Alojzy Feliński - Polski Serwis Naukowy

Alojzy Feliński (ur. 1771 w Łucku, zm. 23 lutego 1820 w Krzemieńcu) – polski poeta i dramatopisarz.

Życiorys

Pochodził z rodziny szlacheckiej Felińskich herbu Farensbach. Był synem Tomasza Felińskiego, bratem Gerarda Felińskiego, szwagrem Ewy Felińskiej i stryjem św. Zygmunta Felińskiego. Młodość spędził w rodowym majątku w Wojutyniu pod Łuckiem. Od lat dziecięcych był przyjacielem, Tadeusza Czackiego.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Konstanty Pawłowicz Romanow (ur. 8 maja 1779 w Carskim Siole (obecnie Puszkino), zm. 27 czerwca 1831 koło Witebska) – wielki książę rosyjski z dynastii Romanowów, następca tronu rosyjskiego w latach 1801-1823, naczelny wódz armii Królestwa Polskiego pełniący obowiązki gubernatora wojskowego Królestwa Polskiego, generał-inspektor kawalerii rosyjskiej, naczelny dowódca korpusu litewskiego, sprawujący nadzór nad pięcioma guberniami zachodnimi od 1819 roku, deputowany na Sejm Królestwa Polskiego w 1818 z cyrkułu VIII Warszawy.

Kształcił się w kolegium pijarów w Dąbrowicy oraz we Włodzimierzu Wołyńskim. Od 1788 roku pracował w kancelarii prawnej w Lublinie. W latach 1789-1792 przebywał w Warszawie i uczestniczył w obradach Sejmu Czteroletniego. W tym okresie pisywał broszury polityczne i utwory literackie.

Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович) (ur. 12/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, król Polski od 1815 (Królestwo Kongresowe), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.

Oficjalną pieśnią Królestwa Polskiego od 1816 roku była Pieśń narodowa za pomyślność króla (pełny tytuł utworu brzmiał Hymn na rocznicę ogłoszenia Królestwa Polskiego z woli Naczelnego Wodza Wojsku Polskiemu do śpiewania podany). Czterozwrotkowy wiersz został napisany przez Alojzego Felińskiego, adiutanta Tadeusza Kościuszki. Muzykę skomponował Jan Niepomucen Piotr Kraszewski. Zamówiony przez księcia Konstantego, wzorowany na angielskim hymnie królewskim, był pomyślany jako hymn na cześć cara Rosji Aleksandra I Romanowa, będącego jednocześnie królem Polski. Kończył się słowami "Naszego króla zachowaj nam Panie". Pojawiający się w tytule król miał być według postanowień kongresu wiedeńskiego królem polskim i z tym faktem wiązane sporo (i jak pokazała historia, płonne) nadzieje. Pieśń, opiewająca zaborcę, nigdy nie cieszyła się popularnością w społeczeństwie polskim. Losy utworu odwróciły się, gdy zmieniono tekst i podłożono melodię pieśni maryjnej. Odtąd znana była jako nieoficjalny hymn narodowy Boże, coś Polskę.

W 1794 roku podczas insurekcji pełnił funkcję sekretarza i adiutanta Tadeusza Kościuszki oraz komisarza porządkowego wołyńskiego. Po upadku powstania krótko mieszkał w Dzikowie. Od 1795 roku mieszkał w Wojutyniu, gdzie administrował rodzinnym majątkiem. W 1800 roku osiadł w Osowej.

Antoni Gorecki (ur. 1787 w Wilnie, zm. 18 września 1861 w Paryżu) – polski poeta, satyryk i bajkopisarz, powstaniec listopadowy i uczestnik wojen napoleońskich.

Sejm Czteroletni (Sejm Wielki) – sejm zwołany 6 października 1788 za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, obradujący do 29 maja 1792 pod węzłem konfederacji pod laską marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego i marszałka konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego Kazimierza Nestora Sapiehy mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyśpieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej. Od grudnia 1790 obradował w podwojonym składzie. Wliczając króla i senatorów na Sejmie Czteroletnim obradowały łącznie 483 osoby.

