Ambient - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy muzyki. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Ambient – gatunek muzyki elektronicznej, cechujący się odejściem od linearnie rozwijanej linii melodycznej, charakterystycznej dla klasycznej muzyki elektronicznej (Vangelis, Kitaro), na rzecz luźnej kompozycji plam dźwiękowych. Zazwyczaj poszczególne plamy są powiązane stale powtarzaną frazą elektronicznej perkusji, która organizuje utwór pod względem rytmicznym. O ile w innych rodzajach muzyki – od poważnej po punk rocka – osią konstrukcyjną utworu jest przebieg harmoniczny, to w muzyce ambient, utwór rozwija się głównie przez operowanie barwą dźwięku. Drugą podstawową techniką kompozytorską jest stosowanie stałego powtarzania krótkiej frazy melodycznej, która przy każdej repetycji jest minimalnie modyfikowana bądź wzbogacana. (zobacz minimalizm)

Klaus Schulze (ur. 4 sierpnia 1947 roku w Berlinie Zachodnim) jest czołowym muzykiem i jednym z prekursorów rocka elektronicznego, jednego z nurtów muzyki elektronicznej.

Brian Eno (właściwie Brian Peter George St. John le Baptiste de la Salle Eno, ur. 15 maja 1948) – angielski kompozytor muzyki ambient, producent muzyczny i muzyk rockowy grający na instrumentach klawiszowych i wielu innych. Znany z występów w grupie Roxy Music oraz z kariery solowej. Twórczość Briana Eno zaliczana jest do progresywnego rocka i progresywnego popu, ale także do muzyki awangardowej, elektronicznej, ambient, world – w szerokim pojęciu, eksperymentalnej. Artysta znany jest z awangardowych, multimedialnych realizacji.

W przypadku obu tych technik efektem jest przesunięcie nacisku z następstwa dźwięków na ich brzmienie, stąd muzyka ambient jest postrzegana jako statyczna i znajdująca się poza czasem. Wykorzystywana jest więc do medytacji.

Geneza

Określenie ambient wywodzi się przypuszczalnie od hasła musique d'ameublement, którego autorem jest Erik Satie (1866-1925), rówieśnik impresjonistów i do pewnego stopnia podobny im kompozytor francuski. Jego ideałem była muzyka mogąca służyć za tło do życia codziennego, będąca niejako dodatkowym meblem domowym, czyli taka, która mogłaby wpływać na nastrój człowieka, ale nie absorbować go na tyle, aby odrywać od innych zajęć.

Barwa – wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka (i zwierząt), gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła, a pisząc dokładniej, z widzialnej części fal świetlnych. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej, jednak niebagatelny udział w odbiorze danej barwy ma również obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, oraz jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku.

Lustmord – to pseudonim Briana Williamsa, brytyjskiego pioniera muzyki dark ambient. Znany jest z eksperymentalnego podejścia do dźwięku: albumy Paradise Disowned i Heresy nagrywał w całości w katakumbach, grotach, jaskiniach, schronach i kopalniach. Zajmuje się również projektowaniem efektów dźwiękowych do filmów (m.in. Dziwne dni, Kruk czy Underworld), reklam i gier komputerowych. Okazjonalnie współpracuje także ze znanym prog-metalowym zespołem Tool.

Drugim źródłem ambientu jest muzyka konkretna, w szczególności dokonania Johna Cage'a (1912-1992), znanego z bardzo niekonwencjonalnych metod uzyskiwania dźwięku (radioodbiorniki ustawione na losowo wybrane stacje, kanistry, naczynia kuchenne). Cage łączył dźwięk z obrazem i podobnie jak inni awangardziści nie stosował tradycyjnej harmonii.

Aphex Twin, właśc. Richard David James (ur. 18 sierpnia 1971 w Limerick w Irlandii) – muzyk, jeden z najbardziej znanych twórców muzyki elektronicznej.

Vangelis (właściwie Ευάγγελος Οδυσσέας Παπαθανασίου, Ewangelos Odysseas Papathanasiu, ur. 29 marca 1943) – grecki twórca muzyki elektronicznej i muzyki filmowej. Charakterystyczną cechą muzyki artysty jest bogate brzmienie instrumentów elektronicznych.

Ważniejsi twórcy

Jak widać korzenie muzyki ambient sięgają do muzyki poważnej, ale jej powstanie wiąże się z twórcami muzyki tanecznej zafascynowanych instrumentami elektronicznymi, które dały im nieograniczoną możliwość syntezowania różnych barw dźwięku (syntezatory) oraz czerpania ich z otoczenia (samplery). Pierwsi kompozytorzy w stylu ambient to Brian Eno oraz Klaus Schulze, których najbardziej inspirujące dokonania przypadły na lata 70. XX wieku.

Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni, podrzędu zębowców. Obejmuje średniej wielkości walenie charakteryzujące się wydłużonym pyskiem i obecnością melonu.

Air – francuski duet założony w 1995 roku, grający muzykę elektroniczną. Tworzą go Nicolas Godin i Jean-Benoît Dunckel. Oprócz albumów studyjnych zespół zarejestrował także wiele koncertów oraz ścieżek filmowych.

