|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W dniach 9 - 10 lutego 2012 r. w Bari, Włochy, odbędzie się ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych.
W bibliotece cyfrowej zbiory są przechowywane w formatach cyfrowych i są dostępne lokalnie lub zdalnie. Tego rodzaju biblioteki znajdują różne zastoso... W ramach międzynarodowego kongresu w Moskwie w dniach od 14 do 16 marca odbędzie się sympozjum na temat współpracy naukowej i technologicznej pomiędzy UE i Rosją w dziedzinie biotechnologii.
Wydarzenie zapewni platformę dla dyskusji na temat współpracy pomiędzy UE a... Konferencja na temat europejskiego strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych 2010 odbędzie się w Brukseli (Belgia) w dniach 15-16 listopada 2010 r.
Strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych (SET-Plan) stanowi technologiczny filar unijnej polityki w zakresie energii i klimatu. Jest... Trzecia międzynarodowa konferencja na temat rozwiązań alternatywnych w dziedzinie testowania neurotoksyczności rozwojowej odbędzie się w dniach od 10 do 13 maja 2011 roku we włoskiej miejscowości Varese.
Neurotoksyczność rozwojowa (DNT) stanowi problem przybierający na sile, związany z ekspozycją na związki chemiczne. Rozwój ludzkieg... Sympozjum na temat zarządzania kryzysowego i rozwoju kompetencji oraz wyzwań w dziedzinie transportu odbędzie się w dniach od 9 do 10 czerwca 2011 roku w Atenach.
Zarządzanie kryzysowe wymaga umiejętności współpracy na poziomie indywidualnym, zespołowym, organizacyjnym oraz międzyorganizacyjnym. W dzisiejszym zgl...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Alternacja - językoznawstwo Czy wiesz że...? Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden. Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden. Przegłos inaczej metafonia (umlaut – z niem. ) to wymiana samogłosek w temacie (np. w języku niemieckim i praindoeuropejskim) jak również proces fonetyczny w wyniku którego przegłos się pojawia, np. przegłos lechicki. Alternacja - w dziedzinie fonetyki oznacza oboczność, wymianę głosek fonetycznie różnych, lecz pokrewnych pod względem etymologicznym, występującą w tematach i rdzeniach wyrazów np. stół - stole; dwór - dworze; grób - grobie. Międzyrostek, interfiks – w językoznawstwie jest to każdy "kawałek" wyrazu (jego morfem), o ile jest umiejscowiony między dwoma rdzeniami (podstawami słowotwórczymi). Interfiksy występują z przyczyn fonetycznych w niektórych wyrazach, zwykle złożeniach, na przykład język-o-znawca. Z kolei rozróżnienie Rzeczpospolita, ale Rzecz-y-pospolitej pochodzi z niezależnej odmiany członów zestawienia.
Jer to głoska tworząca sylabę, tzw. półsamogłoska lub samogłoska zredukowana. Jery powstały w wyniku skrócenia samogłosek i oraz u, jak również innych samogłosek wywodzących się z języka praindoeuropejskiego. Szacuje się, że zaczęły funkcjonować we wczesnej epoce prasłowiańskiej. W niektórych językach alternacja pełni funkcję uściślania znaczenia wyrazów. Typowym przykładem są tu języki semickie, w których nośnikiem znaczenia wyrazu jest rdzeń trójspółgłoskowy, określający pole semantyczne wyrazu. Wstawianie określonych samogłosek, a także przyrostków, przedrostków i międzyrostków zmienia znaczenie wyrazu w obrębie danego pola. Na przykład w języku arabskim rdzeń d-r-s oznacza uczenie się. Poprzez alternację samogłosek otrzymujemy następujące wyrazy: Samogłoski to głoski, przy powstawaniu których uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie.
ﺩﺭﺱ (dars): "lekcja"
ﺃﺩﺭﺱ (adrus): "uczę się"
ﻤﺪﺭﺱ (mudarris): "nauczyciel"
ﻤﺪﺭﺳة (madrasa): "szkoła" (zob. medresa).
