Analiza finansowa - Polski Serwis Naukowy

Analiza finansowa jest obok analizy techniczno-ekonomicznej elementem analizy ekonomicznej, będącej filarem analizy działalności przedsiębiorstwa. Zadaniem analizy finansowej jest dostarczenie informacji o wynikach i sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, niezbędnych w procesie zarządzania oraz wykorzystywanych przez otoczenie przedsiębiorstwa: kredytodawców, kontrahentów, inwestorów, audytorów, urzędy statystyczne itp.

Analiza ekonomiczna, metoda badania procesów gospodarczych, polegająca na rozpatrywaniu związków zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów.
Analiza wskaźnikowa jest częścią analizy finansowej, będącą rozwinięciem analizy wstępnej sprawozdań finansowych. Zadaniem analizy wskaźnikowej jest dostarczenie informacji o operacjach gospodarczych, funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, a przede wszystkim jego kondycji finansowej. Informacje te są wykorzystywane przez kierownictwo w procesie zarządzania, a także przez otoczenie przedsiębiorstwa: kredytodawców, kontrahentów, inwestorów, audytorów itp.

W zakres analizy finansowej wchodzą: analiza sprawozdań finansowych, ustalenie i ocena przepływów pieniężnych, analiza czynników kształtujących wynik finansowy, ustalenie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności odnośnie: płynności, zadłużenia, aktywności, obrotowości, efektywności etc.

Analiza finansowa realizowana jest głównie na podstawie danych ilościowych i obejmuje ocenę oraz interpretację: relacji między wielkościami ekonomicznymi oraz zmiany w czasie tych wielkości i relacji między nimi. Źródłem danych są przede wszystkim materiały ewidencyjne: sprawozdania finansowe, dane księgowe, kalkulacje, wyniki poprzednich analiz oraz inne dokumenty obrazujące działalność przedsiębiorstwa. W analizie finansowej korzysta się również z innych materiałów, jak: protokoły zarządu, protokoły pokontrolne, informacje pochodzące z wywiadów, a także materiały zewnętrzne, informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa. Rzetelność wyników analizy jest uzależniona od prawdziwości danych, będących jej podstawą. Wiarygodność danych może bowiem nie być zachowana bądź w wyniku celowych działań, mających na celu zafałszowanie faktycznej kondycji finansowej, bądź na skutek nieumyślnej pomyłki.

Rachunek zysków i strat (ang. income statement) zwany wcześniej rachunkiem wyników - jeden z podstawowych i obligatoryjnych elementów sprawozdania finansowego jednostki. Informuje jaka jest efektywność poszczególnych rodzajów działalności oraz jaki jest ogólny wynik finansowy przedsiębiorstwa.
Środki gospodarcze, aktywa - kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, uzyskane w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych.

Wyniki analizy finansowej nie mogą być interpretowane swobodnie, bez właściwej bazy odniesienia, którą mogą stanowić: wielkości oczekiwane, wielkości z poprzednich okresów, wielkości średniobranżowe i obowiązujące standardy. Podstawę wnioskowania stanowią odchylenia od wzorców, z uwzględnieniem uwarunkowań i otoczenia, w których działa przedsiębiorstwo. Porównywane wartości muszą być jednorodne i wyrażać ten sam sens ekonomiczny. W przypadku braku możliwości bezpośredniego zestawienia danych, należy doprowadzić do ich porównywalności, poprzez wyeliminowanie różnic:

Analiza fundamentalna jest to jedna z podstawowych technik analizy rynku kapitałowego. Zajmuje się ona szacowaniem wartości akcji danej spółki w oparciu o następujące czynniki:
Finanse przedsiębiorstwa (ang. corporate finance) to specyficzny obszar finansów zajmujący się decyzjami finansowymi podejmowanymi przez przedsiębiorstwo oraz narzędziami i analizami pomagającymi podjąć te decyzje. Zarządzanie finansami w przedsiębiorstwie można podzielić generalnie na decyzje długo i krótkoterminowe.

metodologicznych, wynikających ze zmian w sposobie liczenia wielkości ekonomicznych,

finansowych, mogących powstać wskutek zmian stawek, taryf, składek, cen etc.,

organizacyjnych, będących wynikiem restrukturyzacji, podziału lub połączenia przedsiębiorstw,

lub rzeczowych, mających swoje podłoże w zmianie przedmiotu lub zakresu działalności.