Brian Eno tak opisywał swoje odkrycie muzyki ambient:

(...)W styczniu 1975 roku miałem wypadek samochodowy. Nie byłem ciężko ranny, ale musiałem leżeć w łóżku na wznak i byłem unieruchomiony. Moja przyjaciółka, Judy Nylon, odwiedziła mnie wtedy i przyniosła płytę z XVIII-wieczną muzyką na harfę. Kiedy już wyszła, z wielkim trudem nastawiłem płytę i położyłem się z powrotem. Okazało się, że wzmacniacz nastawiony był na minimalną głośność i jeden kanał był kompletnie głuchy. Ponieważ nie miałem siły, by się podnieść i wyregulować głośność, dźwięki dochodzące z głośnika były na granicy słyszalności. Wtedy zdałem sobie sprawę, iż można słuchać muzyki w zupełnie inny sposób: traktować ją jako element otoczenia, w ten sam sposób, co kolor światła i dźwięk deszczu (...).

Punk – w węższym znaczeniu: gatunek muzyczny w obrębie muzyki rockowej (punk rock) lub całokształt muzyki tworzonej przez grupy nawiązujące do ideologii ruchu punk; w szerszym: kontrkultura młodzieżowa czy wręcz kultura alternatywna / ruch kulturowo-społeczno-polityczny, zapoczątkowany w połowie lat 70. XX w., w różnych swoich przejawach istniejący do dziś. Także nazwa, również w złożeniach, stylów w sztuce, literaturze, muzyce, modzie itp. oraz innych przejawów ludzkiej aktywności odwołujących się do pierwotnego znaczenia pojęcia.

Muzyka elektroniczna – muzyka tworzona głównie lub wyłącznie za pomocą elektrofonów (elektromechanicznych i elektronicznych instrumentów muzycznych) oraz urządzeń elektronicznych przetwarzających dźwięki pozamuzyczne lub generowane przez tradycyjne instrumenty akustyczne.

Ekspansja muzyki ambient nastąpiła wraz z eksplozją popularności klubów techno na przełomie lat 80. i 90., XX w. gdzie dla ambient przeznaczono specjalne 'chill-out-rooms'. Na scenie pojawiły się wtedy takie projekty jak The Orb, Future Sound of London, Aphex Twin, Banco de Gaia, Biosphere, Jean Ven Robert Hal, Wolfram, Monolake, Air, William Ørbit, Autechre, Irresistible Force. W pewnym związku ze stylistyką ambient tworzyły również bardziej popularne projekty The KLF oraz Enigma. W ich muzyce, oprócz rytmu techno i kolorytu nadanego przez instrumenty elektroniczne, znajdziemy chorał gregoriański, śpiew humbaków i delfinów, kolaże zgiełku wielkich miast oraz dźwięki natury.

Geir Jenssen (ur. 1962 w Tromsø) występujący także pod pseudonimem Biosphere – norweski muzyk tworzący w stylu ambient oraz muzykę elektroniczną. Pochodzi z Tromsø, 400 kilometrów na północ od koła polarnego, co wyjaśnia arktyczne dźwięki w jego muzyce. Pseudonim Biosphere pochodzi od nazwy stacji Biosphere 2 Space Station Project, zamkniętego szklanego budynku, zbudowanego na pustyni w Arizonie, w której badano możliwość stworzenia samowystarczalnej stacji kosmicznej; przez blisko dwa lata żyło w niej kilkanaście osób, zasadniczo odciętych od środowiska zewnętrznego. Jenssen zdecydował na stałe mieszkać w Tromsø, po krótkich pobytach w Brukseli i Oslo.

Dźwięk – wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym (ciele stałym, płynie, gazie). Częstotliwości fal, które są słyszalne dla człowieka, zawarte są w paśmie między wartościami granicznymi od ok. 16-20 Hz do ok. 16-20 kHz.

Jednym z najważniejszych podgatunków ambientu jest dark ambient, czyli najmroczniejsza odmiana tej muzyki. Wybitni przedstawiciele to m.in. Lustmord, Coil czy Raison D'être. Istnieje również termin izolacjonizm, który wymyślili dziennikarze prestiżowego brytyjskiego magazynu muzycznego "The Wire", określający muzykę takich twórców jak Thomas Köner czy Lull – jest to skrajna odmiana dark ambientu, charakteryzująca się niesamowicie mroczną atmosferą kompozycji, przeważnie bazujących na bardzo niskich burdonach.

Humbak, długopłetwiec (Megaptera novaeangliae) − gatunek walenia z podrzędu fiszbinowców. Jeden z większych fałdowców, dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 14-17 metrów długości i 30-45 ton wagi. Gatunek ten wyróżnia się specyficzną budową, w tym długimi, przypominającymi skrzydła płetwami piersiowymi i pokrytą guzkami głową. Często można zaobserwować, jak zwierzę wyskakuje nad wodę, czasami całkowicie się wynurzając. Długopłetwiec słynie z wyjątkowych pieśni, niskich złożonych dźwięków, słyszalnych na przestrzeni setek kilometrów, trwających około 10-25 minut. Naukowcy nie są jednak pewni, czemu służą, mogą być elementem godów lub formą porozumiewania się na otwartym oceanie.

Drone – gatunek minimalistycznej muzyki kładący nacisk na długie i powtarzające się dźwięki przypominające burdony, skupiając się na barwie dźwieku i harmonii zamiast na melodii. Gatunek ten jest podobny do ambientu, jednak zazwyczaj korzysta z większej liczby żywych instrumentów, takich jak skrzypce, gitary czy pianino.

Zobacz też

drone

muzak

Lista solistów i grup muzyki ambient, o których artykuły znajdują się w zasobach Wikipedii znajduje się w wykazie kategorii Ambient.