|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W dniach od 28 sierpnia do 2 września 2011 r. w Acquafredda di Maratea, Włochy, odbędzie się wydarzenie pt. "Chemia, biologia i medycyna produktów naturalnych IV".
Produkty naturalne stanowią wymagający cel pod względem struktury dla postępu nauki o syntezie. Ten obszar badań wspie... O polskich doświadczeniach w przenoszeniu badań z laboratorium naukowego do firm farmaceutycznych - do fazy rozwojowej i do leczenia - będą rozmawiać 11 marca w Warszawie uczestnicy sesji biotechnologicznej w ramach III IPM Forum 2010.
"Sesj... 150 lat temu ukazała się w Londynie praca zatytułowana „O powstawaniu gatunków drogą naturalnego doboru czyli o utrzymywaniu się doskonalszych ras w walce o byt”. Wywołała światową rewolucję w nauce, a przede wszystkim w biologii. Je... 6 października w Bydgoszczy rozpoczyna się kolejna edycja otwartych wykładów pt. "Medyczna środa". Organizatorem spotkań jest Collegium Medicum w Bydgoszczy, UMK w Toruniu."To już 8 edycja wykładów. Jako że każdy rok ma po dwie edycje, spotkani... W dniach 29 listopada - 1 grudnia 2011 r. w Cambridge odbędzie się wydarzenie zatytułowane "Genomika funkcjonalna i biologia systemowa".
Wysokowydajne technologie genomiki funkcjonalnej pozwalają otrzymać ogromne ilości informacji opisujących funkcje i interakcje elementów z...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Analityka medycznaCzy wiesz że...? W konstytucji z 1948 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określiła zdrowie jako „stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko jako brak choroby lub zniedołężnienia”. W ostatnich latach definicja ta została uzupełniona o sprawność do „prowadzenia produktywnego życia społecznego i ekonomicznego” a także wymiar duchowy. Medycyna (. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za ojca medycyny uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. Ostatnio wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach. Medycyna molekularna - to dziedzina medycyny wyłaniająca się z potrzeby rozwoju medycyny spersonalizowanej i oparta o metodologię biologii molekularnej mającej zastosowanie w działach związanych z biologią medyczną takich jak: biotechnologia, biochemia, biofizyka, biologia komórki, bioinżynieria, biologia systemowa, bioinformatyka, nanotechnologia, i terapia genowa. 
 Diagnostyka laboratoryjna, analityka medyczna, medycyna laboratoryjna – dyscyplina medycyny, której zadaniem jest określanie składu i parametrów biologicznych i fizykochemicznych krwi lub innych materiałów pobranych od pacjenta. Badanie laboratoryjne prowadzi się in vitro przy użyciu technik mikroskopowych, biochemicznych, immunologicznych, bakteriologicznych, analizy instrumentalnej i służy ustaleniu rozpoznania lub monitorowaniu leczenia. Centrum Egzaminów Medycznych (CEM)- państwowa jednostka budżetowa podległa Ministrowi Zdrowia. Została utworzona zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 31 lipca 2001 r. Mieści się w Łodzi w kompleksie budynków Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki.
Nanotechnologia – to ogólna nazwa całego zestawu technik i sposobów tworzenia rozmaitych struktur o rozmiarach nanometrycznych (od 0,1 do 100 nanometrów), czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek. Najnowsze osiągnięcia w zakresie biomedycyny i powstającej medycyny molekularnej związane są ściśle z rozwojem nowego działu diagnostyki laboratoryjnej, opartej na metodologii biologii molekularnej, mającej zastosowanie w dziedzinach takich jak: laboratoryjna genetyka medyczna, laboratoryjna biologia medyczna, laboratoryjna chemia medyczna, laboratoryjna fizyka medyczna, laboratyryjna diagnostyka sądowa, w których wykorzystuje się technologie z zakresu: inżynierii genetycznej, biochemii, biofizyki, biotechnologii, immunologii molekularnej, biologii komórki, bioinżynierii, biologii systemowej, bioinformatyki, nanobiotechnologii i innych działów związanych z biologią medyczną i biomedycyną. Biologia systemowa jest dziedziną nauki zajmującą się badaniem złożonych oddziaływań występujących w systemach biologicznych. Biologia systemowa łączy informację zdobywane przez dziedziny nauki takie jak: genomika, transkryptomika, proteomika i metabolomika.
