André Kertész - Polski Serwis Naukowy

André Kertész, Nowy Jork, 1982

André Kertész (z prawej) i Robert Doisneau, 1975

André Kertész (ur. 2 lipca 1894 w Budapeszcie, zm. 28 września 1985 w Nowym Jorku) – węgierski fotograf i dziennikarz. Zaliczany do dadaistów.

Urodził się w Budapeszcie w średnio zamożnej rodzinie Żydów. Jego ojciec Lipót Kertész, sprzedawał książki; André (nazywany "Bandi") był drugim z trzech jego synów. Kiedy ojciec zmarł w 1908, a matka, Ernesztin z d. Hoffmann nie miała środków na utrzymanie i wychowanie synów, chłopcami w sposób ojcowski zajął się wuj, Lipót Hoffmann. Rodzina przeprowadziła się do majątku wuja w Szigetbecse w Komitat Pest, na dunajskiej wyspie Czepel, 50 km na południe od Budapesztu. Spokojne, sielankowe tempo życia nadały kształt jego osobowości i późniejszej karierze.

Luksus – ogólna definicja obejmująca obiekty materialne, usługi, artykuły spożywcze itp. dostępne dla wąskich grup społecznych, o przychodzie wyższym niż ogół społeczeństwa.

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Pierwszy aparat kupił w 1912. Zasłynął w swej ojczyźnie fotografiami I wojny światowej. Porzucił giełdę, gdzie pracował i pszczelarstwo, którym się także zajmował i w 1925 wyemigrował do Francji, aby podjąć nauke w jednej z paryskich szkół fotograficznych. Poznał tam i poślubił Roszę Klein (używającą nazwiska Rogi André). Małżeństwo było krótkotrwałe, wrócił na Węgry, a potem znów do Paryża, lecz już z dawną przyjaciółką i modelką wczesnych, powojennych fotografii, Erzsebet Salomon (później Elizabeth Saly), z którą już w czerwcu 1931 r. się ożenił. Razem z nią wyjechał w 1936 do USA, była także jego późniejszą modelką, był z nią do jej śmierci w 1977 r. Przeżył ją o 8 lat.

Vogue – amerykański magazyn skierowany do kobiet, wydawany od końca XIX wieku do dziś. Dotyczy mody, życia gwiazd, lecz zawiera także artykuły z dziedzin sztuki, polityki. Przez wielu jest uważany za najważniejsze kobiece pismo w świecie mody i modelingu.[potrzebne źródło]

Czepel (węg. Csepel) – największa na Węgrzech wyspa rzeczna na Dunaju. Długość wyspy wynosi 48 km, szerokość – 6-8 km, zaś powierzchnia – 257 km². Wyspa Czepel leży na Wielkiej Nizinie Węgierskiej, rozciągając się od Budapesztu prawie po Dunaújváros. Główny nurt Dunaju (Nagy-duna) otacza wyspę od zachodu, wschodnia odnoga nazywa się Ráckevei-duna (także Soroksári-duna, Kis-duna). Administracyjnie wyspa należy do komitatu Pest – z wyjątkiem północnego krańca, który stanowi XXI dzielnicę Budapesztu. Poza tą dzielnicą na Czeplu leżą miasta Szigetszentmiklós, Szigethalom, Tököl i Ráckeve oraz kilka wsi.

W Ameryce zrobił karierę, był cenionym fotografem. Swoje zdjęcia publikował w prestiżowych magazynach Vogue, Life, Town and Country; robił też zdjęcia dla luksusowych domów towarowych Harper's Bazaar, Saks Fifth Avenue. Używał aparatów Leica.

Otrzymał m.in. doktorat honorowy Royal College of Art i Fine Arts Parson's School of Design, francuską Legię Honorową, pierwszą nagrodę Annual Master of Photography Award International Center of Photography. Henri Cartier-Bresson (1908-2004) – jeden z najwybitniejszych francuskich fotoreporterów XX wieku powiedział o nim "Zawdzięczamy mu wszystko bardzo dużo". Na jego cześć jeden z kraterów na Marsie nazwano Kertész.

Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety jest pokryta tlenkami żelaza. Mars posiada dwa niewielkie księżyce o nieregularnych kształtach – Fobosa i Deimosa. Prawdopodobnie są to dwie planetoidy przechwycone przez pole grawitacyjne planety. Przypuszcza się, że mogło na niej kiedyś powstać życie, jednak obecnie nie ma na to solidnych dowodów.

Pszczelarstwo – rzemiosło rolnicze zajmujące się hodowlą pszczół, wywodzące się od bartnictwa. Odmiennym pojęciem jest pszczelnictwo, czyli nauka o pszczelarstwie.

Przypisy

Pierre Borhan, André Kertész: His Life and Work, Boston 2000, ISBN=0-8212-2648-7

Źródła

Nota biograficzna w serwisie I Photo Central (ang.)

Linki zewnętrzne

Prace André Kertésza na stronie The National Gallery of Art w Waszyngtonie (ang.)

Magazyn - czasopismo (najczęściej tygodnik), będące uzupełnieniem codziennych wydań określonej gazety, wydawane przez tego samego wydawcę co gazeta, często drukowane na lepszym papierze i o bogatszej zawartości graficznej niż wydania codzienne, ukazujące się w jeden z ostatnich dni tygodnia (czw. - sob.) lub następnego dnia ze względu na najważniejsze wydarzenia w skali tygodnia związane z tematyką gazety.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.