Wzdłużenie zastępcze – proces fonetyczny, w wyniku którego samogłoska staje się długa, aby zachować energię potrzebną na wypowiedzenie wyrazu, kiedy następna samogłoska zanikła. Zaszło np. w łacinie, języku fińskim i w języku polskim (przy zaniku jerów). Podobnie jak wokalizacja jerów jest wynikiem wyrównań kompensacyjnych. Przy wzdłużeniu zastępczym zanikający jer oddaje swój iloczas samogłosce pełnej – powodując jej wzdłużenie. W językach berberyjskich występują rdzenie dwuspółgłoskowe, np. w języku kabylskim: Języki stosujące alternację do rozróżniania znaczenia wyrazu nazywane są językami alternacyjnymi. W języku polskimŚladami najnowszych procesów fonetycznych w języku polskim są wymiana spółgłosek twardych i miękkich w temacie towarzysząca dodawaniu pewnych końcówek fleksyjnych i sufiksów (żaba - o żabie, mata - o macie, również starsze mak - maczek, droga - drodze), a także związane z nią wymiany samogłosek (`e:`o: wiozła - wieźli (i zapomniane żona - żeński) i `e:`a: lato - lecie, zobacz przegłos lechicki) oraz oboczności 0:e (psa - pies, związana z zanikiem jerów) i pojawiające się w podobnej sytuacji oboczności o:ó i ę:ą (lód - lodu, zwierzęta - zwierząt, związane z wzdłużeniem zastępczym i zanikiem iloczasu). Medresa albo madrasa (z arab. مدرسة, madrasa = szkoła) – teologiczna szkoła muzułmańska, początkowo mieszcząca się przy meczecie, w której nauczano Koranu, prawa oraz języka arabskiego. Od około X wieku medresy uzyskały pewną samodzielność, zaczęto wykładać w nich także nauki ścisłe.
Spółgłoska to dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy (kanał głosowy). W czasie wymawiania spółgłosek powstaje szmer, gdy powietrze natrafia na przeszkodę (zwarcie, zbliżenie). Spotyka się też oboczności związane z prasłowiańską zasadą sylaby otwartej, zależne od tego, czy następna głoska to spółgłoska, czy samogłoska, np.: tnę - ciąć (pie. in ? > ps. ьn:ę > pol. n:`ę(`ą)), -ować - -uję (pie. ou > ps. ov:u > pol. ow:u), późniejsze zapomniane orać:radło (ps. or > pol. or:ra). Temat to część wyrazu, która zasadniczo nie uczestniczy w odmianie. Rozróżnia się temat fleksyjny (np. domow- w domowy, domowego) i temat słowotwórczy (np. dom- w domowy, domek).
Kontaminacja (portmanteau) w etymologii – zjawisko słowotwórcze oznaczające połączenie dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu, w jedno. Duże znaczenie mają też oboczności mające źródło w języku praindoeuropejskim (tak zwana apofonia indoeuropejska, spotykana również w innych językach indoeuropejskich), wpływające na znaczenie wyrazu i trudne do uzasadnienia na gruncie zasadniczo aglutynacyjnej struktury praindoeuropejskiego (być może związane ze zlaniem się elementów laryngalnych z samogłoskami (długość) i ruchomym akcentem (e:o:0)). Np.: Przedrostek, prefiks – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany po lewej stronie do słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.
Rodzaj czynności – jedna z kategorii czasownika, wyrażająca sposób przebiegania czynności albo trwania stanu, realizowana, w zależności od języka za pomocą różnego rodzaju środków (afiksów, zmiany tematu, konstrukcji idiomatycznych bądź formy opisowej). Zobacz teżJęzyk prasłowiański jest to należący do rodziny języków indoeuropejskich wspólny prajęzyk dawnych Słowian, z którego później wykształciły się poszczególne języki słowiańskie. Za koniec istnienia języka prasłowiańskiego uznaje się przełom V i VI wieku n.e.