In vitro (łac. w szkle) – termin stosowany przy opisywaniu badań biologicznych, oznacza procesy biologiczne przeprowadzane w warunkach laboratoryjnych, poza organizmem. Każda pojedyncza procedura diagnostyki laboratoryjnej określana jest jako badanie laboratoryjne lub – zwłaszcza w starszym piśmiennictwie, badanie pracowniane (wykonane na pracowni, czyli w laboratorium). Dyscypliny w obrębie diagnostyki laboratoryjnejW obrębie analityki medycznej wyróżnić można specjalności zestawione w tabeli poniżej. W niektórych krajach, w tym w Polsce, istnieje możliwość kształcenia podyplomowego personelu laboratoryjnego z określonych dyscyplin. Dziedziny mające zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnejMinisterstwo Zdrowia prowadzi i uzupełnia (w kolejnych Rozporządzeniach) listę dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia i diagnostyce laboratoryjnej. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2009 r., zmieniajacego rozporzadzenie w sprawie specjalizacji i uzyskiwania tytułu specjalisty przez diagnostow laboratoryjnych (Dziennik Ustaw Nr 62) wprowadzono dodatkowo 4 nowe dziedziny podstawowe mające zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnej. Na liście wymienionego Rozporządzenia widnieją: Biologia molekularna – nauka podstawowa zajmująca się biologią na poziomie molekularnym. Bada, w jaki sposób funkcjonowanie organizmów żywych uwarunkowane jest właściwościami budujących je cząsteczek, a zwłaszcza biopolimerów, jakimi są kwasy nukleinowe i białka. Zazębia się ona z takimi dziedzinami wiedzy jak genetyka, biochemia, biofizyka czy cytologia.
Bioinformatyka to dyscyplina zajmująca się stosowaniem narzędzi matematycznych i informatycznych do rozwiązywania problemów z nauk biologicznych. Z bioinformatyką powiązane są: genomika, proteomika, metabolomika i transkryptomika.
Jednocześnie w wymienionym powyżej rozporządzeniu zapisano: "§ 35. 1. Jeżeli dotychczasowe przepisy nie przewidywały uzyskiwania tytułu specjalisty w danej specjalności lub w danej specjalności nie ma wystarczającej liczby osób posiadających tytuł specjalisty, konsultant krajowy w danej dziedzinie lub w dziedzinie pokrewnej, jeżeli w danej dziedzinie nie ma powołanego konsultanta, wskazuje osoby, którym mogą być powierzone określone w rozporządzeniu obowiązki: 1) kierownika specjalizacji w tej specjalności, 2) członka Komisji, oraz wydaje zaświadczenie potwierdzające powierzenie tych obowiązków. 2. Osoby, o których mowa w ust. 1, muszą posiadać doświadczenie zawodowe i dorobek naukowy odpowiadający tej specjalności." Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych (KRDL) - organ samorządowy powołany ustawą z dnia 27 lipca 2001r o diagnostyce laboratoryjnej (Dz.U.2001 100 poz. 1083), który obok Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych zajmuje się organizacją i porządkowaniem diagnostyki laboratoryjnej w Polsce. Rada kieruje, w zakresie swoich zadań, działalnością samorządu diagnostów laboratoryjnych w okresach między Zjazdami.