Z uwagi na metodologię analiza finansowa dzieli się na:

Inwestor – osoba fizyczna lub prawna, która dokonuje inwestycji, czyli podejmuje takie działania gospodarcze, w których efekty pojawiają się raczej w przyszłości niż natychmiast.
Upadłość - procedura wszczynana w razie niewypłacalności dłużnika, polegająca głównie na wspólnym dochodzeniu roszczeń przez wszystkich jego wierzycieli. Upadłość to tzw. egzekucja uniwersalna prowadzona na rzecz wszystkich wierzycieli dłużnika, ze wszystkich składników jego majątku jednocześnie. Tym właśnie upadłość różni się od egzekucji syngularnej prowadzonej przez niektórych tylko wierzycieli i tylko z poszczególnych składników majątku dłużnika. Trzecim w systematyce rodzajem egzekucji sądowej (wprowadzonym do procedury cywilnej w 2005 roku) jest egzekucja generalna w trybie art. 10641 i nast. kpc tj. egzekucja przez zarząd przymusowy. Egzekucja generalna lokuje się niejako pomiędzy dwoma wcześniej wspomnianymi trybami egzekucji i posiada pewne cechy każdej z nich i tak np. egzekucja generalna obejmuje skutkami zajęcia wszystkie składniki majątku dłużnika tak jak w przypadku egzekucji uniwersalnej, lecz jest prowadzona nie na rzecz wszystkich wierzycieli dłużnika a jedynie na rzecz poszczególnych wierzycieli egzekwujących tj. posiadających tytuł wykonawczy czyli analogicznie jak w przypadku egzekucji syngularnej.

analizę wstępną,
analizę wskaźnikową,
analizę mierników syntetycznych.

Analiza wstępna

W ramach analizy wstępnej sprawozdań finansowych przeprowadza się:

analizę pionową i poziomą,

określenie źródeł finansowania majątku,

badanie struktury kapitałowo-majątkowej,

wycenę bilansową.

Analiza pionowa i pozioma

W ramach analizy pionowej ustala się udział procentowy badanej wartości w wartości zagregowanej, np. w przypadku badania bilansu - udział aktywów trwałych w aktywach ogółem. Pozwala ona określić główne obszary zaangażowania przedsiębiorstwa. Z natury rzeczy analiza pionowa wykonywana jest każdorazowo w ramach jednego dokumentu sprawozdawczego, dla jednego okresu. Analiza pionowa wykorzystywana jest szerzej w analizie wskaźnikowej.

Zarządzanie należy do nauk ekonomicznych. Od początku XX wieku, odkąd zarządzanie próbowano oprzeć na naukowych podstawach, aż do lat 60. XX wieku zarządzanie pojmowane było jako działanie kierownicze, obejmujące następujące sekwencje postępowania: Planowanie, Organizowanie, Motywowanie i Kontrolowanie, nazywane klasycznymi funkcjami zarządzania. Klasyczne funkcje zarządzania wyróżnił pierwszy "klasyk" zarządzania Henri Fayol. Jednakże paradygmat zarządzania zmienił się od tego czasu radykalnie, więc warto powrócić do starszej, bardziej ogólnej definicji: zarządzanie to sztuka bądź praktyka rozumnego stosowania środków dla osiągnięcia wyznaczonych celów.
Aktywa obrotowe – są to aktywa o zapadalności krótkoterminowej, do których należą zapasy, należności, środki pieniężne i inne wartości o łatwiejszym dostępie, aniżeli aktywa trwałe.

