Ancona - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta we Włoszech. Zapoznaj się również z: Ankona – rasa kur.

Na mapach: 43°37′N 13°31′E / 43.617, 13.517

Ankona (wł. Ancona) – miasto i gmina w środkowych Włoszech nad Adriatykiem. Nazwa pochodzi od greckiego słowa ankon, oznaczającego łokieć. Jest stolicą prowincji o tej samej nazwie i regionu Marche. Miasto położone jest amfiteatralnie na nadmorskich wzgórzach (m.in. Monte Conero 572 m n.p.m.), 180 km na wsch. od Florencji.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

W architekturze łuk triumfalny to budowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia ważnej osoby lub uczczenia ważnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym pochodu triumfalnego. Pierwsze łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie (zwyczaj przejęto od Etrusków), później ten typ budowli był wznoszony w innych krajach i epokach historycznych.

Ankona

Łuk triumfalny Trajana w Ankonie

Dane ogólne

Ankona jest ważnym portem wojennym i handlowym; posiada także połączenia promowe z Chorwacją i Grecją. Ośrodek przemysłowy (stocznia), handlowy (targi rybne), turystyczny, kulturalny (muzea) i naukowy (uniwersytet).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Historia

Ankona została założona w IV wieku p.n.e. W starożytności była to kolonia grecka, później we władaniu Rzymu. Była jednym z pięciu miast Pentapolis. Od połowy V wieku biskupstwo, a w V–VI wieku pod panowaniem Ostrogotów, w VI–VIII wieku – Bizancjum. Od końca VIII w. Ankona była uzależniona od papiestwa. W 1552 włączona do Państwa Kościelnego. 22 sierpnia 1760 w Ankonie prawdopodobnie narodził się Annibale Sermattei della Genga, przyszły papież Leon XII. Od 1860 weszła w skład Królestwa Włoskiego. Bitwa o Ankonę: jedna z bitew stoczonych przez wojska alianckie na froncie włoskim w czasie walk nad Adriatykiem w 1944. Podczas drugiej wojny światowej zdobyta 18 lipca 1944 przez II Korpus Polski (zajęcie portu zaopatrzeniowego ułatwiło sprzymierzonym przełamanie linii Gotów).

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Słowenia, Republika Słowenii (słoweń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo położone w Europie Środkowej, posiadające niewielki odcinek 46,6 km dostępu do Morza Adriatyckiego. Słowenia należy do NATO od 29 marca 2004, jest też członkiem UE od 1 maja 2004 roku.

Zabytki

W Ankonie znajduje się rzymski łuk triumfalny Trajana ze 115.

Na wzgórzu Monte Guasco znajduje się romańsko-bizantyjska katedra (XI–XIII w., z fragmentami starożytnymi i wczesnochrześcijańskimi). Katedra została konsekrowana w 1128 a ukończona w 1189.

Inne zabytki to:

Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Prowincja Ankona (wł. Provincia di Ancona) – jedna ze 110 prowincji we Włoszech. Nadrzędną jednostką podziału administracyjnego jest region (tu: Marche), a podrzędną jest gmina. Prowincja Ankona dzieli się na 49 gmin.

kościół Santa Maria della Piazza (XI–XIII w.) z pozostałościami wcześniejszej budowli (m.in. mozaiki z V i VI w.)

Loggia dei Mercanti z XV w.

pięcioboczny fort Mole Vanvitelliana wzniesiony w XVIII w.

pałace z XIII–XVI w.

W 1972 Ankona została częściowo zniszczona, na skutek powtarzających się trzęsień ziemi.

Marek Ulpiusz Trajan (Marcus Ulpius Traianus, Imperator Caesar Nerva Traianus Augustus; ur. 18 września 53 w Italice, zm. 9 sierpnia 117 w Selinusie) - syn Marcusa Ulpiusa Trajanusa (dowódca rzymski, stronnik Wespazjana w wojnie domowej w roku 69, później namiestnik Syrii) i jego żony - Marcii, brat Ulpii Marciany. Początkowo, podobnie jak ojciec sprawował władzę nad Syrią, potem objął dowództwo nad legionami nadreńskimi. W 97 roku został adoptowany przez Nerwę jako jego następca. Cesarz rzymski od 98 roku.

Pentapolis – dosłownie pięć miast. Określenie stosowane w odniesieniu do grupy pięciu wzajemnie ze sobą powiązanych. Najbardziej znane pentapolis tworzyły greckie kolonie położone na terenie Cyrenajki, na północy dzisiejszej Libii. Były to Cyrena, Apollonia, Ptolemaida, Teuchira i Berenice założona na początku VI wiek p.n.e. Nazwa ta obowiązywała powszechnie do połowy VII wieku, czyli do momentu inwazji Arabów.

Miasta partnerskie

Ribnica, Słowenia

Split, Chorwacja

Gałacz, Rumunia

Zobacz też

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Ankona

Ancona (stacja kolejowa)

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona miasta (wł.)

źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica (ang. • wł.)

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").

Morze Adriatyckie (alb. Det(i) Adriatik, serb. i chorw. Jadransko more, Jadran, słoweń. Jadransko morje, Jadran, wł. Mare Adriatico) – północne odgałęzienie Morza Śródziemnego. Morze Adriatyckie rozdziela Półwysep Apeniński od Bałkańskiego.