Andora

       Artykuł - Andora - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Suplement
Łotwa
Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe w 1918 roku. Jedno z państw nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO. Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km, ponadto Łotwa posiada 531 km wybrzeża Morza Bałtyckiego. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 i NATO od 29 marca 2004, poza tym należy do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.
.ad
.ad - krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych z Księstwa Andory, jest aktywna od 1996 roku i administrowana przez Servei de Telecommunications d'Andorra.
Albania
Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.
Alo
Alo (zwane również nieoficjalnie Tu'a) jest jednym z 3 okręgów administracyjnych (tradycyjnie zwanych "królestwami") wchodzących w skład francuskiego terytorium zależnego Wallis i Futuna.
Angola
Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.
Antigua i Barbuda
Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).
W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda.
Argentyna
Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.
Armenia
Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.
Bahrajn
Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".
Belgia
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.
Belize
Belize (do 1973 Honduras Brytyjski) – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).
Bhutan
Bhutan (Druk, Królestwo Bhutanu – Druk Jul) – państwo w Azji Południowej, we wschodnich Himalajach graniczące na północy i zachodzie z Chinami a na południu i wschodzie z Indiami; bez dostępu do morza. Lokalna nazwa Druk Jul oznacza Królestwo Smoka.
Powiązane hasła:
Łacina, Łotwa, .ad, 12 lipca, 20 lipca, Albania, Alghero, Alkohol, Alo, Andora (Włochy), Andora (miasto), Andorra la Vella, Angola, Ankole, Antigua i Barbuda, Arabia Saudyjska, Argentyna, Armenia, Aszanti, Australia, Austria, Azerbejdżan, Bahamy, Bahrajn, Baleary, Barbados, Barotseland, Belgia, Belize, Bhutan, Białoruś, Biskup, Bośnia i Hercegowina, Brazylia, Brunei, Bułgaria, Buganda, Bunyoro, Busoga, CIA, Canillo, Cent, Centym, Chorwacja, Coma Pedrosa, Commonwealth realm, Cypr, Czarnogóra, Czechy, Dagomba (państwo), Dania, Departament (Francja), Dewiza, Diner, Dolar amerykański, Domena najwyższego poziomu, Dominikana, Edykt, Eksport, Ekwador, Encamp, Estonia, Euro, Europa, Filipiny, Finlandia, Flaga Andory, Foix, Francja, Frank francuski, Gęstość zaludnienia, Garnizon, Ghana, Gibraltar, Granit, Grecja, Grenada, Gruzja, Guernsey, Gwatemala, Gwinea Bissau, Haiti, Henryk IV Burbon, Herb Andory, Historia Andory, Hiszpańska wojna domowa, Hiszpania, Holandia, Honduras, Hrabia, Hymn Andory, Hymn państwowy, II Cesarstwo Francuskie, II wojna światowa, ISO 3166-1, I wojna światowa, Indonezja, Irlandia, Islandia, Izrael, Język angielski, Język baskijski, Język francuski, Język hiszpański, Język kataloński, Język portugalski, Język rumuński, Język urzędowy, Język włoski, Jamajka, Jan Mayen, Japonia, Jaume Bartumeu, Jednostka monetarna, Jersey, Joan Enric Vives Sicília, Jordania, Kambodża, Kanada, Karol Wielki, Katalonia, Katalonia Północna, Katar, Katolicyzm, Kazachstan, Kirgistan, Kod telefoniczny, Kolumbia, Kosowo, Kostaryka, Król, Królestwo Aragonii, Kraje katalońskie, Książę, Kuba, Kuwejt, La Massana, Les Escaldes, Lesotho, Liczba ludności, Liechtenstein, Lista etymologii nazw państw, Lista hrabiów Barcelony, Lista państw świata według liczby ludności, Lista państw świata według powierzchni, Litwa, Luksemburg, Macedonia, Malezja, Malta, Maorysi, Marmur, Maroko, Maurowie, Meksyk, Międzynarodowy alfabet fonetyczny, Międzynarodowy kod samochodowy, Miasta Andory, Minipaństwo, Mołdawia, Monako, Monarchia, Monarchia absolutna, Monarchia elekcyjna, Monarchia konstytucyjna, Mozambik, Naddniestrze, Nawarra, Nicolas Sarkozy, Niemcy, Nikaragua, Norwegia, Nowa Zelandia, Nueva Planta, Ołów, Oman, Ordino, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Państwa Europy, Państwa nieuznawane, Pamiątka, Panama, Papua-Nowa Gwinea, Paragwaj, Pas Zachodni, Peru, Peseta hiszpańska, Pireneje, Podział administracyjny Andory, Pokój pirenejski, Pole powierzchni, Policja, Polska, Portugalia, Premierzy Andory, Produkt krajowy brutto, Rękodzielnictwo, Rada Europy, Raj podatkowy, Religia, Republika Południowej Afryki, Republika Zielonego Przylądka, Rosja, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, San Marino, Sant Julià de Lòria, Segre, Senegal, Serbia, Sigave, Stany Zjednoczone, Stolica, Stolica Apostolska, Strefa czasowa, Strefa euro, Suazi, Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników św. Jana z Jerozolimy z Rodos i z Malty, Svalbard, Szwajcaria, Szwecja, Tadżykistan, Tajlandia, Terytorium zależne, The World Factbook, Timor Wschodni, Tonga, Toro (Uganda), Traktat wersalski, Transport, Turcja, Turkmenistan, Turystyka, Tuvalu, Tytoń, Uganda, Ukraina, Unia Łacińska, Unia Europejska, Unia Gospodarcza i Walutowa, Uniwersalny czas koordynowany, Urugwaj, Ustrój polityczny, Ustrój polityczny Andory, Uvea, Uzbekistan, Valira, Węgry, Władca, Włochy, Walencja (wspólnota autonomiczna), Wallis i Futuna, Watykan, Wenezuela, Wielka Brytania, Wojna, Współksiążę episkopalny, Współksiążę francuski, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspa Man, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy Owcze, Wyspy Salomona, XII wiek, Zambia, Zjednoczone Emiraty Arabskie,
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa Andora. Zapoznaj się również z: Miejscowość we Włoszech o nazwie Andora oraz stolica Andory – Andora (Andorra la Vella).
Principat d'Andorra
Księstwo Andory
Flaga Andory
Herb Andory
Flaga Andory Herb Andory
Dewiza: (łac.) Virtus Unita Fortior
(Jedność wzmacnia
dosł.: cnota zjednoczona jest silniejsza)
Hymn: El Gran Carlemany
Położenie Andory
Język urzędowy kataloński
Stolica Andora (Andorra la Vella)
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
władca współksiążę francuski:
Nicolas Sarkozy
współksiążę episkopalny:
Joan Enric Vives Sicília
Szef rządu premier Jaume Bartumeu
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
178. na świecie
468[1] km²
~0%
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
201. na świecie
83 137[2]
178 osób/km²
PKB (2006)
 • całkowite 
 • na osobę

