Anastazja Mieszkówna - Polski Serwis Naukowy

Anastazja (ur. przed 1164, zm. po 31 maja 1240) – księżniczka wielkopolska i księżna zachodniopomorska z dynastii Piastów.

Życiorys

Córka księcia wielkopolskiego i zwierzchniego księcia Polski Mieszka III Starego i Eudoksji, córki wielkiego księcia kijowskiego Izjasława II. Żona księcia zachodniopomorskiego Bogusława I. Matka książąt zachodniopomorskich: Bogusława II i Kazimierza II.

W kwietniu 1177 Anastazja poślubiła niedawno owdowiałego Bogusława I. Małżeństwo to miało przypieczętować sojusz pomiędzy książętami: zachodniopomorskim i wielkopolskim. Mieszko III Stary zyskał wiernego sojusznika, który jako jedyny udzielił mu wsparcia, gdy ten został wygnany ze swoich posiadłości przez syna, Odona. Współpraca zięcia z teściem okazała się owocna, bo w 1181 książę-banita powrócił do dzielnicy gnieźnieńsko-kaliskiej, a nawet zajął dzielnicę poznańską, pokonując Odona.

Oprawa wdowia - pojęcie fukcjonujące w średniowiecznej i nowożytnej Polsce a oznaczające zawarcie w testamencie, czy innym akcie prawnym finansowego i majątkowego zabezpieczenia dla żony po zmarłym mężu.

Władcy Polski – lista obejmuje książąt i królów Polski. Pierwszą dynastią panującą w Polsce byli Piastowie. Rządzili od powstania państwa polskiego (około 900 roku) do 1370, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291-1305). W latach 1138-1320 miało miejsce tzw. rozbicie dzielnicowe, kiedy władza nad ziemiami polskimi należała równocześcnie do wielu niezależnych książąt piastowskich. Od 1370 do 1399 roku panowali dwaj monarchowie z węgierskiej linii Andegawenów, zaś od 1386 do 1572 roku przedstawiciele dynastii Jagiellonów, jednej z linii litewskich Giedyminowiczów.

Małżeństwo Anastazji i Bogusława I trwało bez mała dziesięć lat. 18 marca 1187 zmarł książę zachodniopomorski, pozostawiając żonę z dwoma niepełnoletnimi synami. Odtąd Anastazja pełniła rządy opiekuńcze wspierana w latach 1187–1189 przez kasztelana szczecińskiego Warcisława, a następnie do 1194/1198 przez księcia rugijskiego Jaromara I. Prawdopodobnie regencja córki Mieszka III Starego w księstwie zachodniopomorskim trwała aż do 1208.

Trzebiatów (niem. Treptow an der Rega) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Trzebiatów. Leży na Pobrzeżu Szczecińskim, nad rzeką Regą, w odległości ok. 8 km od Morza Bałtyckiego.

Stanisław Szczur (ur. 1955) – polski historyk mediewista, profesor doktor habilitowany, do 2006 wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim, ekspert w zakresie inkunabułów i starodruków.

Po śmierci synów 7 lipca 1224 za zgodą synowych wystawiła dokument fundacyjny żeńskiego klasztoru norbertanek w Trzebiatowie, który bogato uposażyła, nadając mu część swojej oprawy wiennej, otrzymanej po ślubie od męża: gród Trzebiatów oraz dwadzieścia siedem wsi. Zapewne w 1235 przybyły do Trzebiatowa norbertanki z klasztoru Betlejem z Fryzji. W roku wybudowania klasztoru Anastazja przeniosła się do niego, jednakże nie złożyła ślubów zakonnych. Ostatni raz wystąpiła publicznie 31 maja 1240, kiedy jej wnuk, Warcisław III, potwierdził na jej prośbę fundację klasztoru.

Książęta wielkopolscy - lista obejmuje władców Wielkopolski. Wielkopolska w 1138 roku, na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego, przypadła jego synowi Mieszkowi III Staremu. Dzielnicą tą rządzili Piastowie wielkopolscy, a przejściowo także Henryk I Brodaty i Henryk II Pobożny, przedstawiciele śląskiej linii tej dynastii.

Eudoksja Izjasławówna (zm. po 1187) - księżniczka ruska, zdaniem części literatury córka wielkiego księcia kijowskiego Izasława II i jego pierwszej, nieznanej z imienia żony. Między 1151 a 1154 została drugą żoną Mieszko III Starego, z którym doczekała się trzech synów: Bolesława Mieszkowica, Mieszka Młodszego i Władysława Laskonogiego oraz dwóch córek: Salomei i Anastazji.

Zmarła po tej dacie i została pochowana w klasztorze norbertanek w Trzebiatowie.

Genealogia

Opracowanie na podstawie: K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004; K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999; E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, Szczecin 2005.;Pomerania (ang.), genealogy.euweb.cz, [dostęp 2011-09-20]; Rurikids (ang.), genealogy.euweb.cz, [dostęp 2011-09-20].

Książęta pomorscy. Pomorze jest geograficznym i historycznym regionem w obecnych granicach północnej Polski i Niemiec, na południowym wybrzeżu Bałtyku po obu stronach Odry i sięga na wschodzie do Wisły, a na zachodzie do rzeki Reknicy.

Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi na półlegendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Syn Piasta, Siemowit, (IX wiek) został księciem Polan. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I (zm. 992), prawnuk Siemowita.

Bibliografia

Ożóg K., Anastazja, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ISBN 83-08-02829-2, s. 129–130.

Literatura uzupełniająca

Wachowski K., Anastazja (przed 1164–po 1240), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 1, Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, Kraków 1935, s. 88, reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304034840.