Alka olbrzymia - Polski Serwis Naukowy

Alka olbrzymia (Pinguinus impennis) – wymarły gatunek dużego, nielotnego ptaka wodnego z rodziny alk (Alcidae), zamieszkujący niegdyś północny Atlantyk, gnieżdżący się na wybrzeżach Labradoru, Grenlandii, Szkocji, Norwegii i innych, mniejszych wysepek. Zimą spotykano je bardziej na południe, aż do Florydy i Półwyspu Iberyjskiego, a nawet Półwyspu Apenińskiego.

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Floryda, ang. State of Florida – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, na półwyspie Floryda otoczonym przez wody Zatoki Meksykańskiej na zachodzie i Oceanu Atlantyckiego na wschodzie. Floryda graniczy na północy z Alabamą i Georgią. Teren jest nizinny, płaski lub pofałdowany, liczne jeziora i bagna, głównie na południu; 2/3 stanu pokrywają tereny leśne.

Pokrojem ciała i zachowaniem ptaki te przypominały pingwiny. Europejscy żeglarze, którzy zetknęli się z ptakami żyjącymi na półkuli południowej nazwali je "pingwinami" właśnie ze względu na te podobieństwa: alki określano w języku walijskim nazwą pingwen, także portugalscy i hiszpańscy żeglarze nazywali je pingüinos.

Plankton (gr. planktós – błąkający się[1]) – zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie. Nawet jeśli mają narządy ruchu, to są one zbyt słabe, by organizmy te mogły się aktywnie przeciwstawić prądom wodnym i wiatrom, wystarczą natomiast do biernego utrzymywania się w stanie zawieszenia. Zazwyczaj plankton stanowią drobne organizmy, ale zalicza się do niego również organizmy pod postacią meduzy, które mogą mieć znaczne rozmiary.

Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie, o obszarze 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie), pokrytej w 84% przez lądolód (tylko 341,7 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 57,6 tys. (prawie 90% to Inuici).

Cechy gatunku Wierzch ciała czarny, spód biały, na kantarku biała plama; skrzydła krótkie. Wymiary średnie dł. ciała ok. 75-95 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 30 cm
masa ciała ok. 5 kg Biotop Otwarty ocean. Gniazdo Na skalnej półce, blisko lustra wody, trudno dostępnej od strony lądu. Jaja Wyprowadzały jeden lęg w roku lub rzadziej, składając w maju-czerwcu jedno jajo. Wysiadywanie Jajo wysiadywane było przez okres około 40 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta pierzyły się prawdopodobnie w wieku około 20 dni. Pożywienie Ryby, młode być może również plankton. Przyczyny wyginięcia Gatunek znany co najmniej od VIII wieku był obiektem polowań, które przybrały na sile w XVII i XVIII. W XIII wieku przestały istnieć kolonie na Półwyspie Skandynawskim. W 1830 erupcja podwodnego wulkanu i trzęsienie ziemi zniszczyło kolonię na wyspie Geirfuglasker (Skała wielkich alk, ang. The Great Auk Rock) w archipelagu Vestmannaeyjar. Po kataklizmie pozostałe przy życiu ptaki (ok. 40 osobników) przeniosły się na pobliską wyspę Eldey. Kolonia na wyspie Eldey u południowo-zachodnich wybrzeży Islandii była ostatnim siedliskiem alk olbrzymich na świecie. Rankiem 3 lipca (lub jak podaje część źródeł 3 czerwca) 1844 roku, rybacy: Jón Brandsson, Vilhjálmur Hákonarson, Sigurður Ísleifsson i Ketill Ketilson dopłynęli do Eldey, żeby zrealizować zamówienie Carla Siemsena - pozyskać okazy alk olbrzymich. Jón Brandsson i Sigurður Ísleifsson zatłukli ostatnią parę ptaków wiosłami. Jajo znajdujące się w gnieździe zostało rozdeptane. Co pewien czas pojawiają się niepotwierdzone informacje o zaobserwowaniu tych ptaków na Atlantyku lub na kanadyjskim wybrzeżu. W muzeach znajduje się około 90 wypchanych okazów. Trzy z nich znajdują się we Wrocławiu, w Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego.

Wyspa Elday, miejsce występowania ostatniej na świecie kolonii alki olbrzymiej

Przypisy

Pinguinus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 30 stycznia 2011]
Pinguinus impennis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
Pinguinus impennis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

Bibliografia

Morten Meldgaard (1988): The Great Auk, Pinguinus Impennis (L.) in Greenland. Historical Biology 1: 145-178. pełny tekst w formacie pdf (en)

Alki (Alcidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych. Obejmuje gatunki morskie zamieszkujące skaliste wybrzeża w strefie klimatów chłodnych (chociaż niektóre gatunki zapuszczają się nawet do zatoki Kalifornijskiej).

Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje, od zachodu i częściowo północy otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południa Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 580 tys. km².