Alessadnro Peretti de Montalto, właśc. Alessandro Damasceni (ur. 1571 w Montalto delle Marche – zm. 2 czerwca 1623 w Rzymie) – włoski kardynał. Był synem Fabio Damasceni oraz Marii Felice Mignucci Peretti, siostrzenicy kardynała Felice Peretti de Montalto, który 24 kwietnia 1585 został papieżem Sykstusem V, a kilka lat wcześniej nadał jej dzieciom (w tym Alessandro) swoje nazwisko.

Alessandro w wieku zaledwie 14 lat, na konsystorzu 13 maja 1585 został mianowany przez Sykstusa V kardynałem-diakonem, a Republika Wenecka nadała mu tytuł szlachecki. Był odtąd znany jako "Kardynał Montalto". Część starszych kardynałów protestowała przeciwko jego nominacji, uważając, że jest za młody. Alessandro okazał się jednak człowiekiem zdolnym i pracowitym. Spełnił pokładane w nim przez papieża nadzieje i szybko stał się jego głównym współpracownikiem. Od 28 grudnia 1585 do śmierci Sykstusa V (27 sierpnia 1590) sprawował funkcję generalnego superintendenta Stolicy Apostolskiej, czyli faktycznego władcy Państwa Kościelnego i szefa papieskiej dyplomacji, choć z racji młodego wieku do 1587 w obowiązkach pomagało mu kilku starszych kardynałów (Rusticucci, Bonelli i Azzolini). Został też gubernatorem Fermo (1586) i Città della Pieve (1589). Od marca 1589 aż do śmierci kierował pracami Kancelarii Apostolskiej. W latach 1587-1591 stał na czele legacji (prowincji) bolońskiej. Król Zygmunt III Waza w liście z 19 września 1589 mianował go kardynałem-protektorem Polski wobec Stolicy Apostolskiej. Był także kardynałem-protektorem wielu zakonów w kurii.

Po śmierci Sykstusa V uczestniczył w czterech kolejnych konklawe w latach 1590-1592, jako przywódca kardynałów mianowanych przez Sykstusa V (tzw. sykstyńczyków). Wybrany w styczniu 1592 papież Klemens VIII był mu przychylny i w 1592 ponownie powierzył mu legację bolońską (kierował nią do 1605), a w 1596 powołał do Kolegium Kardynalskiego jego krewnego Andrea Baroni Peretti. W początkowej fazie pontyfikatu Klemensa VIII Alessandro Peretti był jednym z jego głównych doradców (razem z kardynałami Salviati i Pierbenedetti stał na czele Consulty), później jednak został odsunięty na dalszy plan przez papieskiego bratanka Pietro Aldobrandini. Na dwóch konklawe w 1605 Alessandro był jednym z liderów frakcji opozycyjnej wobec Aldobrandiniego. Pontyfikat Pawła V (1605-1621) z rodu Borghese przyniósł dalszą marginalizację kardynała Montalto, choć przez cały ten czas zachował niezwykle dochodowe, dożywotnio nadawane stanowisko wicekanclerza Kościoła. W 1620 przyjął święcenia kapłańskie i został konsekrowany na biskupa Albano. Uczestniczył w konklawe 1621, przewodząc niewielkiej już frakcji swoich zwolenników, nie odegrał jednak większej roli w jego trakcie. Zmarł w Rzymie w wieku 52 lat.

Alessandro Peretti był, podobnie jak wielu innych kardynałów w tym okresie, patronem sztuk. Po 1587 sfinansował ukończenie Villa Lante w Viterbo, z jej bogatymi ogrodami oraz freskami. W latach 1608-1621 z własnych pieniędzy sfinansował dokonaną przez Carlo Madernę przebudowę kościoła S. Andrea della Valle w Rzymie. Słynął także z działalności charytatywnej, a jego przedwczesna śmierć była opłakiwana przez rzymską biedotę. Hojność kardynała dla artystów i biednych spowodowała, że spadek po nim był obciążony sporymi długami, które stały się zaczątkiem finansowych problemów rodu Peretti i jego spadkobierców.

Linki zewnętrzne