2,8 mld USD
38 800 USD
Jednostka monetarna 1 euro = 100 centów (EUR, €)[1]
Religia dominująca katolicyzm
Strefa czasowa UTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Kod ISO 3166 AD
Domena internetowa .ad
Kod samochodowy AND
Kod telefoniczny +376
Mapa Andory
1  Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.)
2  Dane podane za Department of Studies and Statistics (źródło:estadistica.ad) (kat.), CIA The World Factbook szacuje liczbę ludności na lipiec 2008 na ok. 72 413 (źródło:CIA) (ang.), World Gazetteer szacuje liczbę ludności w 2008 roku na 86 417 (źródło) (ang.)

Andora, Księstwo Andory (katal. Principat d'Andorra [prinsiˈpat dənˈdorə], hiszp. Principado de Andorra, franc. Principauté d'Andorre), nazwa historyczna (tradycyjna): Doliny Andory (katal. Les Valls d'Andorra)[2] – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią.

Spis treści

  • 1 Etymologia nazwy
  • 2 Ustrój polityczny
  • 3 Demografia
  • 4 Geografia
  • 5 Historia
  • 6 Gospodarka
  • 7 Przypisy
  • 8 Linki do innych stron:

Etymologia nazwy

Nazwa Andora wywodzi się prawdopodobnie z nawarryjskiego słowa anduriall oznaczającego kraj pokryty zaroślami; wg innych teorii jest pochodzenia baskijskiego.

