Amalryk I - Polski Serwis Naukowy

Koronacja Amalryka I

Amalryk I (ur. 1136, zm. 11 lipca 1174 w Jerozolimie) - hrabia Jaffy i Aszkelonu, król Jerozolimy (1162-1174).

Był synem Melisandy i Fulka Andegaweńskiego. Przejął tron po śmierci starszego brata Baldwina III, za panowania którego pełnił funkcję hrabiego Jaffy i Aszkelonu. W czasie, gdy Rajmund III przebywał w niewoli muzułmańskiej (1164-1172), sprawował również władzę regenta w hrabstwie Trypolisu.

Tyr (obecny Sur) to miasto w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Jego nazwa znaczy "skała". W języku fenickim Ṣur, w akadyjskim Ṣurru, po hebrajsku צור Ṣōr, po grecku Τύρος Týros, po arabsku صور (as)-Ṣūr.

Agnieszka de Courtenay (ur 1136, zm.1184) - pierwsza żona Amalryka, hrabiego Jaffy i Aszkelonu, późniejszego króla Jerozolimy. Matka Sybilli Jerozolimskiej i Baldwina IV.

Około 1158 ożenił się z kuzynką Agnieszką de Courtenay, córką Joscelina II, hrabiego Edessy. Miał z nią troje dzieci:

Sybillę (ur. 1159 lub 1160), przyszłą królową Jerozolimy,

Baldwina (ur. 1161), przyszłego króla Jerozolimy,

Alicję (Alix), zmarłą w dzieciństwie.

Kiedy w 1162 Amalryk wstąpił na tron, baronowie królestwa i patriarcha Jerozolimy zgodzili się na jego koronację pod warunkiem jego zgody na unieważnienie tego małżeństwa ze względu na zbyt bliski stopień pokrewieństwa i złe prowadzenie się Agnieszki. Amalryk zgodził się, ale zależało mu na przyznaniu jego dzieciom praw do sukcesji, na co Sąd Najwyższy wyraził zgodę. Agnieszka opuściła dwór, otrzymała pensję i zachowała tytuł hrabiny Jaffy i Aszkelonu, który nosiła jako żona Amalryka.

Dyzenteria, czerwonka (gr. dysentería) – ostra choroba zakaźna jelit, w szczególności jelita grubego, której objawem jest uporczywa biegunka i obecność krwi oraz śluzu w stolcu. Nieleczona prowadzi do śmierci.

Maria Komnena, gr. Μαρία Κομνηνή, Maria Komnēnē (ok. 1154–1208/1217) - druga żona Amalryka I, króla Jerozolimy. Matka królowej Izabeli Jerozolimskiej.

Drugą żoną króla została Maria Komnena, córka Jana Komnena Dukasa, księcia Cypru - bratanka Manuela I, cesarza bizantyjskiego. Amalryk poślubił ją w Tyrze, 29 sierpnia 1167 roku. Z Marią miał co najmniej dwoje dzieci:

Izabelę (ur. 1172), przyszłą królową Jerozolimy,

dziecko urodzone martwe (ur. 1173).

Ślub Amalryka I i Marii Komneny

Najważniejszym celem Amalryka jako króla jerozolimskiego było podporządkowanie sobie Egiptu. Usiłując wykorzystać chaos panujący na dworze fatymidzkim, Amalryk czterokrotnie wyprawiał się do Egiptu: w 1163, 1164, 1167 i 1168 roku. Nie odniósł jednak żadnych większych sukcesów. Zawarł jedynie krótkotrwały sojusz z egipskim wezyrem Szawarem, który przyrzekł płacić mu trybut oraz zgodził się na pozostawienie w Kairze niewielkiej załogi frankijskiej. Jedynym bardziej trwałym (i z całą pewnością dla Franków niekorzystnym) skutkiem najazdów Amalryka było objęcie władzy nad Nilem przez wasala Nur ad-Dina z Syrii, Szirkuha, a następnie jego bratanka, Saladyna (tego samego, który 20 lat później zdobył Jerozolimę).

Sybilla Jerozolimska, fr. Sibylle de Jérusalem (ur. 1159 lub 1160, zm. 25 lipca 1190) – hrabina Jaffy i Aszkelonu 1176-1186, królowa Jerozolimy 1186-1190.

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").

W polityce zagranicznej Amalryk opierał się na sojuszu z Bizancjum, przypieczętowanym jego małżeństwem z Marią. Flota cesarza Manuela wspomagała wojska frankijskie w czasie walk w Egipcie, jednak współpraca ta nie była zbyt udana. Zasługą Amalryka są zmiany w prawie Królestwa Jerozolimskiego, które umożliwiły lennikom odwoływanie się przeciw swoim seniorom do Sądu Najwyższego. Zwiększyło to zależność wszystkich wasali od Jerozolimy. W 1174 zmarł Nur ad-Din i Amalryk natychmiast zaczął nieskutecznie oblegać Banias. W drodze powrotnej z Banias, Amalryk zachorował na dyzenterię i pozornie jego lekarzom udało się go wyleczyć, ale już w Jerozolimie dostał wysokiej gorączki. Leżąc kilka dnia na łożu śmierci, Amalryk przekazał Nablus swojej żonie Marii i ich córce - Izabeli. Jego następcą na tronie został chory na trąd i niepełnoletni Baldwin IV, który sprowadził na dwór swoją matkę - Agnieszkę de Courtenay.

Saladyn, Al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzzafar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi Al-Kurdi w skrócie Salah ad-Din al-Ajjubi (ur. 1137 lub 1138 w Tikricie w Mezopotamii, zm. 4 marca 1193 w Damaszku) – wódz i polityk muzułmański pochodzenia kurdyjskiego, sułtan Egiptu, władca imperium rozciągającego się od Sudanu po Syrię, od Jemenu przez Półwysep Arabski, północny Irak do wschodniej Turcji (Diyarbakır), uważany za założyciela dynastii Ajjubidów.

Hrabstwo Jaffy i Aszkelonu – według Jana z Ibelinu, XIII wiecznego jurysty, jedno z czterech najważniejszych ziem zależnych należących do Królestwa Jerozolimy (obok Sydonu, Galilei i Edessy).

Wywód przodków

Śmierć Amalryka I i koronacja Baldwina IV

Przypisy

Stephen O'Shea: Morze Wiary - islam i chrześcijaństwo w świecie śródziemnomorskim doby średniowiecza. Wyd. I. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 183. ISBN 978-83-7510-087-7.