W 1809 roku został członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W 1815 roku zamieszkał w Warszawie i związał się z grupą klasyków. W 1818 roku został profesorem literatury i dyrektorem Liceum Krzemienieckiego. W 1819 roku otrzymał członkostwo honorowe Uniwersytetu Wileńskiego.

Twórczość

Pierwsze utwory zaczął pisać w latach 1788-1789 będąc kancelarzystą w Lublinie. Większość swoich dzieł napisał jednak w latach 1800-1815 podczas pobytu w Osowej.

Dzików, łac. Dzikovia – obecnie część Tarnobrzega, dawniej osobny obszar słynący z Pałacu Tarnowskich wraz z dworem i kompleksem parkowo-ogrodowym.

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Jego najsłynniejszym utworem jest pieśń hymniczna Pieśń narodowa za pomyślność króla napisana na zamówienie wielkiego księcia Konstantego na cześć króla Królestwa Polskiego, Aleksandra I, która w wersji Antoniego Goreckiego zyskała popularność w okresie XIX wieku jako hymn patriotyczny i kościelny Boże, coś Polskę. Poza tym był autorem dramatu Barbara Radziwiłłówna i pieśni: Pochwała Kościuszki oraz Pieśń ochotników.

Kancelaria prawna (łac. cancellaria) - miejsce wykonywania zawodu przez prawnika oraz zespół osób tam zatrudnionych (biuro prawnika). Oprócz doradztwa w zakresie praw i obowiązków prawnych, kancelarie reprezentują klientów przed sądami i organami administracji, w transakcjach biznesowych, negocjacjach oraz wszędzie tam, gdzie potrzebna jest pomoc prawna.

Y – dwudziesta piąta litera alfabetu łacińskiego, dwudziesta dziewiąta litera alfabetu polskiego. Na tę literę w języku polskim zaczyna się tylko kilka słów, które są zapożyczone, i czyta się je zwykle przez "J": yale, yeti, yorkshire, oraz yuppie. Wyjątkiem jest słowo ypsilon, czytane przez Y. W różnych językach może oznaczać na przykład samogłoskę [y], [ɨ] (jak w polskim), [i] lub spółgłoskę [j].

W 1816 roku opublikował pracę na temat ortografii Przyczyny używanej przeze mnie pisowni. Odrzucał w niej używaną dotychczas w języku polskim literę á, zachowywał é i ó. Zalecał także pisownię wyrazów być, kłaść, wieść, a na miejscu dawniej używanych i i y wprowadził j.

Towarzystwo Przyjaciół Nauk (TPN), Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk (TWPN), towarzystwo naukowe ogólne działające w latach 1800–1832 w Warszawie.

Tadeusz Czacki herbu Świnka (ur. 28 sierpnia 1765 w Porycku na Wołyniu, zm. 8 lutego 1813 w Dubnie na Wołyniu) – polski działacz oświatowy i gospodarczy, pedagog, historyk, bibliofil, numizmatyk, członek Komisji Edukacji Narodowej, współtwórca Konstytucji 3 Maja, współzałożyciel warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, twórca Biblioteki Poryckiej (liczącej 1558 wol. rpsów, ponad 8500 tomów dzieł pol., 3-4 tys. obcych i ok. 20 tys. broszur), główny organizator Liceum Krzemienieckiego zwanego Atenami Wołyńskimi.

Jako tłumacz przełożył na język polski Ziemianina, czyli Ziemiaństwo francuskie Jacques'a Delille'a, adaptował też dramaty: Vittorio Alfieriego i Proespera Joylot de Crébillona.

Bibliografia

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Alojzego Felińskiego

Grzegorz Rąkowski. Wołyń. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Pruszków 2005. ISBN 83-89188-32-5

Linki zewnętrzne

Alojzy Feliński

Utwory Alojzego Felińskiego w serwisie Wolne Lektury