  • Lista etymologii nazw państw

Ustrój polityczny

Information icon.svg Osobny artykuł: Ustrój polityczny Andory.

Zgodnie z konstytucją z 1993 r. Andora jest określona jako niezależne, demokr., parlamentarne współksięstwo. Głową państwa są 2 współksiążęta: biskup z hiszp. miasta Seo de Urgel oraz prezydent Francji. Pełnią funkcję reprezentacyjne i mają prawo weta wobec międzynarodowych traktatów. Władza ustawodawcza należy do 28-osobowego parlamentu, Rady Generalnej; 14 posłów wybieranych jest z listy krajowej, a 14 z siedmiu 2-mandatowych okręgów wyborczych. Władzę wykonawczą sprawuje powoływany przez parlament premier stojący na czele rządu. Do 1992 obowiązywał zakaz działalności partii politycznej.

Demografia

Andora: Pas de la Casa na granicy z Francją

Jeszcze w połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku Andora liczyła zaledwie 22 tysiące mieszkańców, niemal w całości Andorczyków. Gwałtowne przemiany gospodarcze i rozwój turystyki spowodował znaczny napływ imigrantów, którzy w 2002 roku stanowili aż 62% mieszkańców, z czego 26 tys. Hiszpanów, ponad 7 tys. Portugalczyków, 4,3 tys. Francuzów. Rdzenni Andorczycy są mniejszością we własnym kraju. Językiem urzędowym jest kataloński, choć mówi się także po hiszpańsku i francusku. Średnia gęstość zaludnienia wynosi ok. 150 osób na km², ale zasadnicza część ludności skupia się w dolinie rzeki Envaliry, gdzie leży stolica. Większość ludności jest wyznania rzymskokatolickiego. Głównym zajęciem mieszkańców jest obsługa ruchu turystycznego, handel i praca w szybko rozwijającej się bankowości. Tradycyjne zajęcia jak rękodzielnictwo, czy rolnictwo mają bardzo małe znaczenie.

Geografia

Information icon.svg Osobne artykuły: Podział administracyjny Andory, miasta Andory.
Okolice granicy francuskiej

Andora to kraj leżący w Pirenejach i całkowicie pokryty górami. Ma powierzchnię 462 km². Średnia wysokość terenu to 1996 m n.p.m. Na licznych zboczach często występują wysokogórskie łąki i lasy. Najwyższy punkt w państwie to szczyt góry Pic Alt de la Coma Pedrosa (2946 m n.p.m.), a najniższy - Riu Runer - znajduje się w pobliżu granicy z Hiszpanią i znajduje się na wysokości 840 m n.p.m. Andora graniczy z Francją na północy, północnym wschodzie i północnym zachodzie i z Hiszpanią na południu, południowym wschodzie i zachodzie. Najdłuższą rzeką jest Valira, będąca dopływem hiszpańskiej rzeki Segre.

Andora dzieli się na 7 parafii (kat. parròquia). Najważniejsze miasta tego kraju to:

  • Andorra la Vella - 20 tys. mieszk.
  • Les Escaldes - 15 tys. mieszk.
  • Encamp - 11 tys. mieszk.
  • Sant Julià de Lòria - 7 tys. mieszk.
  • La Massana - 7 tys. mieszk.
  • Canillo - 3 tys. mieszk.
  • Ordino - 2 tys. mieszk.

W Andorze panuje klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski.

Do zasobów naturalnych kraju zalicza się żelazo, miedź, ołów, drewno.

Mapa topograficzna Andory (w j. angielskim)


Historia

Godło Katalonii
To jest artykuł z cyklu
Katalonia
Język:
Podstawowe informacje
Gramatyka
Ortografia i fonologia
Institut d'Estudis Catalans
Acadèmia Valenciana de la Llengua
Historia:
historia Katalonii · Hrabiowie Barcelony
Królestwo Aragonii · Pokój pirenejski
Konstytucje katalońskie
Nueva Planta
Geografia:
Kraje katalońskie
Katalonia · Walencja · Baleary
Katalonia Północna · Pas Zachodni
Andora · Alghero
Portal Katalonia


Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Andory.

