Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj - Polski Serwis Naukowy

Zapoznaj się również z: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Aleksiej Tołstoj na rosyjskim znaczku pocztowym

Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj, ros. Алексей Николаевич Толстой (ur. 10 stycznia 1883 w Nikołajewsku, zm. 23 lutego 1945 w Moskwie) – rosyjski pisarz, dramaturg i publicysta. Przedstawiciel nurtu realistycznego, pisał również utwory w konwencji socrealizmu (Czarne złoto), powieści fantastyczno-naukowe (Aelita, Związek pięciu) oraz dramaty, często o tematyce historycznej.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Biografia

Był propagandzistą komunistycznym, idealizował Stalina jako następcę Piotra Wielkiego. W latach 1917-1923 przebywał za granicą. Podczas II wojny światowej Tołstoj był członkiem Państwowej Komisji Nadzwyczajnej badającej zbrodnię katyńską. Komisja ta odpowiedzialnością za masakrę Polaków obarczyła Niemców.

Socrealizm (realizm socjalistyczny) – kierunek w sztuce, określany jako metoda twórcza, istniejący od 1934 w sztuce radzieckiej, a następnie w pozostałych krajach socjalistycznych. Miał tam oficjalny status podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej i był ideowym oraz propagandowym narzędziem partii komunistycznych.

Dramat (z gr. δρᾶμα - dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.

Najbardziej znany jako autor Drogi przez mękę (1922-1941), trylogii rozgrywającej się w czasach rewolucji październikowej i poświęconej losom inteligencji.

Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj był synem hrabiego Nikołaja Tołstoja i Aleksandry z domu Turgieniew. Jego matka uciekła z kochankiem Aleksym Apollonowiczem Bostromem, będąc w drugim miesiącu ciąży. Pisarz wychował się bez kontaktu z rodziną Tołstojów, odziedziczył jednak 30 000 rubli i nazwisko. Jego wnuczką jest pisarka Tatiana Tołstoj.

Iwan Siergiejewicz Turgieniew (ur. 9 listopada, 28 października wg kalendarza juliańskiego 1818 w Orle, Rosja, zm. 3 września, 22 sierpnia 1883 w Bougival koło Paryża, Francja) – pisarz rosyjski, jeden z głównych przedstawicieli rosyjskiego realizmu krytycznego.

Zbrodnia katyńska (ros. Катынский расстрел, ang. Katyn massacre) – zbrodnia stalinowska polegająca na rozstrzelaniu wiosną 1940 roku co najmniej 21 768 obywateli polskich, w tym ponad 10 tys. oficerów wojska i policji, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Radzieckiego zawartej w tajnej uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. decyzja katyńska). Egzekucji ofiar, uznanych za „wrogów władzy sowieckiej” i zabijanych strzałami w tył głowy z broni krótkiej, dokonała radziecka policja polityczna NKWD. W latach 1940–1990 władze ZSRR zaprzeczały swojej odpowiedzialności za zbrodnię katyńską, lecz 13 kwietnia 1990 roku oficjalnie przyznały, że była to „jedna z ciężkich zbrodni stalinizmu”. Wiele kwestii związanych ze zbrodnią katyńską nie zostało jak dotąd wyjaśnionych.

Jego żona Zofia Tołstoj wydała wspomnienia o swym małżeństwie (1928), córka Aleksandra Tołstoj o domu rodzinnym (1932). Natomiast Wacław Lednicki opracował studium o stosunku Tołstoja do Polski i Polaków (1935).

Iwan Bunin przedstawił życiorys pisarza w tekście Trzeci Tołstoj opublikowanym m.in. w Gazecie Wyborczej w 2007.

Twórczość

Dziwacy (1911)

Kulawy książę (1912)

Ciemiężcy (1913) – dramat

Parowy (1913)

Gołąbka (1915) – dramat

Dzieciństwo Nikity (1918)

Zstąpienie do piekła (1920)

Aelita (Kobieta o błękitnej twarzy) (1922-1923) – powieść fantastyczna wyrosła z inspiracji twórczością H.G. Wellsa

Przygody Niewzorowa, czyli Ibikus (1926) – rozprawa z emigracją rosyjską

Błękitne miasta i inne opowiadania (1925)

Związek pięciu (1925) – powieść fantastyczna

Rasputin, (1926, razem z Szczegolewem)

Eksperyment inżyniera Garina (1925-1927) - powieść fantastyczna

Rok 1918 (1928)

Żmija (1928)

Czarne złoto (1931) – pamflet na rosyjską emigrację

Złoty kluczyk, czyli Niezwykłe przygody Pajacyka Buratino (1936)

Droga przez mękę (1922-1941)

Chleb. Obrona Carycyna (1937)

Iwan Groźny (1941-1943)

Piotr Pierwszy (1929-1945)

Emigranci

Piękna nieznajoma i inne opowiadania

Podcięte skrzydła

Ekranizacje

Filmowe adaptacje utworów Aleksieja Tołstoja.