Alois Brunner (ur. 1912) – zbrodniarz hitlerowski; protegowany i zaufany podwładny Adolfa Eichmanna, mający kluczowy współudział w "Ostatecznym Rozwiązaniu Kwestii Żydowskiej" (Endlösung der Judenfrage).

Z pochodzenia Austriak, urodzony w Rohrbrunn. Wstąpił do NSDAP w 1931, a do SS w 1938. Po aneksji (Anschlusie) Austrii przez III Rzeszę, awansował na członka sztabu SD i Policji Bezpieczeństwa w Wiedniu. W sierpniu 1938, stanął na czele tzw. wiedeńskiego Centralnego Urzędu do spraw Emigracji Żydów (Zentralstelle fur Judische Auswanderung), utworzonego przez architekta Holokaustu – Eichmanna. Odgórnie nakreślona polityka eksterminacji, umożliwiła Brunnerowi nadzór nad deportacjami austriackich, niemieckich (m.in. 56 tys. z Berlina) i czeskich Żydów do okupowanej części Polski – (Generalnego Gubernatorstwa) oraz innych ziem podbitych przez Hitlera. Początkowo w październiku 1939 – do Dystryktu lubelskiego (okolice Niska), a następnie w 1941 – na Kielecczyznę.

 Osobny artykuł: Operacja Nisko.

W 1943 Brunner, wspólnie z innymi z załogi Eichmanna, odpowiadał za organizację deportacji Żydów greckich (m.in. 46 tys. z samych Salonik) i bułgarskich (z Tracji i Macedonii). W lipcu 1943, wspólnie z Heinzem Röthke kierował wywózkami Żydów z obszaru południowo-wschodniej Francji Vichy (Nicea i okolice), dotychczas okupowanych przez faszystowskie Włochy. Ofiary były najpierw kierowane do obozu przejściowego w Drancy, a stamtąd do KL Auschwitz-Birkenau. Pod koniec września 1944 przybył do Bratysławy by nadzorować transporty resztki Żydów słowackich (ok. 12 tys.).

Brunnerowi należy przypisać odpowiedzialność za planowe wymordowanie dziesiątków, jeśli nie setek tysięcy ludzi, prześladowanych głównie za odmienność rasową i religijną – w komorach gazowych obozów zagłady, ale także na skutek głodu i chorób będących wynikiem umieszczania w gettach. Brunner przez cały okres swego urzędowania wykonywał rozkazy swego przełożonego podpułkownika SS (SS-Obersturmbannführera) – Adolfa Eichmanna. W tym przypadku, jak i w sytuacji jego przełożonego – zasada wodzostwa (Führerprinzip) – nie może być wymówką, ani usprawiedliwieniem, co zostało potwierdzone na Procesie norymberskim.

 Osobny artykuł: Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze.

Powojenny los Brunnera nie jest dokładnie znany. Przypuszcza się, że po zakończeniu wojny, Brunner (jako fanatyczny antykomunista) mógł być zatrudniony przez CIA. W 1954 został osądzony zaocznie, przez francuski sąd i skazany na karę śmierci. Najprawdopodobniej w tym samym roku uciekł do Syrii dzięki zorganizowanej pomocy Watykanu (m.in. biskupa Grazu Aloisa Hudala).

 Osobny artykuł: Alois Hudal.

W Syrii znalazł zatrudnienie, jako doradca tamtejszego rządu (zajmował się technikami tortur i represji). Po nieudanym łowach na jego osobę, kierowanych przez Szymona Wiesenthala, zmienił nazwisko na: Fischer, w dalszym ciągu zamieszkując w stolicy Syrii – Damaszku. Niemcy i inne państwa bezskutecznie zabiegały o jego ekstradycję (jest także poszukiwany przez Interpol). W 1995 (50 lat po zakończeniu wojny), prokuratorzy niemieccy w Kolonii i Frankfurcie nad Menem ustanowili nagrodę w wysokości 333 tys. dolarów amerykańskich za informację prowadzącą do aresztowania Brunnera.

Były SS-mann był także przedmiotem zamachu bombowego izraelskich sił specjalnych (Mossadu), w którym stracił oko i kilka palców u ręki. Bomba ukryta była w przesyłce, która była zamaskowana tak, by Brunner był pewien, że jej nadawcą było towarzystwo zielarskie. W grudniu 1999 pojawiły się plotki o jego śmierci, która miała nastąpić jeszcze w 1996. By zdementować te informacje, niemieccy dziennikarze, którzy pojechali do Syrii stwierdzili, iż Brunner żył, miał się dobrze i nadal mieszkał w Damaszku.

2 marca 2001 sąd francuski ponownie, zaocznie osądził Brunnera i skazał go za zbrodnię ludobójstwa, na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Jeśli rzeczywiście nadal żyje, pozostaje ostatnim, wysoko postawionym i nieukaranym zbrodniarzem, współwinnym zagłady milionów Żydów europejskich.

Przypisy