Ali ibn Jusuf - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy władcy z dynastii Almorawidów. Zapoznaj się również z: Ali ibn Jusuf - wezyr z rodu Wattasydów.

Ali ibn Jusuf (arab. ‏علي بن يوسف بن تاشفين = Ali ibn Jusuf ibn Taszfin, zm. 1143) - władca Maroka z dynastii Almorawidów, syn Jusufa ibn Taszfina i hiszpańskiej chrześcijanki.

Meczet Al-Karawijjin (Al Karaouine, Al Karaouyine) (arab. جامعة القرويين, fr. Mosquée Quaraouiyine) – meczet w marokańskim mieście Fez, wzniesiony w IX wieku (podaje się rok 859 jako rozpoczęcie budowy) jako centrum uniwersyteckie. Nauczano tam m.in. Koranu, logiki i filozofii. Meczet ten jest uważany za jeden z najstarszych uniwersytetów świata.

Saragossa (hiszp. Zaragoza) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, przy ujściu rzeki Huerva i Gallego do Ebro, 700 tysięcy mieszkańców (2010), piąte co do wielkości miasto Hiszpanii. Stolica regionu Aragonia i prowincji Saragossa. Ośrodek przemysłowy, handlowy, naukowy, kulturalny i turystyczny.

Ali ibn Jusuf urodził się w II połowie XI wieku w pozostającej pod wpływami andaluzyjskiej kultury Ceucie. Tam też dorastał i kiedy objął władzę po swoim ojcu w 1106 roku, na stanowiska w swojej administracji mianował przede wszystkim Andaluzyjczyków oraz wspierał naukę i literaturę.

Nawarra (hiszp. Navarra, fr. Navarre, bask. Nafarroa) to kraina historyczna w zachodniej części Pirenejów na pograniczu Hiszpanii i Francji. Nawarra obejmuje część historycznego Kraju Basków. Pod zwierzchnictwem Nawarry znajdowała się niegdyś również część francuskiego departamentu Pyrénées-Atlantiques, obecnie znana jako Dolna Nawarra (fr. Basse-Navarre).

Język arabski – język należący do południowej grupy języków semickich, zapisywany alfabetycznym pismem arabskim od strony prawej do lewej. Kod ISO 639-3: ar/ara

W czasie swoich rządów Ali ibn Jusuf często musiał stawiać czoła przywódcom plemiennym, buntującym się przeciw władzy Almorawidów. W tym celu utworzył oddziały najemnicze, złożone z chrześcijańskich żołnierzy pod dowództwem Revertera.

W walkach w Europie Ali ibn Jusuf początkowo odnosił sukcesy - w 1110 roku zajął Saragossę, a 1115 udało mu się wypędzić Pizańczyków z archipelagu Balearów. Szybko dochodziło jednak do ataków odwetowych, w wyniku których w 1114 roku Nawarrowie zajęli Tudelę, a w 1118 roku Aragończycy odbili z powrotem Saragossę. Almorawidzi ponieśli również klęskę przeciw Aragończykom w 1125 roku pod Luceną. Ekspansję Aragonii powstrzymało dopiero zwycięstwo Alego ibn Jusufa pod Fragą w 1134 roku. W kolejnych latach do Maroka przesiedlono część Mozarabów, żeby pozbawić chrześcijańskich Andaluzyjczyków potencjalnych popleczników w walkach przeciw Almorawidom.

Almorawidzi (arab. المرابطون al-Murabitun) - ruch religijny, później dynastia berberyjska z Sahary. Nazwa al-Murabitun oznacza mieszkańcy klasztoru (ribat - klasztor).

Andaluzja (hiszp. Andalucía, z arab. Al-Andalus, pierwotnie od plemienia Wandalów) - najludniejsza i druga pod względem powierzchni wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii, obejmuje większą część regionu historycznego o tej samej nazwie oraz pasmo górskie na północy Sierra Morena. Graniczy na północy z Estremadurą i Kastylią-La Manchą, na wschodzie Murcją, a na zachodzie z Portugalią. Jest to region rolniczo-przemysłowy, z rozwiniętym górnictwem, uprawami oliwek, bawełny, dębu korkowego, cytrusów, palm daktylowych.

Za rządów Alego ibn Jusufa doszło do upadku religijnej doktryny Almorawidów, których duchowni zaczęli domagać się prawa do głoszenia własnych interpretacji. Było to o tyle istotne dla przyszłości dynastii, że w luźno zorganizowanym Maroku z jego silnymi przywódcami poszczególnych prowincji legitymizacja władzy Alego ibn Jusufa płynęła w dużej mierze ze zgodnego poparcia islamskich uczonych. Upadek doktryny wyznawanej przez Almorawidów umożliwił później rozpowszechnienie się nauki Ibn Tumarta, a w konsekwencji wzrost znaczenia popieranych przez niego Almohadów.

Abu Abd Allah Muhammad Ibn Tumart (arab. أبو عبدالله محمد أبو عبدالله محمد ابن تومرت)(ok. 1080 - 1128), przywódca religijny wywodzący się z berberyjskiego plemienia Masmuda. Twórca doktryny uznawanej przez Almohadów.

Almohadzi (arab. الموحدون al-Muwaḥḥidūn, dosłownie "monoteiści" lub "unitarianie" ) – dynastia marokańska, pochodzenia berberskiego, panująca w Maghrebie i Andaluzji w XII i XIII wieku. Początkowo Almohadami nazywano jedynie zwolenników ścisłego rozumienia doktryny jedności Boga, szerzonej przez Muhammada ibn Tumarta - reformatora religijnego z XII wieku. Później nazwa ta przylgnęła do dynastii Muminidów, która objęła rządy w nowo powstałym państwie Almohadów. Pierwszym władcą dynastii (emirem i kalifem) był Abd al-Mumin ibn Ali, który od 1148 kontrolował całe Maroko.

W architekturze marokańskiej czasów Alego ibn Jusufa widoczne są silne wpływy andaluzyjskie. Za jego rządów wybudowano pałac oraz meczet i medresę w Marrakeszu, a także przebudowano Wielki Meczet w Tilimsanie i Meczet Al-Karawijjin w Fezie.

Bibliografia

Ulrich Haarmann: Geschichte der Arabischen Welt. C.H. Beck München, 2001, str. 297-298 ISBN 3-406-38113-8

Stephan und Nandy Ronart: Lexikon der Arabischen Welt. Artemis Verlag Düsseldorf, 1972 ISBN 3-7608-0138-2

Evariste Lévi-Provençal: Reflexions sur l'empire almoravide au début du XIIe siècle. In: Islam d'Occident études d'histoire médiévale. I.239-256. Paris 1948.

The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Brill, Leiden. Bd.1, str. 389