W zamian za waleczność mieszkańców podczas walk z Maurami, Karol Wielki nadał Andorze prawa miejskie. Następnie stała się ona lennem hrabiów Urgel, aby ostatecznie w 1133 przejść pod władanie biskupa z Urgel. W XII wieku była przedmiotem sporu pomiędzy biskupami, a ich francuskimi sąsiadami z północy, hrabiami z Foix. W 1278 udało się rozwiązać konflikt na mocy którego biskup i hrabia zostali współrządcami. W 1419 na wniosek ludności Andory został powołany lokalny parlament nazywany Radą Terytorialną (Consell de la Terra) później przekształcony w Radę Generalną (Consell General). W 1607 król Henryk IV hrabia Foix wydał edykt, na mocy którego przekazał swe prawa do współrządzenia Andorą francuskiemu władcy.

W okresie 1812-1813 Cesarstwo Francuskie zajęło Katalonię i podzieliło ją na cztery departamenty. Wówczas Andora weszła w skład jednego z nich (départament de Sègre). W 1933 Francja zajęła Andorę wobec społecznych zamieszek przed wyborami.

12 lipca 1934 awanturnik Boriss Skossyreff ogłosił się w Urgel Borisem I, niepodległym księciem Andory, równocześnie ogłaszając wojnę przeciwko biskupowi z Urgel. 20 lipca został aresztowany przez policję hiszpańską i wydalony z Hiszpanii. W latach 1936-1940 w Andorze stacjonował francuski garnizon aby przeciwdziałać wpływom hiszpańskiej wojny domowej.

W czasie II wojny światowej Andora pozostawała neutralna, ale dopiero w 1958 ogłosiła pokój z Niemcami po I wojnie (1914-1918), z którymi pozostawała w stanie formalnej wojny, co zostało pominięte w traktacie wersalskim. Pozostawiona w stanie pewnej izolacji Andora była niejako poza głównym nurtem europejskiej historii. W ostatnich czasach dzięki kwitnącej turystyce oraz rozwojowi transportu udało się jej wyjść z tej izolacji oraz gruntownie zmienić swój system polityczny w 1993 roku, gdy została członkiem ONZ.

Gospodarka

Handlowe centrum stolicy Andory

Podjęte wówczas działania w ciągu ćwierćwiecza zmieniły zasadniczo strukturę gospodarczo-społeczną tego minipaństwa. Do kraju napłynęło ponad 30 tys. imigrantów, zatrudnionych głównie w obsłudze żywiołowo rozwijającego się ruchu turystycznego i finansach. Aż 80% PKB stanowią wpływy z turystyki, w tym z handlu towarami, na które państwo wcale lub prawie wcale nie nakłada podatków, głównie paliwem, alkoholami i wyrobami tytoniowymi – każdego roku Andora jest odwiedzana przez 9 milionów turystów. Dzięki korzystnym prawom fiskalnym i celnym, Andora ma opinię raju podatkowego, co wspomaga rozwój banków i skłania zagraniczne firmy do zakładania tam swoich siedzib. Przemysł jest rozwinięty słabo, głównie wydobycie surowców naturalnych (ruda żelaza, ołów, marmur, granit). Rolnictwo, ze względu na brak ziemi ornej, to prawie wyłącznie hodowla owiec i bydła, z czym związana jest wytwórczość odzieży, produkcja galanterii skórzanej i biżuterii oraz pamiątkarstwo. Sieć drogowa obejmuje 380 km znakomitych dróg powiązanych z siecią państw ościennych. Bilans handlowy jest wybitnie ujemny. W 2002 wyeksportowano towarów za 111 mln euro, zaś sprowadzono za 1,2 mld euro. PKB w tym samym roku wyniósł 1,3 mld euro czyli około 20 tys. na mieszkańca.

Przypisy

  1. ↑ do roku 1999 używano walut sąsiadów:
    1 frank francuski = 100 centymów oraz
    1 peseta hiszpańska = 100 centymów
    w obiegu jest też pamiątkowy bilon 1 diner = 100 centymów
  2. ↑ Andorra: l’Enciclopèdia – enciclopedia.cat; D. Kacała, Historia Andory, [w:] Historia małych krajów Europy: Andora, Liechtenstein, Luksemburg, Malta, Monako, San Marino, red. J. Łaptos, Wrocław-Warszawa-Kraków 2002, ISBN 83-04-04590-7, s. 11: nazwa ta figuruje tam błędnie jako współczesna nazwa oficjalna.

