Alexander von Humboldt - Polski Serwis Naukowy

Alexander von Humboldt

XIX-wieczna mapa izotermiczna na podstawie obliczeń Humboldta

Alexander Heinrich Friedrich von Humboldt (ur. 14 września 1769 w Berlinie, zm. 6 maja 1859 w Berlinie) – niemiecki przyrodnik i podróżnik, jeden z twórców nowoczesnej geografii, młodszy brat Wilhelma von Humboldta.

Studia i podróże

Studiował we Frankfurcie nad Odrą, Berlinie i Getyndze, a w roku 1790 zwiedził Belgię, Holandię, Anglię i Francję wraz z Jerzym Forsterem. W (1792-1797) pracował w urzędach górniczych. Od roku 1797 poświęcił się całkowicie studiom przyrodniczym. Udał się do Francji, Hiszpanii, gdzie przebywał z botanikiem Bonplandem, a w 1799 wyjechał z nim do Ameryki hiszpańskiej, badał dorzecze Orinoko i Kubę, w 1801 udał się do Cartageny, a w 1802 na płytę Bogoty. W 1802 wdarł się na Chimborazo (do 5810 m.), w 1803 przebywał w Meksyku, skąd wyprawił się do Hawany i Stanów Zjednoczonych Ameryki. W (1807-1827) przebywał w Paryżu, gdzie poznał m.in.: Carla Gustava Junga seniora, później wykładał geografię na uniwersytecie berlińskim, a w 1829 wyprawił się wraz z Ehrenbergiem i G. Rosem do Uralu, Ałtaju, chińskiej Dżungarii i Morza Kaspijskiego.

Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach - od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające gwiazdę centralną (w Układzie Słonecznym - Słońce), posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku asteroid mniejszych i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.
Uniwersytet Humboldtów (niem. die Humboldt-Universität zu Berlin, HU Berlin) – najstarszy z czterech berlińskich uniwersytetów. Został założony 16 sierpnia 1809 roku z inicjatywy liberalnego reformatora i naukowca Wilhelma von Humboldta. Od 1828 do 1946 działał pod nazwą Friedrich-Wilhelms-Universität, nadaną na cześć króla Fryderyka Wilhelma III. Dopiero w roku 1949 kierownictwo komunistycznej partii SED przyjęło obecną nazwę, prócz założyciela upamiętniającą także jego brata Aleksandra.

W końcu stworzył wraz z Gaussem międzynarodową organizację do badań nad zjawiskami magnetycznymi, a dzięki jego inicjatywie powstał również pruski instytut meteorologiczny.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi, kaz. Каспий теңізі, turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km2 (zmieniającą się wskutek opadania poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od 10-12‰ do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętych zatokach. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.

Prąd Peruwiański (Prąd Humboldta) - zimny prąd morski na Pacyfiku płynący z południa na północ, będąc wyodrębnieniem Dryfu Wiatrów Zachodnich, wzdłuż zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej. Temperatura wód powierzchniowych wynosi ok. 20°C w lecie (styczeń-marzec) i ok. 15°C w zimie (czerwiec-sierpień). Powoduje wysuszanie i ochładzanie klimatu wybrzeża przyczyniając się do pustynnienia (np. pustynia Atacama).

Prószyński Media – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie. Istnieje od 2002. Ma status spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Od 2002 zajmuje się wydawaniem czasopism. Zaczęło od przejęcia "Nowej Fantastyki", pierwszego polskiego miesięcznika poświęconego fantastyce (ukazującego się od 1982), oraz od uruchomienia "Tak mieszkam", nowego pisma o urządzaniu wnętrz. W 2004 od Agory odkupiło "Wiedzę i Życie", najstarsze czasopismo popularnonaukowe wydawane w Polsce (od 1926). W grudniu 2008 przejęło dział książek (w praktyce całą działalność) od wydawnictwa Prószyński i S-ka SA, a w październiku 2009 połączyło się z tym wydawnictwem. W procesie łączenia było spółką przejmującą. Spółka Prószyński i S-ka SA przestała istnieć, a wdawnictwo Prószyński Media stało się jej prawnym następcą. Mieczysław Prószyński jest głównym udziałowcem (z pięciu) i skupia w swoim ręku 80% udziałów. Prezesem jest Maciej Makowski.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Ałtaj – system górski w Azji Środkowej, na terytorium Rosji, Kazachstanu, Chin i Mongolii. Rozciąga się na długości ponad 2000 km od równin pustyni Gobi ku północnemu zachodowi, rozszerzając się w części zachodniej. Ałtaj dzieli się na trzy części:

Step (z степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.

Wiedza i Życie – jeden z najstarszych polskich miesięczników popularnonaukowych, wydawany od 1926 roku (z wyjątkiem II wojny światowej (1939-1945) i stanu wojennego (1981-1983)). W latach 1945-1948 wydawany był przez Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego. Po 1989 roku odnowiony przez wydawnictwo Prószyński i S-ka, od czerwca 2002 roku wydawany przez spółkę Agora. W grudniu 2004 tytuł został odkupiony przez wydawnictwo Prószyński Media.