Analiza pozioma pozwala ocenić zmiany zachodzące w przedsiębiorstwie - szczególną rolę odgrywa w niej badanie dynamiki wielkości finansowych, m.in. sprzedaży, kosztów, wartości środków trwałych, zobowiązań długoterminowych etc. W ramach analizy poziomej ocenia się zmianę poszczególnych wartości liczbowych w czasie, każdorazowo w ramach jednego dokumentu, dla wielu (co najmniej dwóch) następujących po sobie okresów.

Aktywa trwałe charakteryzują się tym, że występują w wielu procesach gospodarczych, zużywając się stopniowo. Zgodnie z artykułem 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o rachunkowości przez aktywa trwałe rozumie się aktywa jednostki, które nie są zaliczane do aktywów obrotowych. Do aktywów trwałych zaliczamy:
Otoczenie przedsiębiorstwa to całokształt zjawisk, procesów i instytucji kształtujących jego stosunki wymienne, możliwości sprzedaży, zakresy działania i perspektywy rozwojowe.

Określenie źródeł finansowania majątku

W przypadku określania źródeł finansowania majątku wyznacza się i interpretuje wielkości kapitałów: własnego, stałego i obrotowego netto.

Kapitał własny jest różnicą między wielkością pasywów ogółem, a zobowiązaniami ogółem i zalicza się do niego m.in. udziały lub akcje właścicieli, wyniki finansowe przedsiębiorstwa oraz kapitały zapasowe i rezerwowe. Kapitał własny to środki będące własnością przedsiębiorstwa, które w założeniu mają przynosić dochód w postaci wartości dodanej.

Zdolność kredytowa — zdolność podmiotu gospodarczego do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminie ustalonym między kredytodawcą (bankiem) a kredytobiorcą. Bank przed zawarciem umowy kredytowej sprawdza zdolność kredytową podmiotu gospodarczego m.in. przez badanie terminowości rozliczeń z dostawcami i odbiorcami. Posiadanie zdolności kredytowej jest warunkiem uzyskania kredytu.
Zobowiązanie (rachunkowość) jest to pieniężne lub rzeczowe świadczenie dłużnika na rzecz wierzyciela, które na dzień powstania musi mieć ściśle określoną wartość oraz termin zrealizowania (zapłaty). Zobowiązanie powstaje wówczas, gdy zachodzi różnica pomiędzy momentem zaistnienia obowiązku zapłaty a momentem jego zrealizowania. W okresie pomiędzy dniem otrzymania dostawy a dniem uregulowania zobowiązania jednostka jest w posiadaniu środków gospodarczych, które czasowo nie są jej własnością; występujące wówczas dwie strony określane są jako dłużnik (odbiorca) oraz wierzyciel (dostawca). Zobowiązanie jest źródłem finansowania, kapitałem obcym składników majątkowych, będących w dyspozycji danej jednostki; w określonym terminie jednostka jest zobowiązana zwrócić obce składniki majątku lub ich równowartość właścicielowi tego majątku.

Kapitał stały, zwany inaczej kapitałem długoterminowym, stanowi sumę kapitału własnego oraz zobowiązań długoterminowych, które interpretuje się jako długoterminowe zaangażowanie kapitałów obcych w działalność przedsiębiorstwa.

Kapitał obrotowy netto, zwany inaczej kapitałem pracującym, jest różnicą między kapitałem stałym, a aktywami trwałymi. Kapitał ten mniejszy od zera oznacza, że część aktywów trwałych przedsiębiorstwa finansowana jest przez kapitały inne niż stałe, a więc krótkoterminowe. Sytuacja taka świadczy o problemach w zakresie płynności finansowej przedsiębiorstwa.

