Wskrzeszenie Łazarza (1715-40)

Mnisi w refektarzu (1736-37)

Krajobraz z pasterzami (1710-30)

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Alessandro Magnasco

Alessandro Magnasco zw. Il Lissandrino lub Il Lissandro (ur. 4 lutego 1667 w Genui, zm. 12 marca 1749, tamże) – wybitny włoski malarz i rysownik okresu rokoka, jeden z najoryginalniejszych twórców europejskich I połowy XVIII wieku.

Biografia

Urodził się i zmarł w Genui, ale większa część jego twórczego życia związana była z Mediolanem. Był synem przeciętnego malarza Stafana Magnasco. Po jego śmierci i powtórnym zamążpójściu matki, przeniósł się do Mediolanu, gdzie trafił do pracowni Filippo Abbiatiego, który zapoznał go z tajnikami koloryzmu weneckiego. Mając ok. 20 lat rozpoczął karierę artystyczną, początkowo jako portrecista, później jako malarz małych figur, które zazwyczaj domalowywał do cudzych obrazów pejzażowych. Z 1697 pochodzi jego pierwszy znany obraz Mnisi w ruinach, przechowywany obecnie w zbiorach prywatnych w Mediolanie. W latach 1703-1710/11 przebywał w różnych miastach Ligurii, Emilii i Toskanii. Od 1703 pozostawał w służbie wielkiego księcia Ferdinanda de’Medici (1663-1713) we Florencji. Jego bliskimi współpracownikami w tym okresie (współautorami niektórych jego dzieł) byli pejzażyści: Clemente Spera, Antonio Francesco Peruzzini, Carlo Antonio Tavella i Marco Ricci. W 1711 r. wrócił do Mediolanu, usamodzielnił się i wyzwolił ze współpracy z innymi malarzami. Zaczął malować sceny z życia mnichów oraz pejzaże ze sztafażem figuralnym. Zmienił też technikę malowania. W latach 1720-1725 stworzył cykl obrazów na zamówienie gubernatora Mediolanu hrabiego Colloredo. Pracował dla wpływowych rodzin Borromeo i Viscontich, realizował również zamówienia licznych książąt i klasztorów. W 1731 r. nastąpił przełom w jego twórczości: w obrazach zaczęły dominować akcenty dramatyczne, a koloryt ich stał się niemal monochromatyczny. W 1735 powrócił do Genui, gdzie żył w osamotnieniu aż do śmierci. Dzieła z tego okresu mają pogodniejszy koloryt i przypominają styl okresu młodzieńczego. Powstaje wtedy jego najbardziej znany obraz, utrzymany w wyjątkowo jasnej tonacji Piknik w ogrodach Albaro. Zmarł w wieku 82 lat.

Inspiratorzy

Styl malarza ukształtowali przedstawiciele późnego manieryzmu lombardzkiego z przełomu XVI i XVII wieku (Francesco del Cairo, Pier Francesco Mazzucchelli, zw. Morazzone, Giulio Cesare Procaccini, Giovanni Battista Crespi, zw. Cerano oraz wybitny grafik francuski Jacques Callot, autor m.in. cyklu Capricci di varie figure (1617) – niezwykłej galerii różnych typów ludzkich: wagabundów, komediantów, żebraków. Silny wpływ na Magnasca wywarli Salvator Rosa, autor scen rodzajowych z pustelnikami i włóczęgami na tle dzikich krajobrazów oraz Sebastiano Ricci, z którym zetknął się w czasie pobytu w Mediolanie. Musiał znać także twórczość grupy malarzy flamandzkich i holenderskich stale przebywających w Rzymie, zw. bamboccianti, którzy lubowali się w malowaniu scen rodzajowych z życia włóczęgów, żebraków i złodziejaszków na tle rzymskich ruin i ulic. Historycy sztuki wymieniają jeszcze innych malarzy, którzy mogli mieć wpływ na jego twórczość (El Greco, Jacopo Bassano, Giovanni Benedetto Castiglione, Giuseppe Maria Crespi, Stefano della Bella, Domenico Piola, Gregorio de Ferrari).

Twórczość

Był malarzem bardzo płodnym. Nie sygnował i nie datował swoich obrazów, stąd kłopoty z chronologią jego twórczości. Początkowo tworzył portrety, bardzo szybko jednak zarzucił ten gatunek twórczości. Jego specjalnością stały się niewielkie obrazy przedstawiające niepokojące, rozwichrzone, pełne romantycznej atmosfery krajobrazy lub zagadkowe wnętrza, wypełnione drobnymi, wydłużonymi postaciami mnichów, komediantów, bandytów, włóczęgów, żołnierzy, Cyganów, obłąkanych lub świętych. Ulubionym jednak jego tematem było życie mnichów (wędrujących, zaskoczonych przez burzę, poszukujących schronienia w jaskiniach, spożywających skromny posiłek, grzejących się u ogniska lub pogrążonych w ekstatycznej modlitwie). Były to obrazy niepokojące, pełne ekspresji, tajemniczości lub grozy. Wiele swoich obrazów poświęcił religii, malując sceny biblijne (głównie z Nowego Testamentu) i kościelne (modlitwy kwakrów, nabożeństwa w synagodze, obrzędy cmentarne, lekcje katechizmu). Chętnie pokazywał różnorakie aspekty powszedniego życia prostych ludzi: praczek, stolarzy, tragarzy, rybaków, poganiaczy mułów. Szczególnie upodobał sobie komediantów i wędrownych sztukmistrzów.

Charakterystycznym przykładem jego oryginalnego stylu jest fantastyczna wizja Złodzieje ścigani przez szkielety (Kradzież w kościele). Obraz przedstawia epizod, który miał miejsce w 1731 roku. Do kościoła Santa Maria in Campomoto w Siziano (Pawia) włamali się złodzieje po naczynia liturgiczne, ale przeszkodziły im szkielety zmarłych, pochowanych na pobliskim cmentarzu. Makabryczna scena rozgrywa się na oczach Matki Boskiej, która stara się uspokoić zamieszanie wśród szkieletów i pokazuje scenę ukarania złodziei przez powieszenie, rozgrywającą się w tle. Płótno (160x240 cm) jest własnością kościoła, w którym dokonano kradzieży, ale z powodów bezpieczeństwa przechowywane jest w mediolańskim Museo Diocesano.