Alojzy Alth - Polski Serwis Naukowy

Alojzy Alth (ur. 2 czerwca 1819 w Czerniowcach, zm. 4 listopada 1886 w Krakowie) – polski geolog, paleontolog, prawnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Szkołę średnią i kurs filozofii ukończył w Czerniowcach. W latach 1837-1841 studiował prawo w Uniwersytecie Lwowskim, gdzie uzyskał tytuł doktorat praw. Po studiach pracował jako rzecznik sądowy we Lwowie, od 1848 do 1855 prowadził prywatną kancelarię prawniczą we Lwowie. W latach 1848-1855 był posłem na sejm prowincjonalny we Lwowie.
W 1855 przeprowadził się do Krakowa i tam kontynuował praktykę prawniczą do roku 1876. Prowadził między innymi obronę J. Łempickiego, służącego oskarżonego o pomoc w zabójstwie profesora UJ Ludwika Zejsznera.

Paleontologia (od gr. palaios – stary + on – byt + logos – nauka) – nauka o organizmach kopalnych, wyprowadzająca na podstawie skamieniałości i śladów działalności życiowej organizmów wnioski ogólne o życiu w przeszłości geologicznej. Ściśle związana z naukami biologicznymi i geologią, posługuje się często fizyką i chemią.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Równolegle prowadził obserwacje geologiczne i pisał prace naukowe, które publikowane były między innymi w Jahrbuch fur Mineralogie. Bardzo duży wpływ na jego zainteresowania miały kontakty z geologiem i botanikiem Franciszkiem Herbichem. W 1862 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego i objął katedrę Mineralogii i Geologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1867-68 i 1878-80 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego. Od 1873 członek czynny Akademii Umiejętności.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Petrografia – (od greckiego πέτρα (petra) - skała i γράφω (graphō) - pisać) nauka o skałach, zajmująca się składem i właściwościami fizycznymi i chemicznymi skał. Uważana za fizjografię skał.

Autor ok. 40 prac naukowych z zakresu mineralogii, petrografii, geologii i tektoniki. Opracował pierwszą polską mapę hipsograficzną, napisał też pierwszy w języku polskim nowoczesny podręcznik mineralogii. Jako wiceprezes Towarzystwa Tatrzańskiego podał pierwszy obszerny opis Doliny Chochołowskiej oraz badał skały okolic Czerwonych Wierchów. W 1876 zainicjował wydanie Atlasu Geologicznego Galicji.

Akademia Umiejętności – polska instytucja naukowa utworzona w 1872 r. w Krakowie, przy czym uroczystego jej otwarcia dokonano w roku 1873 w obecności cesarza Franciszka Józefa. Powstała z Towarzystwa Naukowego Krakowskiego działającego od 1815 r. W 1893 przekazano na jej własność zbiór Biblioteki Polskiej w Paryżu.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum im. Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.

Współpracował z Franciszkiem Bieniaszem i Marianem Łomnickim przy pracach nad monografią fauny jurajskiej Wapień niżniowski i jego skamienieliny (1881). Pracował również nad zagadnieniami pochodzenia belemnitów, prowadził badania pancerza ryb paleozoicznych Podola.

Był członkiem kilkunastu Towarzystw Przyrodniczych w całej Europie.

Gebethner i Wolff – znane warszawskie przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie założone w 1857 przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie (Pałac Potockich), a później również w Krakowie. Istniało do 1950, zlikwidowane przez komunistów (antykwariat działał do 1961 r.).

Pomysł założenia Towarzystwa Tatrzańskiego był rozważany wśród miłośników Tatr już w 1871. Założono je początkowo jako Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie 3 sierpnia 1873. Po ustanowieniu statutu Towarzystwo zostało zarejestrowane 19 marca 1874 z siedzibą w Nowym Targu. W maju 1874 zmieniło nazwę na Towarzystwo Tatrzańskie i przeniosło swoją siedzibę do Krakowa.

Wybrane publikacje naukowe

Geognostisch-paleontologische Beschreibung der nachsten Umgebung von Lemberg (1849)

Ein Ausflug in die Marmaroscher Karpathen (1857)

Ueber die Gypsformation der Nord-Karpathen Lander (1858)

Rzut oka na kształt powierzchni Galicyi i Bukowiny (1861)

Rzecz o bryłach kulistych znajdujących się w okolicy Kałusza i Ładawy na Podolu (1864)

Zasady mineralogji (1869)

Rzecz o ropie i wosku ziemnym na Galicyi (1870)

Wapień niżniowski i jego skamienieliny (1881)

Bibliografia

Biogramy uczonych polskich, Część VII: Nauki o Ziemi i górnicze (pod redakcją Andrzeja Śródki), Ossolineum, Wrocław 1992

Literatura uzupełniająca

Stefan Kreutz, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 82–83. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304034840