Ancien régime - Polski Serwis Naukowy

Wielki herb Królestwa Francji i Nawarry

Flaga wojenna Burbonów francuskich 1638-1790

Ancien régime (fr. stare rządy) – nazwa absolutystycznego systemu społeczno-politycznego, który istniał we Francji za panowania dynastii Walezjuszów i Burbonów (XIV-XVIII wiek).

Określenie Ancien régime w czasie rewolucji francuskiej stało się synonimem rządów przedrewolucyjnych. Rewolucjoniści nie rozróżniali tu okresu, gdy panowało feudalne rozdrobnienie władzy (do XVII w.) i okresu absolutyzmu królewskiego (połowa XVI - 1789), ponieważ ich wyobrażenie o przeszłości było uproszczone. Fakt, że monarchia absolutna dążyła zaś do wyrównywania klas społecznych, podobnie jak potem uczyniła to rewolucja, lecz już innymi metodami, podkreślił dopiero Alexis de Tocqueville w połowie XIX wieku.

Stany we Francji – w czasie trwania Ancien régime (fr. stare rządy) społeczeństwo francuskie dzieliło się na trzy stany. Stan Pierwszy stanowiło duchowieństwo, Stan Drugi – szlachta. Stan Trzeci składał się z całej reszty społeczeństwa. Król był sam w sobie osobnym stanem.

Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

Arystokracja czy mieszczanie?

W Ancien régime państwem rządziła, wykorzystująca swoją uprzywilejowaną pozycję arystokracja, chociaż wielu najwyższych urzędników było z noblesse de robe, a więc nobilitowanych urzędników mieszczańskich. Sama monarchia absolutna nie zawsze cieszyła się poparciem i sympatią rodów arystokratycznych, ponieważ ich przedstawiciele tęsknili do czasów feudalnej "swobody" lub "anarchii".

Monarchia absolutna, absolutyzm – forma rządów występująca przede wszystkim we wczesnonowożytnej oraz starożytnej monarchii (przykładem starożytnej monarchii absolutnej może być ustrój Cesarstwa Rzymskiego) oraz mające ją uzasadnić doktryny polityczne.

Armand-Jean du Plessis de Richelieu (ur. 9 września 1585 w Paryżu, zm. 4 grudnia 1642 tamże) – francuski książę, kardynał, pierwszy premier Francji.

Niektórzy myśliciele polityczni pochodzenia arystokratycznego, jak się ich dziś określa: "neofeudałowie francuscy", nawoływali wprost do osłabienia władzy monarszej na rzecz regionalnych posesjonatów, i dlatego cieszyli się gdy Ludwik XIV zmarł w 1715 roku i nastała polisynodia - zespół arystokratycznych rad stanu. Lecz ten nowy sposób nie sprawdził się. Powrócono wówczas do absolutystycznego aparatu ministerialnego.

Henryk IV Wielki (ur. 13 grudnia 1553 w Pau w Nawarze, zm. 14 maja 1610 w Paryżu) – król Nawarry od 1572 i Francji od 1589 r., pierwszy z dynastii Burbonów, najmłodszej gałęzi Kapetyngów.

Arystokracja (gr. ἀριστοκρατία aristokratia, od wyrazów ἄριστος aristos "najlepszy" + κρατέω kratoi "najsilniejsi") – najwyższa warstwa społeczna wykształciła się w starożytnej Grecji, podczas najazdu Dorów w 1200 r. p.n.e.

Sama francuska monarchia absolutna ma wielu ojców. Trudno stwierdzić, czy najważniejszy był tu Henryk IV Burbon, kardynał Richelieu czy Ludwik XIV.

Zobacz też

Francja w XVIII wieku

Stany we Francji