Języki indoeuropejskie - jedna z największych i najwcześniej odkrytych spokrewnionych ze sobą języków współczesnych, używanych od kilku tysięcy lat w Europie, Indiach (stąd przymiotnik indoeuropejski) i południowo-zachodniej Azji. W czasach nowożytnych języki indoeuropejskie rozprzestrzeniły się na wszystkie kontynenty, głównie za sprawą angielskiego, hiszpańskiego i portugalskiego. Obecnie jako językami ojczystymi posługuje się nimi ok. 3 miliardy osób na całym świecie (co stanowi ok. 45% ziemskiej populacji).
Czy wiesz że...? beta Końcówka fleksyjna – morfem końcowy wyrazu w językach fleksyjnych, podlegający wymianie w drodze koniugacji lub deklinacji. Określa funkcję składniową wyrazu w wypowiedzeniu. Końcówka fleksyjna, w odróżnieniu od luźnych sufiksów w językach aglutynacyjnych, bardzo często określa kilka kategorii gramatycznych jednocześnie. Przykładowo końcówka -ę w wyrazie idę wyraża pierwszą osobę, liczbę pojedynczą i czas teraźniejszy (por. tur. geliyorum, gdzie -iyor oznacza czas teraźniejszy, a -um pierwszą osobę).
Proces fonetyczny (zjawisko fonetyczne) – zmiana języka w zakresie fonetyki. Wyróżnia się procesy zależne od pozycji i niezależne. Jedną z przyczyn procesów fonetycznych może być wpływ podłoża językowego (substratu językowego) na superstrat językowy.
Aglutynacyjność (dosł. sklejanie) – w językoznawstwie proces morfologiczny polegający na stosowaniu różnego rodzaju afiksów, określających funkcję składniową wyrazu w wypowiedzeniu. Od końcówek fleksyjnych afiksy te odróżnia luźniejszy związek z rdzeniem wyrazu oraz ich częsta jednofunkcyjność – zazwyczaj określają one tylko jedną kategorię gramatyczną, co niesie za sobą konieczność jednoczesnego dodawania do wyrazu wielu afiksów (np. tur. geliyorum = "idę", gdzie -iyor oznacza czas teraźniejszy, a -um pierwszą osobę).
Przegłos inaczej metafonia (umlaut – z niem. ) to wymiana samogłosek w temacie (np. w języku niemieckim i praindoeuropejskim) jak również proces fonetyczny w wyniku którego przegłos się pojawia, np. przegłos lechicki.
Lingwistyka (językoznawstwo) – dział nauk humanistycznych badający istotę, budowę i rozwój języka. Specjalista w zakresie lingwistyki (językoznawstwa) – językoznawca, inaczej lingwista. Wyróżnia się lingwistykę teoretyczną i stosowaną.
Język praindoeuropejski – prajęzyk, czyli wspólny przodek języków indoeuropejskich, niezaświadczony bezpośrednio, ale częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej. Istnieje szereg różnych hipotez na temat datowania i lokalizacji języka praindoeuropejskiego. Najdawniejsze języki indoeuropejskie – już znacznie zróżnicowane – znane są z pierwszej połowy II tysiąclecia p.n.e., a dane pośrednie wskazują, że rozpad wspólnoty indoeuropejskiej musiał nastąpić najpóźniej około 3000 p.n.e. Z kolei analiza odziedziczonego słownictwa pozwala przypuszczać, że społeczeństwo praindoeuropejskie istniało w okresie neolitu (przed upowszechnieniem się wytopu i obróbki metali) i że składało się z ludności rolniczo-pasterskiej.
Języki berberyjskie (berberskie) - podrodzina języków afroazjatyckich, używanych głównie na terenach gór Atlas w Maroku (gałąź północna) oraz w Libii, Algierii i Nigrze (gałąź południowa). Widoczna wydaje się unifikacja językowa północnych plemion berberyjskich wyrażająca się w przyjęciu wspólnej wersji języka zwanej tamazight, plemiona południowe (Tuaregowie) posługują się natomiast głównie językiem tamaszek. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
