Na mapach: 39°56′38″N 32°51′22″E / 39.94389, 32.85611

Ankara (wcześniej Angora, a w czasach starożytnych Ancyra, gr. Ἄγκυρα co znaczy kotwica) – miasto w środkowej Turcji, będące jej stolicą od 1923 roku. Jest drugim co do wielkości miastem w Turcji, po Stambule. Miasto wznosi się 938 m n.p.m. i zamieszkuje je 3 848 440 mieszkańców (2010).

Ankara jest położona w Centralnej Anatolii, jest ważnym ośrodkiem handlowym i przemysłowym. Jest siedzibą rządu tureckiego oraz wszystkich międzynarodowych ambasad. W przeszłości miasto było znane z hodowli kóz angora, kotów angora oraz białych królików angora, gruszek, miodu i winogron.

Ankara jest położona nad rzeką Enguri, która jest dopływem rzeki Sakarya. Miasto jest położone w najsuchszym miejscu w Turcji i jest otoczona przez jałowe stepy. W okolicach Ankary znajdują się liczne stanowiska archeologiczne hetyckie, frygijskie, greckie, rzymskie, bizantyjskie oraz okresu otomańskiego.

Historia

Najstarsze zabytki osadnicze Ankary należą do ludu Hatti, który zamieszkiwał te terytoria w epoce brązu. Miasto nosiło nazwę Ankuwash. Od około 1000 roku p.n.e. miasto zamieszkiwali Frygijczycy. Miasto za ich panowania znacznie się rozrosło. Z tego okresu pochodzi legenda o założeniu miasta Ancyra przez króla Midasa, chociaż wiadomo, że miasto istniało już o wiele wcześniej.

Następnie miasto przeszło pod panowanie Lidyjczyków, a następnie Persów. W 333 roku p.n.e. miasto zostało zdobyte przez Aleksandra Wielkiego, który przybył tu z miasta Gordion i zatrzymał się w Ankarze na pewien czas. Po jego śmierci w 323 roku p.n.e. i podziale jego imperium przez generałów, Ankara przypadła w udziale Antygonowi. Kolejny duży rozwój miasta przypada na okres panowania Greków z Pontu, kiedy to Ankara stała się ważnym centrum handlowym dla kupców znad Morza Czarnego, Krymu, Asyrii, Cypru i Libanu. W tamtym czasie miasto nosiło nazwę Áγκυρα- Ankyra (po grecku kotwica). W 278 r. p.n.e. Miasto wraz z całą centralną Anatolią było okupowane przez celtyckie plemię Galatów, którzy jako pierwsi uczynili z Ankary jedno z głównych plemiennych ośrodków, siedzibę plemiona Tektosagów. Miasto znane było wówczas pod nazwą Ancyra. Celtowie stanowili warstwę wojowników sprawujących kontrolę nad Frygijczykami zamieszkującymi te tereny. Język celtycki utrzymał się jako język mówiony na tych terenach przez wiele wieków. Ancyra była stolicą celtyckiego królestwa Galacji oraz następnie rzymskiej prowincji o tej nazwie podbitej przez Augusta w 25 r. p.n.e. Z tego okresu pochodzi Monumentum Ancyranum (Świątynia Augusta i Rzymu) która zawiera Akta Augusta (Res Gestae Divi Augusti)- inskrypcję wykutą w marmurze na ścianach tejże świątyni. August zdecydował się uczynić z miasta jedno z trzech głównych centrów administracyjnych Centralnej Anatolii. W okresie Imperium rzymskiego w Ancyrze mieszkało około 200.000 osób. Przez miasto przepływała rzeka Ankara. Na wzgórzu Çankaya, obecnie w centrum miasta, w XIX wieku odkryto tu pozostałości Rzymskiej willi w pobliżu obecnej siedziby prezydenta. Na wschodzie miasto sięgało dzisiejszego Parku Gençlik I dworca kolejowego. Na południu miasto sięgało obecnego Unwersytetu Hacettepe.