Kapitał własny stanowi wartościowy odpowiednik składników majątku, do których danej jednostce przysługuje prawo własności. Wniesione zostały one do przedsiębiorstwa przez założycieli (właścicieli), którzy tym samym nabyli prawo do uczestniczenia w podziale zysku, oraz do zwrotu kapitału w razie likwidacji przedsiębiorstwa. Składniki te mogą również pochodzić z przeznaczenia części wygospodarowanego zysku na cele rozwojowe. Mogą mieć postać rzeczową lub pieniężną. Kapitały własne występują w różnej postaci w zależności od formy organizacyjno - prawnej jednostki gospodarczej.
Rating finansowy jest syntetycznym wskaźnikiem określającym stopień zaufania do danego przedsiębiorstwa. Najczęściej ma on informować, jakie zdaniem oceniającego są szanse, że będzie ono w przyszłości w stanie wypełniać swoje zobowiązania wynikające z zaciągniętych długów. Agencja ratingowa może rozbudować ocenę danego podmiotu, szczególnie jeśli jest on aktywnym kredytobiorcą. Zwykle odrębnie oceniane są perspektywy spłaty kredytu długo- i krótkoterminowego. Rating może nawet być przypisany do indywidualnego instrumentu dłużnego. Zobowiązania tego samego dłużnika, nawet o zbliżonym terminie zapadalności, mogą się bowiem różnić stopniem zabezpieczenia praw wierzycieli poprzez gwarancje, zastaw czy hipotekę.

Badanie struktury kapitałowo-majątkowej

W ramach badania struktury kapitałowo-majątkowej wyznacza się i interpretuje pięć wskaźników. Wskaźnik pokrycia aktywów trwałych kapitałem własnym

Wskaźnik ten informuje o stopniu, w jakim kapitał własny pokrywa aktywa trwałe. Zgodnie z jedną z zasad bilansowych, kapitał własny powinien wystarczać na sfinansowanie aktywów trwałych, co oznacza, że wskaźnik ten powinien przyjmować wartość co najmniej równą 100%. Wartość tego wskaźnika poniżej normy świadczy o finansowaniu części majątku przedsiębiorstwa przez kapitały obce, co choć nie stanowi bezpośrednio o niekorzystnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, powinno być ocenione, z uwzględnieniem innych informacji, jako czynnik zwiększający ryzyko wystąpienia takiego zagrożenia. Wskaźnik pokrycia aktywów trwałych kapitałem stałym

Wskaźnik ten informuje o stopniu finansowania aktywów trwałych przez kapitał stały. Wielkość tego wskaźnika poniżej 100% oznacza, że kapitał stały nie wystarcza do finansowania majątku trwałego przedsiębiorstwa, a więc jest on finansowany również przez kapitały obce krótkoterminowe. Przy prawidłowo prowadzonej polityce finansowej kapitał stały powinien przekraczać wartość majątku trwałego, zapewniając także finansowanie środków obrotowych. W przeciwnym wypadku przedsiębiorstwo może stanąć w obliczu niemożności bieżącego regulowania zobowiązań. Wskaźnik pokrycia aktywów obrotowych kapitałem krótkoterminowym

Wskaźnik ten informuje o stopniu pokrycia aktywów obrotowych kapitałem krótkoterminowym, tj. zobowiązaniami bieżącymi. Jeżeli kapitał krótkoterminowy w pełni pokrywa majątek obrotowy, wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku. Udział kapitału obrotowego netto w finansowaniu aktywów ogółem

Wskaźnik informuje o tym, jaką część aktywów ogółem finansuje kapitał obrotowy netto. Im większy jest jego dodatni udział, tym w przedsiębiorstwie występuje większe zabezpieczenie płynności. Wskaźnik udziału kapitału obrotowego netto w finansowaniu aktywów obrotowych

Ten wskaźnik informuje o pokryciu aktywów obrotowych przez kapitał obrotowy netto. Wskaźnik ten służy do uszczegółowienia wskaźnika udziału kapitału obrotowego netto w finansowaniu aktywów ogółem.

Wycena bilansowa

Wycena bilansowa przedsiębiorstwa, ostatni element wstępnej analizy dokumentów sprawozdawczości finansowej, polega na określeniu jego wartości. W analizie finansowej proponuje się zastosować wyznaczenie wartości likwidacyjnej przedsiębiorstwa zgodnie z formułą Wilcoxa. Formuła ta nazywana jest również wzorem Wilcoxa na prognozę bankructwa (Wilcox’s Gambler’s - Ruin Prediction Formula) i stosowana jest przez instytucje kredytowe do oceny wypłacalności przedsiębiorstwa.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)