Krew (łac. sanguis, gr. αἷμα, haima) – płyn ustrojowy, który za pośrednictwem układu krążenia pełni funkcję transportową, oraz zapewnia komunikację pomiędzy poszczególnymi układami organizmu. Krew jest płynną tkanką łączną, krążącą w naczyniach krwionośnych (układ krwionośny zamknięty) lub w jamie ciała (układ krwionośny otwarty). W szerokiej definicji obejmuje krew obwodową i tkankę krwiotwórczą, a w wąskiej tylko tę pierwszą. Jako jedyna (wraz z limfą) występuje w stanie płynnym. Dziedzina medycyny zajmująca się krwią to hematologia. Dziedziny mające zastosowanie w ochronie zdrowiaPonadto, obok dziedzin mających zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnej istnieje opublikowana przez Ministerstwo Zdrowia lista dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia, gdzie zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie uzyskiwania tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz.U.08.208.1312 → z dnia 27 listopada 2008 r.) rozszerzono między innymi listę dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia o dodatkowe 5 specjalizacji, gdzie obecnie wymienia się następujące dziedziny: Laboratoryjna diagnostyka sądowa – jedna z dziedzin mających zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnej, wykorzystująca metodologie stosowane w medycynie sądowej, kryminalistyce i kryminologii, w szczególności działów takich jak:
Bioinżynieria (inżynieria biochemiczna, inżynieria bioprocesowa) – dział biotechnologii. Odpowiada na pytania z zakresu rozwiązywania technicznych i ekonomicznych problemów związanych z procesami biotechnologicznymi prowadzonymi w skali przemysłowej.
Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia przewiduje uznanie nowych użytecznych dziedzin i specjalizacji co zapisano: w "§ 34: a) po ust. 1dodaje się ust.1a -1b w brzmieniu: „1a. Jeżeli w opinii konsultanta krajowego właściwego dla danej dziedziny, nie ma w danej dziedzinie wystarczającej liczby specjalistów, minister właściwy do spraw zdrowia może powierzyć określone w rozporządzeniu obowiązki specjalisty w tej dziedzinie osobie legitymującej się dorobkiem naukowym i zawodowym w tej dziedzinie, na podstawie opinii Dyrektora Centrum wynikającej z oceny tego dorobku naukowego i zawodowego przez zespół ekspertów, o którym mowa w § 8 ust. 1.” Na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku dwóch amerykańskich biologów, Stanley Cohen i Herbert Boyer, podjęło się, jak dotąd nierealnego zadania: po raz pierwszy przenieśli ludzki gen do bakterii, pokazując, że podstawowa instrukcja życia zapisana jest we wszystkich organizmach w tym samym języku. To wydarzenie było początkiem ery inżynierii genetycznej.
Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Regulacje prawneDokumentem podstawowym regulującym zagadnienia diagnostyki laboratoryjnej jest Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej(Dz.U.04.144.1529) zwana dalej ustawą KIDL. Formalno-prawny nadzór nad diagnostyką laboratoryjną w Polsce sprawuje Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych (KRDL), prowadząca m.in. ewidencję laboratoriów oraz Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych (KIDL) jak również organy, które w imieniu poszczególnych Urzędów Wojewody zajmują się rejestracją zakładów opieki zdrowotnej (ZOZ i NZOZ). Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej (Dz.U.04.144.1529) zawiera szereg regulacji, w tym definiujących podstawowe obowiązki KRDL, gdzie np.: w art. 35: zapisano, że „do zadań samorządu” (diagnostów laboratoryjnych) „należy w szczególności:” Biofizyka jest dziedziną naukową z pogranicza fizyki i biologii, zajmującą się badaniem procesów fizycznych związanych z funkcjonowaniem określonych obiektów żywych: organizmów, organów, tkanek, komórek. Takich procesów i przemian jak: energetyczne, zjawiska elektryczne, mechanika ruchów. Bada struktury cząsteczkowe i procesy fizyczne w komórce. Biofizyka podejmuje również próby ustalenia uniwersalnych praw biologicznych niezależnych od konkretnej formy życia. Dziedzina ta w zakresie badania organicznych struktur cząsteczkowych zazębia się z biochemią i tu wyznaczenie ścisłej granicy między tymi dziedzinami staje się już trudne.
