Allen Dulles - Polski Serwis Naukowy

Allen Dulles, szef wywiadu amerykańskiego w Europie w czasie II wojny światowej, dyrektor CIA, w latach 1953 - 1961

Allen (Welsh) Dulles (ur. 19 kwietnia 1893, zm. 29 stycznia 1969) - szef amerykańskiego wywiadu (OSS) w Europie podczas II wojny światowej, Dyrektor Centrali Wywiadu (Director of Central Intelligence – DCI) od lutego 1953 r. do listopada 1961 r. oraz członek Komisji Warrena.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Powodowany ambicją osiągnięcia (jako trzeci, po dziadku i stryju) stanowiska sekretarza stanu, w 1916 r. wstąpił do służby dyplomatycznej. Jego pierwszą placówką był Wiedeń. W kwietniu 1917 r., po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do I wojny światowej, przeniesiony został do Berna, gdzie wyrzucił podobno z ambasady człowieka, który się przedstawił jako Włodzimierz Lenin, uznając go za człowieka umysłowo chorego. Dzień po tym rzekomym incydencie Lenin jechał już do Rosji w zaplombowanym wagonie niemieckim.

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 22 kwietnia 1870, wg kalendarza juliańskiego 10 kwietnia, w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach Leninowskich pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk i ideolog komunizmu.

Dyrektor Centrali Wywiadu - Director of Central Intelligence (DCI), szef Centralnej Agencji Wywiadowczej, a zarazem zwierzchnik wszystkich państwowych służb wywiadowczych Stanów Zjednoczonych.

Dulles następnie został skierowany do Konstantynopola. Był jednym z dyplomatów amerykańskich uczestniczących w paryskiej konferencji pokojowej w 1919 r.

W 1926 r. Dulles odszedł z Departamentu Stanu i związał się z renomowaną firmą prawniczą Sullivan i Cromwell z Wall Street, mającą nieograniczony niemal dostęp do wysokich rangą amerykańskich urzędników państwowych i utrzymującą rozległe kontakty ze środowiskiem europejskiego świata przemysłu i finansów. Jako prawnik, Dulles pracował często na zlecenie rządu, był m.in. doradcą delegacji amerykańskich na konferencjach międzynarodowych, gdzie zetknął się z wieloma postaciami europejskiego życia politycznego. W listopadzie 1932 r. spotkał się z Benitem Mussolinim, a w kwietniu 1933 r. z Adolfem Hitlerem.

Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja Ajax).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej, Dulles został zwerbowany przez dyrektora Biura Służb Strategicznych, generała majora Williama Donovana. Przez pewien czas pracował w centrali sąsiadującej z siedzibą nowojorskiej kwatery MI6 Williama Stephensona.

W listopadzie 1942 r. Dulles przybył do Berna (Szwajcaria) z zadaniem utworzenia placówki OSS. Początki jego kariery w roli szefa siatki szpiegowskiej były imponujące. Mimo że formalnie należał do personelu dyplomatycznego Ambasady Stanów Zjednoczonych, pracował głównie w swoim domu przy Herrentgasse 23, ciesząc się opinią kogoś w rodzaju specjalnego wysłannika Białego Domu.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Inwazja w Zatoce Świń (es: "La Batalla de Girón" lub "Playa Girón") – nieudana próba inwazji kubańskich emigrantów na południową Kubę przy wsparciu ze strony USA. Celem operacji było obalenie rządu Fidela Castro.

Biuro Służb Strategicznych nadało mu kryptonim – Agent 110 lub Mr Bull, aczkolwiek w kręgach dyplomatycznych Berna, w czasie wojny jaskini szpiegów wielu wywiadów walczących państw, orientowano się, że jest szefem amerykańskiego wywiadu na Europę. W Europie Dulles pomagał zestrzelonym lotnikom w powrocie do Wielkiej Brytanii oraz werbował do działalności na rzecz amerykańskiego wywiadu różnych ludzi. Najcenniejszym nabytkiem Dullesa był odpowiedzialny za łączność telegraficzną urzędnik w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Fritz Kolbe.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Wall Street – ulica w Nowym Jorku, w południowej części Manhattanu – Manhattanie Dolnym. Ciągnie się od Broadwayu po South Street przy East River, przez samo centrum historycznej Dzielnicy Finansowej. Wall Street było pierwszym miejscem, w którym na stałe zadomowiła się Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych.