Kolumna Juliana Apostaty w Ankarze

Znaczenie Ankary wynikało z korzystnego połączenia na skrzyżowaniu szlaków handlowych z północnej Anatolii na południe oraz ze wschodu na zachód. W III wieku n.e. Ancyra została napadnięta przez Gotów z zachodu, a następnie przez Arabów. Przez dekadę miasto było siedzibą cesarzowej Zenobii z Palmyry, która wykorzystała osłabienie Imperium rzymskiego do utworzenia swojego własnego państwa. Miasto zostało ponownie przyłączone do Imperium w 272 roku przez cesarza Aureliana. Rozbudowano w tym czasie system dróg w kierunku dzisiejszego Eskişehir. Ankara stanowiła duże centrum handlowe, ale również była głównym ośrodkiem administracji. W tym okresie, jak w innych miastach Centralnej Anatolii, również w Ankarze zaczęło pojawiać się chrześcijaństwo. Za czasów Dioklecjana nastąpiło nasilenie prześladowań przeciwko chrześcijanom. W Ancyrze ofiarą tych prześladowań padł między innymi biskup miasta- Klemens, doktor miasta- Plato i jego brat Antiochus. W IV wieku Ankara stałą się chrześcijańskim miastem, dominował arianizm. W latach 362-363 cesarz Julian Apostata odwiedził miasto w swojej kampanii przeciwko Persji. Z tego okresu pochodzi Kolumna Juliana. Ankyra była miejscem kilku ważnych synodów (w 314, 358 i 375). W 375 roku spotkali się tu biskupi ariańscy, wśród nich był św. Grzegorz z Nyssy. Ankara jest znana w tamtym okresie również pod nazwą Angora. Pod koniec IV wieku Ancyra stała się dla cesarstwa czymś w rodzaju ośrodka wypoczynkowego. Po tym, jak Konstantynopol stał się stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego, cesarzowie z IV i V wieku przenosili się latem do Ancyry.

Podział bizantyjskiej Anatolii na Temy około roku 650. W centrum widoczny Tem Bucellarion (Bukelarion) oraz jego stolica - Ancyra

Od drugiej połowy VIII w. miasto było stolicą bizantyjskiego temu Bucellarion (Bukelarion). Ankyra, z górującym nad nią bizantyńską cytadelą, miała w tym okresie wygląd typowego miasta greckiego. Było tu między innymi kilka kościołów, na które zamieniano także świątynie pogańskie. Ten los spotkał również słynną świątynię Romy I Augusta, znaną z inskrypcji Monumentum Ancyranum. Do roku 650 miasto było siedzibą biskupstwa, a po tej dacie arcybiskupstwa. Pomiędzy rokiem 600 i 900 miasto było wielokrotnie zajmowane tak przez wrogów Cesarstwa, tak zewnętrznych jak i wewnętrznych. W roku 620 zostało ono przejściowo zajęte przez Persów. W roku 651 po raz pierwszy pojawili się tu Arabowie, którzy trzy lata później na krótko zajęli miasto. W 806 miasto złupiły wojska kalifa Harun ar-Raszida zaś w 838 zburzyły je wojska kalifa Al-Mutasima. Zostało ono odbudowane w 859 przez cesarza Michała III, jednakże już dwanaście lat później miasto zajęli paulicjanie. Pomimo tych najazdów Ancyra pozostawała ważnym ośrodkiem Bizancjum aż do XI wieku .

W 1071 roku seldżucki sułtan Alp Arslan zwyciężył wojska bizantyjskie w bitwie pod Manzikertem. W 1073 zajął on Ankarę i uczynił z niej ważną bazę wojskową. Dla Bizancjum odzyskał ją w 1101 Rajmund z Tuluzy. Jednakże już w 1127 zajął ją emir Ghazi z tureckiej dynastii Daniszmendydów. Następnie o Ankarę walczyli przedstawiciele miejscowych turkmeńskich dynastii, Seldżucy Anatolijscy i Daniszmendydzi, ostatecznie przypadła ona w 1143 tym pierwszym. Po rozpadzie Sułtanatu Rum Ankara pod koniec XIV wieku przypadła imperium osmańskiemu. W 1402 roku Timur odebrał miasto Imperium po bitwie pod Ankarą, ale już w 1403 roku Ankara została odbita.

Po upadku Imperium Osmańskiego po I wojnie światowej, stolica imperium - Stambuł, oraz większość Anatolii była okupowana przez aliantów, planujących podzielić kraj między Wielką Brytanię, Francję, Włochy oraz Grecję. W odpowiedzi na te plany, przywódca ruchu narodowego – Kemal Atatürk, ustanowił Ankarę swoją siedzibą w 1920 roku. Po wygranej wojnie o niepodległość, ustanowiono Republikę Turecką 29 października 1923 roku. Kilka dni wcześniej 13 października, Ankara stała się stolicą kraju. Stało się to przyczyną rozwoju miasta, oraz jego podziału na starą część, zwaną Ulus, oraz nową - Yenişehir. Nowe dzielnice, których centrum stanowi dzisiaj Kızılay charakteryzują się typową zabudową współczesnych miast - szerokimi ulicami, hotelami, teatrami, centrami handlowymi. Siedziba rządu i ambasady międzynarodowe mają również swoje siedziby w nowej części miasta. Ankara przeżyła wieli rozwój od kiedy stała się stolicą. Od małej miejscowości zamieszkanej przez 35.000 ludzi w 1924 roku, przerodziła się w wielką metropolię. W 1927 roku w Ankarze żyło już 44.553 osób, a w 2007 roku miasto miało ponad 4 miliony mieszkańców.

Klimat

Klimat Ankary jest suchy, kontynentalny, z zimnymi, śnieżnymi zimami oraz gorącym i suchym latem. Opady deszczu występują głównie wiosną i jesienią. Roczna suma opadów wynosi średnio 415 mm.

czytaj dalej: [2], [3]