Biomedycyna – dziedzina medycyny wykorzystująca osiągnięcia nauk biologicznych, biochemicznych, biofizycznych i biotechnologicznych, mająca zastosowanie m.in. w prewencji, diagnostyce i leczeniu chorób. Biomedycyna jako nauka zajmuje się nie tylko fizjologicznym i patologicznym kontekstem zdrowia i choroby człowieka ale również regulacją prawną zagadnień etycznych, ujętych np. w Konwencji o Prawach Człowieka i Biomedycynie (Europejskiej Konwencji Bioetycznej), jak również regulacjach prawnych dotyczących zapłodnienia in vitro i klonowania człowieka. W zakresie klinicznym i diagnostycznym, podstawę naukową i technologiczną biomedycyny definiują dziedziny z zakresu nauk o życiu (en. life sciences), które znajdują zastosowanie w ochronie zdrowia i/lub diagnostyce laboratoryjnej w tym: biologia medyczna, chemia medyczna i fizyka medyczna, a w szczególności działy takie jak: b) w art. 47. wymienionej powyżej ustawy zapisano również, że: „do zakresu działania Krajowej Rady należy: Biologia medyczna - dziedzina naukowa z pogranicza biologii i medycyny. Od kilku lat będąca osobnym kierunkiem nauczania na poziomie uniwersyteckim. Dziedzina ta obejmuje:
Biochemia (zob. bio) - nauka na pograniczu chemii głownie chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami przeważnie organicznymi o dużym znaczeniu biologicznym, takimi jak biopolimery: Konsekwencją ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. było powstanie szeregu regulacji prawnych organów zależnych w tym Rozporządzeń Ministerstwa Zdrowia jak również uchwał KRDL np.: załącznik nr 1 do uchwały nr 16/II/2007 KRDL z dnia 2 marca 2007 roku w sprawie zmiany uchwały nr 1/2003 KRDL z dnia 13 stycznia 2003 r., gdzie w §4 Regulaminu Działania Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych zapisano, że: Cytologia, inaczej biologia komórki (z gr. kytos- komórka i logos-nauka) – nauka o budowie wewnętrznej i funkcji podstawowej jednostki budulcowej organizmów żywych jaką jest komórka. Każdy organizm roślinny i zwierzęcy składa się z komórek. Istnieją organizmy zbudowane z tylko jednej komórki – jednokomórkowce i organizmy składające się z wielkiej liczby komórek – wielokomórkowce.
Biotechnologia - dyscyplina nauk technicznych wykorzystująca procesy biologiczne na skalę przemysłową. Konwencja o różnorodności biologicznej ONZ podaje jedną z najszerszych definicji: Uprawnienia diagnosty laboratoryjnegoUprawnienia diagnosty laboratoryjnego automatycznie przyznawane są absolwentom analityki medycznej lub osobom kończącym podyplomowo studia kierunkowe w zakresie diagnostyki laboratoryjnej. Po wejściu w życie "ustawy KIDL” w 2001, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego nadawano automatycznie również osobom pracującym w zawodach biologicznych, niemniej w chwili obecnej jest to niemożliwe i wymagane jest dodatkowe przekwalifikowanie ukierunkowane na klasyczną analitykę medyczną (pełne informacje na temat możliwości uzyskania uprawnień diagnosty laboratoryjnego zamieszczają na swoich stronach kierunki Analityki Medycznej). Zakład opieki zdrowotnej — zgodnie z polskim prawem wyodrębniony organizacyjnie zespół osób i środków majątkowych utworzony i utrzymywany w celu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia.