Linki do innych stron:

  • Strona oficjalna
Commons-logo.svg
Suplement C.D.
Angola
Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.
Antigua i Barbuda
Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).
W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda.
Argentyna
Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.
Armenia
Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.
Bahrajn
Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".
Belgia
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.
Belize
Belize (do 1973 Honduras Brytyjski) – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).
Bhutan
Bhutan (Druk, Królestwo Bhutanu – Druk Jul) – państwo w Azji Południowej, we wschodnich Himalajach graniczące na północy i zachodzie z Chinami a na południu i wschodzie z Indiami; bez dostępu do morza. Lokalna nazwa Druk Jul oznacza Królestwo Smoka.
Białoruś
Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie[3] Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Белоруссия, Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.
Biskup
Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.
Bośnia i Hercegowina
Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.
Brazylia
Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej.
Brunei
Brunei Darussalam (IPA: [bruˈnaj]), oficjalnie Państwo Brunei, Siedziba Pokoju (malajski: Negara Brunei Darussalam, Jawi: برني دارالسلام ) – państwo położone w Południowo-Wschodniej Azji, na północnym wybrzeżu wyspy Borneo. Brunei graniczy z Malezją. Ma dostęp do Morza Południowochińskiego.
Bułgaria
Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
Buganda
Buganda - największe z tradycyjnych królestw tworzących Ugandę, zamieszkane przez 52 klany. Utworzone na przełomie XIV i XV wieku przez lud Gandów (Baganda). W latach ok. 1344-1650 była pod zwierzchnością królestwa Kitary (Bunyoro). 19 czerwca 1894 r. Brytyjczycy narzucili jej protektorat, który trwał do 9 października 1962 r. Buganda stała się wtedy częscią niepodległego afykańskiego państwa Uganda. 9 października 1963 r. pierwszym prezydentem republiki Ugandy został król bugandyjski Sir Edward Frederick Mutesa II. W 1966 r. premier Milton Apollo Obote kazał dowódcy armii, gen. Aminowi Dadzie, by zaatakował pałac króla Mutesy II. Król uciekł z kraju do Londynu 23 czerwca 1966 r. Obalono wówczas monarchie Bugandy, Toro, Bunyoro i Ankole w dniu 8 września 1967 r. W kraju zapanował terror. 24 lipca 1993 r. nowy prezydent Ugandy Yoweri Museveni podjął decyzję restaurować królestwo Bugandy. Zezwolił także na przywrócenie tradycyjnych królestw Toro, Bunyoro i Ankole. Królowie bugandyjscy noszą tytuł kabaka. Stolicą Ugandy i jednocześnie królestwa Bugandy jest Kampala. W tym państwie mieszkańcy używają języka suahili.
CIA
Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja Ajax).
Canillo
Canillo — jedna z siedmiu parafii w Andorze, położona na północny wschód od stolicy, w dolinie Riu Valira d’Orient, przy głównej drodze prowadzącej do Francji. W skład parafii wchodzi 14 wsi: Canillo, Soldeu, Bordes d'Envalira, El Tarter, Sant Pere, Ransol, Els Plans, El Vilar, l'Armiana, l'Aldosa, El Forn, Prats, Meritxell i Molleres.
Chorwacja
Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.
Commonwealth realm
Commonwealth realm, każdy z 16 suwerennych krajów, który będąc członkiem Wspólnoty Narodów uznaje brytyjskiego monarchę za własnego władcę. Premier każdego królestwa wspólnotowego (ang. Commonwealth realm) jest doradcą królowej i za jego lub jej sugestią wyznaczany zostaje gubernator. Ten ostatni jest oficjalnym reprezentantem monarchy brytyjskiego. W konsekwencji każdy z Commonwealth realm złączony jest unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
Cypr
Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Nazwa wyspy pochodzi od łacińskiej nazwy miedzi (cuprum), której Cypr był w starożytności głównym dostawcą[potrzebne źródło].
^ na górę



(C) by Polski Serwis Naukowy 1999-2010 - www.naukowy.pl dawniej: www.servis.pl)

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group



Theme w niewielkim stopniu oparty na: xandgreen created by spleen & Programosy modified v0.3 by warna