Alkibiades - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy ateńskiego wodza i polityka. Zapoznaj się również z: Alcybiades - bohater powieści dla młodzieży Sposób na Alcybiadesa.

Alkibiades

Alkibiades, Alcybiades (gr. Ἀλκιβιάδης, 450–404 p.n.e.) – ateński wódz i polityk. Był kluczową postacią ostatnich 15 lat II wojny peloponeskiej.

Sparta (gr. Σπάρτη Sparte, Λακεδαίμων Lakedaimon, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.

Sposób na Alcybiadesa – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana w 1964 roku. Lektura do klasy szóstej szkoły podstawowej. Na jej podstawie nakręcono w 1997 roku serial telewizyjny Sposób na Alcybiadesa (premiera 2005) i fabularny film kinowy Spona (premiera 1998). Jest to jedna z nielicznych powieści Niziurskiego dla młodzieży, w której nie ma wątku sensacyjno-przygodowego, a akcja opiera się wyłącznie na życiu szkolnym.

Pochodził z rodu Alkmeonidów. Po śmierci ojca w 447 roku wychowywany jest w domu swojego wuja Peryklesa. Jako młodzieniec należał do uczniów Sokratesa. Był znany z rozwiązłego trybu życia. Oskarżano go o dążenie do władzy absolutnej.

Zwolennik wojny ze Spartą. Doprowadził do katastrofalnej dla Aten wyprawy sycylijskiej i zerwania pokoju Nikiasza.

W roku 416 wziął udział w igrzyskach olimpijskich. Jako wzięty hodowca koni, a przy okazji człowiek bogaty, wystawił jednocześnie aż dziesięć zaprzęgów pod swym imieniem i zdobył pierwszą, drugą i czwartą nagrodę, czego dotychczas nikt przed nim nie dokonał.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Misteria eleuzyjskie, Eleuzynie - misteria odprawiane w starożytnej Grecji, w Eleuzis, nieopodal Aten, związane z kultem Demeter i jej córki Persefony. Zgodnie z tradycją miał je zapoczątkować Eumolpos.

W roku 415 oskarżony o świętokradztwo. Oskarżenie dotyczyło parodii misteriów eleuzyjskich. Sprawa była w Atenach bardzo głośna a oskarżenia padły na kilkaset osób, gdyż sprawę połączono z okaleczeniem herm przez jedno ze stronnictw politycznych. Karą za znieważenie bogów była śmierć. Alkibiades, by ratować się przed karą, przeszedł na stronę swych dotychczasowych przeciwników Spartan, skutecznie doradzając im w walce przeciwko rodzinnemu miastu. Między innymi poradził rządowi Sparty, by udzielił pomocy Sycylijczykom.

Plutarch z Cheronei (gr. Πλούταρχος ὁ Χαιρωνεύς, Plutarchos ho Chaironeus, ur. ok. 50 n.e., zm. ok. 125 n.e.) – jeden z największych pisarzy starożytnej Grecji, historyk, filozof-moralista oraz orator.

Druga wojna peloponeska zwana też wielką wojną peloponeską (431-404 p.n.e.) między Atenami i wspierającym je Ateńskim Związkiem Morskim, a Spartą i Związkiem Peloponeskim. Powodem wojny była rywalizacja dwóch największych potęg greckich o hegemonię nad całą Grecją. Już pierwszy okres był niepomyślny dla Aten. Spartanie złupili Attykę. W Atenach, gdzie schronili się mieszkańcy całej Attyki, wybuchła groźna zaraza. Ofiarą jej padł m.in. Perykles. Po jego śmierci do głosu doszli przywódcy radykalnej grupy demokratów: najpierw Kleon, a następnie Hyperbolos. Jednym z ważniejszych sukcesów Aten było utrzymanie twierdzy Pylos i zdobycie wyspy Sfakterii, broniącej wstępu do Zatoki Pylońskiej.

W obliczu niebezpieczeństwa uzyskał przebaczenie Ateńczyków i dowodził ich wojskami w latach 411–407 p.n.e.

Ponownie popadł w niełaskę w roku 406, po klęsce Aten w bitwie morskiej pod Notion w pobliżu Efezu, którą lud ateński przypisał Alkibiadesowi. Kolejny raz uciekł, tym razem do swych posiadłości na europejskim brzegu Hellespontu. Po klęsce Aten w 404 roku zbiegł do Persji przed zwycięską Spartą. Tam też został zamordowany przez płatnych zabójców nasłanych przez Farnabazosa, działającego za namową Spartan.

Perykles (gr. Περικλῆς Perikles – otoczony chwałą, ur. ok. 495 p.n.e., zm. 429 p.n.e.) – największy ateński polityk, doskonały mówca (ta umiejętność była konieczna do osiągnięcia sukcesu politycznego) i twórca ateńskiej demokracji.

Efez (gr. Ἔφεσος Ephesos) – w starożytności jedno z 12 miast jońskich w Azji Mniejszej. Leżało przy ujściu rzeki Kaystros (tur. Küçük Menderes – Mały Meander) do Morza Egejskiego na terenie obecnej Turcji. Jeszcze przed przybyciem kolonistów greckich osiedlały się na tym terenie ludy Karów i Lelegianów. Zamieszkiwali oni zbocza wzgórza Ayasuluk.

Alkibiades był wybitnym politykiem i wodzem, ale jego nierozważność, wygórowane ambicje i skłonność do wystawnego trybu życia przysporzyły mu wielu wrogów. Dla Greków był postacią kontrowersyjną.

Biografia Alkibiadesa znajduje się w Żywotach równoległych Plutarcha. Opisują go również w swych relacjach współcześni mu Ksenofont i Tukidydes. Jest też jednym z bohaterów dialogu Platona Uczta.

Bibliografia

Grzegorz Lach: Alkibiades. Wódz i polityk. Zabrze: Inforteditions, 2011. ISBN 978-83-8994-36-75.

Platon (gr. Πλάτων, Plátōn, ur. 427 p.n.e. prawdopodobnie w Atenach (według niektórych świadectw na wyspie Eginie), zm. 347 p.n.e. w Atenach) (inne źródła podają, że żył 428-348 p.n.e.) – grecki filozof. Był twórcą systemu filozoficznego zwanego obecnie idealizmem platońskim.

Herma (gr. Ἑρμῆς Hermes - dosł. Hermes, l.mn. Ἑρμαῖ Hermai) – architektoniczny element dekoracyjny w formie czworokątnego słupka zwężającego się do dołu, górą zakończonego popiersiem lub rzeźbą głowy.