Immunologia - dziedzina nauki z pogranicza biologii i medycyny zajmująca się biologicznymi i biochemicznymi podstawami reakcji odpornościowo-obronnej ustroju na patogen lub inne obce organizmowi substancje i ciała jak np. toksyny lub transplantaty. Ponadto bada ona prawidłowość tejże reakcji i ewentualne jej zaburzenia. SpecjalizacjeSpecjalizacje w zakresie dziedzin mających zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnej dostępne są wyłącznie dla osób, które zdobyły już uprawnienia diagnosty laboratoryjnego, stąd w przypadku osób, które mimo, że dysponują specjalistyczną wiedzą np. w zakresie biologii molekularnej, lecz nie ukończyły analityki medycznej, zachodzi formalna konieczność przekwalifikowania zawodowego w kierunku klasycznej analityki medycznej, której program studiów stanowi obecnie w Polsce podstawę kształcenia na podyplomowych kierunkach, umożliwiających nabycie uprawnień diagnosty laboratoryjnego. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sprawie specjalizacji i uzyskiwania tytułu specjalisty przez diagnostów laboratoryjnych (Dz. U. z dnia 3 czerwca 2004 r.), wymieniono dostępne dziedziny specjalizacji. W kolejnym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2009 r. (Link), zmieniajacego rozporzadzenie w sprawie specjalizacji i uzyskiwania tytułu specjalisty przez diagnostow laboratoryjnych (Dziennik Ustaw Nr 62) wprowadzono cztery nowe dziedziny mające zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnej w tym laboratoryjną diagnostykę sądową. Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych (KIDL) - organ samorządowy powołany ustawą z dnia 27 lipca 2001r o diagnostyce laboratoryjnej (Dz.U.2001 100 poz. 1083), który obok Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych zajmuje się organizacją i porządkowaniem diagnostyki laboratoryjnej w Polsce.
Rozpoznanie, diagnoza (gr. διαγνοσισ = rozpoznanie), rozpoznanie kliniczne – identyfikacja choroby lub zespołu chorobowego, na które cierpi pacjent, wniosek wynikający z dokonanej przez lekarza krytycznej oceny objawów subiektywnych, stwierdzonych w badaniu podmiotowym i obiektywnych, stwierdzonych w badaniu przedmiotowym oraz w oparciu o wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych (dawniej nazywanych badaniami dodatkowymi), łącznie z przypisaniem zespołowi tych objawów właściwej nazwy. W Polsce obowiązują dwa uzupełniające się tryby postępowania w kształceniu specjalizacyjnym diagnostów laboratoryjnych: a) przystąpienie do regularnych, trwających zwykle 3-5 lat studiów specjalizacyjnych w wybranej dziedzinie mającej zastosowanie w diagnostyce laboratoryjnej, b) złożenie wniosku o uznanie dorobku zawodowego za równoważny programowi specjalizacji wybranej dziedziny i wniosku o dopuszczenie do egzaminu państwowego prowadzonego zwykle przez Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi. Diagnosta laboratoryjny - osoba, która ukończyła studia wyższe na kierunku analityka medyczna (bądź diagnostyka laboratoryjna) i uzyskała tytuł magistra, bądź inna osoba, posiadająca wyższe wykształcenie (np. w dziedzinie chemii, biologii lub (biotechnologii) i spełniająca formalne kwalifikacje do pracy w laboratorium medycznym oraz wpis na Listę Diagnostów Laboratoryjnych.
Linki zewnętrzneSpecjalizacje w diagnostyce laboratoryjnej: PolskaZasady wykonywania, autoryzowania wyników badań laboratoryjnych oraz prowadzenia laboratorium analiz lekarskich określa ustawa z 27 lipca 2001 r o diagnostyce laboratoryjnej. Dzieli ona personel laboratoryjny na samodzielnie prowadzący diagnostykę (zwanych diagnostami laboratoryjnymi) i pracujących pod nadzorem, wyspecjalizowanych często w zaawansowanej diagnostyce laboratoryjnej (np. biologów molekularnych), którzy nie posiadają uprawnień diagnosty laboratoryjnego. W 2006 roku Krajowy Zjazd Diagnostów Laboratoryjnych przyjął "Kodeks Diagnosty laboratoryjnego", którego autorem jest dr Kazimierz Szałata. Przypisy
Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
