 31 marca 1872, wg kalendarza juliańskiego: 19 marca 1872 w Sankt Petersburgu, zm. 9 marca 1952) – rosyjska komunistka i rewolucjonistka, najpierw członkini partii mienszewików, a od 1914 – partii bolszewików; pierwsza w świecie kobieta pełniąca funkcję ministra i ambasadora.

Kalendarz juliański – do 1918 a w Grecji aż do 1923. Został zastąpiony przez kalendarz gregoriański, jednak niektóre kościoły wciąż jeszcze posługują się kalendarzem juliańskim.

Kołłątaj, polskie nazwisko (liczba mnoga: Kołłątajowie). Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 274 osoby. Pod wpływem języka rosyjskiego może pisać sie Kołłontaj.

Kołłontaj urodziła się w zamożnej rodzinie mieszczańskiej jako córka Michaiła Domontowicza, carskiego generała z czasów wojny rosyjsko-tureckiej w latach 1877-1878 oraz szefa kancelarii ambasady rosyjskiej w Bułgarii w latach 1878-1879, i Aleksandry Masalin-Mrawińskiej, córki bogatego fińskiego handlarza drewnem.

Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków SDPRR, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła jako mienszewików (uznając że są w mniejszości).

Ivor Norman Richard Davies (ur. 8 czerwca 1939 w Bolton) – brytyjski historyk walijskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Londyńskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Brytyjskiej, autor prac dotyczących historii Europy, Polski i Wysp Brytyjskich.

To dear comrade Louise Bryant from her friend, Petrograd, September 1918

W 1893 przeciwstawiając się rodzinie wyszła za biednego oficera Władimira Kołłontaja. Działalność socjalistyczną w ruchu robotniczym podjęła w końcu XIX wieku, opuściła męża i dzieci. W 1914 roku, po powrocie z wieloletniego wygnania w Ameryce i krajach Skandynawii, na które była zmuszona udać się za wcześniejszą działalność polityczną, wstąpiła do partii bolszewików. Po rewolucji październikowej w 1917 roku została komisarzem ludowym do spraw społecznych. Była najbardziej wpływową kobietą w radzieckiej administracji i w 1919 roku utworzyła Żenotdieł, zwany "Ministerstwem Kobiet". Instytucja ta pracowała dla poprawy warunków życia kobiet w Rosji Radzieckiej, prowadząc działalność propagandową i edukacyjną wśród kobiet w kwestii małżeństw, edukacji i praw robotników, które zaprowadziła Rewolucja. Działalność ta po latach przyczyniła się do określania Kołłontaj jako socjalistycznej feministki. Żenotdzieł został ostatecznie zlikwidowany w 1930 roku. Historyk Norman Davies określa ją jako 'apostołkę wolnej miłości' ('Biały Orzeł, Czerwona Gwiazda', rozdz. 4)

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).

Po śmierci Lenina i dojściu Stalina do władzy została skutecznie odsunięta od wydarzeń politycznych i możliwości wpływania na ich bieg. Ograniczono również jej możliwość propagowania własnych poglądów.Następnie zmuszono do objęcia funkcji ambasadora w Meksyku, Szwecji (gdzie pełniła tę funkcję w latach 1930-1945) i Norwegii, jako jedna z nielicznych "starych bolszewików" uniknęła śmierci podczas stalinowskich wielkich czystek w latach 30. XX wieku. Później została sprowadzona do roli symbolu zaangażowania kobiet po stronie bolszewików.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 22 kwietnia 1870, wg kalendarza juliańskiego 10 kwietnia, w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach Leninowskich pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk i ideolog komunizmu.

Linki zewnętrzne

Wybrane teksty Aleksandry Kołłontaj w języku polskim

[http://histmag.org/?id=5346 artykuł dotyczący życia Aleksandry Kołłontaj