Anatomia porównawcza zwierząt – dział anatomii analizujący budowę organizmu w oparciu o porównanie struktury oraz charakteru funkcjonalnego poszczególnych narządów i układów. Zawdzięczała przez długi czas swój rozwój wyłącznie badaczom anatomii człowieka; w rezultacie na niemieckich uniwersytetach do połowy XX wieku była zaliczana do wydziału medycznego, gdy tymczasem zoologia przydzielona była do wydziału filozoficznego. Początków anatomii porównawczej należy dopatrywać się w badaniach uczniów Hipokratesa, którzy dla zyskania podstaw do diagnozowania chorób ludzkich poczęli badać anatomię zwierząt. W ten sposób, poznając budowę innych ssaków, stwarzali sobie prawdopodobny obraz organizacji człowieka. Najznakomitsze dzieło tego początkowego okresu rozwoju tej nauki to słynna anatomia człowieka napisana przez Claudiusa Galenusa. Opierała się ona prawie wyłącznie na badaniach dokonanych na psach, małpach itp.

W starożytności podobnie jak w wiekach średnich powstrzymywano się od naukowego badania zwłok ludzkich. Pierwsze tysiąclecie naszej ery było okresem niesprzyjającym rozwojowi anatomii. Dzieła Galena i jego komentatorów uchodziły za wyrocznię, której słuszność podważano bardzo rzadko. Dopiero z końcem średniowiecza zrodziła się potrzeba samodzielnego badania naukowego. Dopiero wówczas Wesaliusz (1514–1564), twórca współczesnej anatomii, odważył się na dokładne zbadanie zwłok ludzkich. W rezultacie wykazał liczne błędy w dziełach Galena.

Zobacz też