Aminotransferaza asparaginianowa - Polski Serwis Naukowy

Aminotransferaza asparaginianowa, AST, AspAT, GOT (glutamic oxoloacetic transaminase) – narządowo niespecyficzny enzym (EC 2.6.1.1) indykatorowy, biorący udział w przemianach białek. Należy do transferaz przenoszących grupy aminowe z aminokwasów na α-ketokwasy. Przyczyną wzrostu aktywności AspAT jak i AlAT mogą być:

Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii) – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Zawał mięśnia sercowego jest postacią choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego (obok: nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tzw. "kardiomiopatii" niedokrwiennej).

Kwas szczawiowooctowy (Nazwa systematyczna: kwas oksalooctowy, HOOC–CO–CH2–COOH) - organiczny związek chemiczny, dwukarboksylowy ketokwas, jeden ze składników zapoczątkowujących cykl Krebsa. Drugim składnikiem jest Acetylo-CoA.

martwica mięśnia serca (zawał mięśnia sercowego, pourazowe uszkodzenie m. serca np. po zabiegach kardiochirurgicznych)

choroby wątroby (zapalenia wątroby niezależnie od etiologii)

uszkodzenie mięśni szkieletowych (urazy, dystrofia mięśniowa, rabdomioliza w przebiegu zatruć i stosowania niektórych leków, zwłaszcza z grupy statyn, czyli leków obniżających stężenie cholesterolu).

mononukleoza zakaźna

hipoksja

niewydolność krążenia

zapalenie trzustki

Z uwagi, że rutynowo określa się zarówno poziom AlAT jak i AspAT, do diagnostyki również weszło pojęcie wskaźnika de Ritisa, czyli stosunku AspAT do AlAT. W warunkach prawidłowych wskaźnik ten jest większy od jedności (a więc wartości AspAT są nieco wyższe od AlAT), natomiast spadek poniżej 0,9 silnie wskazuje na chorobę miąższu wątroby. Wskaźnika de Ritisa nie wylicza się w warunkach prawidłowych (gdy aktywność AspAT i AlAT mieści się w normie).

Statyny - grupa leków stosowanych w celu obniżenia poziomu cholesterolu we krwi. Leki te działają przez hamowanie enzymu reduktazy 3-hydroksy-3-metylo-glutarylokoenzymu A (HMG-CoA). Stosowane są w leczeniu hiperlipidemii zarówno w mono- jak i politerapii; zmniejszają liczbę incydentów wieńcowych, zgonów wieńcowych, udarów mózgu i zabiegów rewaskularyzacyjnych. Są dobrze tolerowane, a ich najpoważniejszym działaniem niepożądanym jest miopatia.

Mononukleoza zakaźna (łac. Mononucleosis infectiosa, inne nazwy: gorączka gruczołowa, angina monocytowa, choroba Pfeiffera, choroba pocałunków) to zakaźna choroba wirusowa występująca najczęściej w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Spowodowana jest pierwotną infekcją wirusem Epsteina-Barr (EBV). Istotą choroby jest podlegający samoczynnemu zahamowaniu proces limfoproliferacyjny. Zakażenie następuje przez ślinę (dlatego potocznie zwana jest często "chorobą pocałunków"), ale może nastąpić także innymi drogami (np. drogą kropelkową). Okres wylęgania wynosi 4–7 tygodni, a zaraźliwość utrzymuje się przeważnie do 5 dni od pojawienia się wysokiej gorączki, ale wirus EBV może utrzymywać się w ślinie osoby, która była chora, do pół roku. Choroba pozostawia trwałą odporność.

Mechanizm działania

Aminotransferaza asparaginianowa katalizuje tzw. reakcję transaminacji, co można schematycznie zapisać:

α-ketokwas + kwas asparaginowy ⇌ kwas szczawiooctowy + α-aminokwas

lub odwrotnie:

α-aminokwas + kwas szczawiooctowy ⇌ α-ketokwas + kwas asparaginowy

czyli np. kwas asparaginowy + α-ketoglutaran ⇌ kwas szczawiooctowy + kwas L-glutaminowy

Aminotransferaza asparaginowa:

Transferazy - klasa enzymów katalizujących reakcję przeniesienia grupy chemicznej (np. tiolowej (-SH), aminowej (-NH2), metylowej (-CH3) czy fosforanowej(-OPO3H2)) lub atomu z jednej cząsteczki (donora) na drugą (akceptora), co można zobrazować: AB + C → A + BC. w zależności od grupy chemicznej, przenoszonej przez dany enzym.

Enzymy – wielkocząsteczkowe, w większości białkowe katalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne poprzez obniżenie ich energii aktywacji.

cytosolowa – przekształca szczawiooctan w asparaginian

mitochondrialna – przekształca asparaginian w szczawiooctan

Zobacz też

Aminotransferaza alaninowa

Bibliografia

Edward Bańkowski "Biochemia" Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 2005 ISBN 83-89581-10-8

Youngson R., Collins; Słownik Encyklopedyczny; Medycyna, RTW, 1997 ISBN 83-86822-53-8

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Rabdomioliza - zespół objawów chorobowych, wywołanych uszkodzeniem tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej, co doprowadza do pojawienia się we krwi wolnej mioglobiny pochodzenia mięśniowego, która następnie jest filtrowana przez kłębuszki nerkowe, co może doprowadzić do ich uszkodzenia i rozwoju ostrej niewydolności nerek.

Wskaźnik de Ritisa – określa stosunek poziomu (aktywności) aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) do poziomu aminotransferazy alaninowej (AlAT), najczęściej wyrażonych jako wielokrotność górnej granicy normy (która może być różna, zależnie od metody oznaczania i konkretnego laboratorium).