Alzacka Republika Rad - Polski Serwis Naukowy

Alzacka Republika Rad (niem. Elsässische Räterepublik, fr. République soviétique alsacienne) – krótkotrwała republika socjalistyczna powołana w okresie niemieckiej rewolucji 10 listopada 1918 na terenie Alzacji i Lotaryngii.
W ostatnich dniach I wojny światowej wybuchł w kilońskim porcie wojennym bunt marynarzy, zapoczątkowujący rewolucję niemiecką. Około 15 000 marynarzy z Alzacji i Lotaryngii służyło w tym czasie w Kriegsmarine, większość z nich przyłączyła się do rewolucji. Marynarze dotarli do Strasburga, stolicy prowincji Alzacja-Lotaryngia 9 listopada, gdzie powitały ich tłumy demonstrantów. Ludność wraz z marynarzami ustanowiła Rady Robotnicze i Żołnierskie, które przejęły władzę nad miastem następnego dnia.
Colmar – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Alzacja, w departamencie Górny Ren (departament 68), którego jest stolicą. Tradycyjny ośrodek przemysłu włókienniczego. Colmar jest również dużym ośrodkiem produkcji wina, znajduje się tu centrum kontroli apelacji gatunków produkowanych w Alzacji. Miasto znajduje się obniżeniu między masywem Wogezów a Renem.

Alzacja (fr. Alsace, niem. Elsass, al. Elsàss) – kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem. Składa się z dwóch departamentów: Dolny Ren na północy oraz Górny Ren na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire-de-Belfort.

Ze Strasburga rewolucja rozszerzyła się na resztę prowincji, Rady ustanowiono w Haguenau, Miluzie, Sélestat, Colmar, Metz i mniejszych miastach. Ogłoszono amnestię i wolność prasy oraz podniesiono pensje strajkującym robotnikom.
Jacques Peirotes, lider socjaldemokratów w Strasburgu zwrócił się natomiast do władz francuskich o wprowadzenie wojska do regionu w celu przywrócenia porządku. Wojsko francuskie wkroczyło do Strasburga 22 listopada, a Rady przekazały Francuzom władzę. Francuzi odwołali wszystkie rewolucyjne dekrety, spacyfikowali strajki oraz aresztowali agitatorów komunistycznych.
Alzacja-Lotaryngia (niem. Reichsland Elsaß-Lothringen) – prowincja Cesarstwa Niemieckiego, utworzona po wojnie francusko-pruskiej w 1871 roku, kiedy włączono do Niemiec większość terytorium Alzacji i część Lotaryngii.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Bibliografia

Daeninckx, D.: 11 novembre 1918: le drapeau rouge flotte sur Strasbourg et l'Alsace proclame la République des soviets..., Amnistia.net, 10 November 2000. In French. URL last accessed April 6 2006.

Döblin, A.: Bourgeois & soldats (Novembre 1918), novel, ISBN 2-87653-046-5. In French. Part I of a tetralogy; the whole four books are available in German, ISBN 3-423-59030-0.

Eschbach, J.: Au Coeur de la Resistance Alsacienne. Le Combat de Paul Dingler, Bentzinger, 2005. ISBN 2-84629-068-7.

Troester, J.: 22 novembre 1918 : les Français à Strasbourg, in La Grande Guerre Magazine 38, April 2003.