Aleuty - Polski Serwis Naukowy

Zdjęcie Półwyspu Alaska i Aleutów z satelity Terra z 25 maja 2006

Aleuty (Wyspy Aleuckie, ang. Aleutian Islands) – łańcuch ok. 70 małych wysp, tworzących łuk (4 większych grup) o łącznej powierzchni 17 666 km², rozmieszczonych w północnej części Oceanu Spokojnego, rozciągających się na przestrzeni około 1900 km (1200 mil) na zachód od krańca Płw. Alaska do Płw. Kamczatka. Prawie cały archipelag jest częścią stanu Alaska (zwykle uznaje się go za część regionu zwanego Alaskan Bush), natomiast zachodni kraniec jest częścią Rosji. Wyspy położone są w Pacyficznym Pierścieniu Ognia.

Unalaska to wyspa leżąca na archipelagu Aleuty. Wyspa ta została odkryta w 1759 roku przez Rosjan. Przeszła w ręce Stanów Zjednoczonych po sprzedaży Alaski. Nazwa wyspy pochodzi od słowa Ounalashka, co oznacza "przy półwyspie", a nazwa Unalaska jest angielskojęzyczną transkrypcją słowa Ounalashka. Na wyspie tej leży miasto o tej samej nazwie Unalaska.
Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) - jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika. Wartości szerokości geograficznej rozciągają się między 0° na równiku i 90° na biegunach. Szerokość geograficzna może być północna (N; zobacz: półkula północna) lub południowa (S; zobacz: półkula południowa).

Geografia

Wyspy znane przed 1876 jako Catherine Archipelag, składają się z czterech grup - Wyspy Lisie (Fox Islands), Andrejanowa (Andreanof Islands), Szczurze (Rat Islands), Bliskie (Near Islands). Wszystkie leżą pomiędzy 52° i 55° północnej szerokości geograficznej oraz 172° wschodniej a 163° zachodniej długości geograficznej.

Wyspy Kurylskie (jap. クリル列島 - Kuriru Rettō albo 千島列島 - Chishima Rettō: Archipelag Tysiąca Wysp, ros. Курильские острова) − archipelag wysp wulkanicznych na Oceanie Spokojnym. Położony między japońską wyspą Hokkaido a półwyspem Kamczatka. Składa się z ponad 30 większych i wielu mniejszych wysp. Ogólna powierzchnia 15,6 tys. km². Wchodzą w skład obwodu sachalińskiego, południowa część archipelagu jest przedmiotem sporu prawnego pomiędzy Japonią a Rosją.
Węgiel brunatny to skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.

Oś archipelagu w pobliżu Alaski ma kierunek południowo-zachodni, lecz blisko 179. południka zmienia kierunek na północno-zachodni. Ta zmiana kierunku odpowiada krzywej którą tworzą wulkaniczne szczeliny. Wystąpienie tych szczelin przyczyniło się do powstania wysp. Takie zakrzywione łańcuchy powtarzają się na Oceanie Spokojnym: Wyspy Kurylskie, łańcuch japoński, Filipiny. Wszystkie te archipelagi w kształcie łuku są położone w skraju Płyty pacyficznej i bardzo odczuwają działalność sejsmiczną, lecz mimo to nadają się do zamieszkania; Aleuty leżą pomiędzy pacyficzną a północnoamerykańską płytą tektoniczną. Generalnie największe wypiętrzenie jest na wschodnich wyspach, najmniejsze zaś na zachodzie. Archipelag jest w rzeczywistości zachodnią kontynuacją Gór Aleuckich znajdujących się na kontynencie.

Interglacjał lub okres międzylodowcowy lub okres interglacjalny to okres między dwoma glacjałami, w którym wskutek ocieplenia czyli wzrostu temperatury powierzchnia lodowca cofa się lub ustępuje z danego obszaru (deglacjacja). Okres ten charakteryzuje się również wzrostem poziomu oceanu światowego i przesuwaniem się stref roślinnych ku biegunom.
Attu – wyspa w grupie Wysp Bliskich, w archipelagu Aleutów. Jest najdalej na zachód wysuniętym punktem Stanów Zjednoczonych. Leży w stanie Alaska. Pozycja wyspy to 52°50′N 173°11′E / 52.833, 173.183. Powierzchnia wynosi 892,8 km². Ma około 20 stałych mieszkańców, żyjących w osadzie Attu Station.

Większość wysp nosi ewidentne znaki wulkanicznej genezy, po północnej stronie archipelagu są liczne stożki wulkaniczne, niektóre aktywne. Jednakże nie wszystkie wyspy są wyłącznie wulkanicznego pochodzenia, na co wskazuje fakt, iż wiele z nich zawiera krystaliczne albo osadowe skały, jak również bursztyn i pokłady węgla brunatnego. Wybrzeża są skaliste i niezmiernie niebezpieczne, teren podnosi się od wybrzeży bezpośrednio do stromych gór.

Midway (Wyspy Midway) – grupa wysp na Oceanie Spokojnym, leżąca około 450 mil morskich (850 km) od głównych wysp Hawajów o powierzchni 6,23 km². Terytorium zamorskie USA. Wyspy obecnie zamieszkuje około 40 pracowników US Fish and Wildlife Service i obsługi (brak stałych mieszkańców). Ich głównym zajęciem jest obsługa komunikacji na Pacyfiku.
Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

Wulkan Makushin (1734 m n.p.m.) jest widoczny z Unalaska (najważniejszej wyspy z grupy). Wulkaniczne wysepki Bogoslof i Grenwingk które wzniosły się z morza odpowiednio w 1796 i 1883, leżą około 48 km na zachód od zatoki.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)