Wiosną 1944 r., Kolbe, któremu Dulles nadał kryptonim George Wood, dostarczył 1200 najświeższej daty (nie starszych niż sprzed dwóch tygodni) dokumentów, w tym informacje o szpiegu niemieckim pracującym jako lokaj ambasadora Wielkiej Brytanii w Turcji, ps. Cicero. Brytyjczycy ostrzeżeni przez Amerykanów o niebezpiecznym szpiegu w Turcji, grzecznie choć stanowczo odpowiedzieli, aby Amerykanie nie zajmowali się tą sprawą. To jednoznacznie wskazuje, że Elyas Bazna ps. Cicero był pod kontrolą brytyjskiego wywiadu.

Harry S. Truman (ur. 8 maja 1884 w Lamar, Missouri, zm. 26 grudnia 1972 w Kansas City, Missouri) – amerykański polityk. W latach 1945–1953 był prezydentem Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Demokratycznej, a od 1944 roku pełnił funkcję wiceprezydenta. Okres prezydentury Trumana owocował w liczne historyczne wydarzenia: zakończenie drugiej wojny światowej, początek "zimnej wojny", utworzenie ONZ, a także część wojny koreańskiej. Jest jedynym w historii prezydentem Stanów Zjednoczonych, który wydał rozkaz użycia broni jądrowej (zrzucenie bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki).

Walter Bedell "Beetle" Smith (ur. 5 października 1895, zm. 9 sierpnia 1961) - generał US Army, dyrektor Centrali Wywiadu - Director of Central Intelligence (tym samym szef CIA) od października 1950 do lutego 1953 roku. Ambasador USA w ZSRR (3 kwietnia 1946 - 25 grudnia 1948). Jego poprzednikiem na tym stanowisku był William Averell Harriman.

Po II wojnie światowej Dulles podjął przerwaną praktykę prawniczą, następnie na prośbę sekretarza obrony Jamesa Forrestala opracował studium o Centralnej Agencji Wywiadowczej, w którym skrytykował działającą agencję jako nie spełniającą pokładanych w niej nadziei.

W kampanii prezydenckiej 1948 r. pracował w sztabie wyborczym Thomasa E. Deweya, toteż po zwycięstwie Harry'ego Trumana nie liczył na żadne stanowisko w aparacie wywiadu. W 1949 roku został członkiem Amerykańskiego Komitetu do Zbadania Zbrodni Katyńskiej. Tymczasem jednak nowy szef DCI, gen. Walter Smith, zaproponował mu funkcję zastępcy dyrektora ds. operacyjnych. Dulles ofertę przyjął i w styczniu 1951 r. rozpoczął pracę w CIA, a w sierpniu został zastępcą dyrektora CIA, zastępując Williama Jacksona. W lutym 1953 r. prezydent Eisenhower mianował go dyrektorem Centralnej Agencji Wywiadowczej - CIA, na miejsce gen. Waltera Smitha. Dulles sprawował to stanowisko do 1961 roku.

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Jego karierę złamała klęska zaplanowanej i przeprowadzonej przez CIA inwazji w Zatoce Świń. Zdymisjonowany został także pomysłodawca tej operacji, zastępca dyrektora CIA ds. operacyjnych Richard Bissel.

Na emeryturze Dulles poświęcił się pracy pisarskiej – napisał m.in. The Craft of Intelligence (1963). W roli publicznej po raz ostatni wystąpił jako członek prezydenckiej komisji do zbadania okoliczności śmierci prezydenta Kennedy’ego (Komisja Warrena). Zmarł w 1969 roku.

Zobacz też

Operacja "Spinacz"

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Elyas Bazna, (ur. 28 lipca 1904, Prisztina - zm. 21 grudnia 1970, Monachium) - szpieg, kryptonim "Cicero" lub "Cycero" . Jesienią 1943 roku dostarczał III Rzeszy ściśle tajne dokumenty wykradzione brytyjskiemu ambasadorowi w Ankarze, dotyczące lądowania Sił Sprzymierzonych we Francji i otwarcia drugiego frontu na Zachodzie.