André de Chénier - Polski Serwis Naukowy

André Chénier

André de Chénier, fr: ɑ̃dʀe də ʃenie, (ur. 30 października 1762 w Konstantynopolu, zm. 25 lipca 1794 w Paryżu) – francuski poeta.

Biografia

Dzieciństwo i nauka

Urodził się w Konstantynopolu jako syn Louisa de Chénier, francuskiego kupca i finansisty, oraz Greczynki Elisabeth Lomaca. Jako dziecko wrócił razem z nimi do Francji i został – razem ze starszym bratem Constantinem – oddany na wychowanie ciotce i jej mężowi. Po kilku latach zamieszkał w Paryżu, gdzie jego matka, ciesząca się sławą "pięknej Greczynki", prowadziła salon towarzyski. Jego ojciec pracował wówczas we francuskiej placówce dyplomatycznej w Maroku. Po powrocie zadbał on o edukację synów. Młody André de Chénier ukończył wówczas szkołę średnią, po czym miał zostać wojskowym, zgodnie z wolą rodziców. W czasie nauki młodzieniec zainteresował się literaturą i zaczął tworzyć pierwsze wiersze i utwory prozatorskie.

Przewrót 9 thermidora – przewrót 9 thermidora roku II, według francuskiego kalendarza rewolucyjnego (czyli 27 lipca 1794), w wyniku którego Maksymilian Robespierre i jego zwolennicy zostali obaleni przez większość w Konwencie Narodowym.

Masakry wrześniowe - fala samosądów wymierzonych przeciwko aresztowanym przedstawicielom szlachty i duchowieństwa, jaka miała miejsce w czasie rewolucji francuskiej we wrześniu 1792.

W latach 1787–1790 był sekretarzem ambasady francuskiej w Londynie. Odbył również podróże do Włoch i Szwajcarii.

Rewolucja francuska

W momencie powrotu do kraju początkowo z entuzjazmem odnosił się do ruchu rewolucyjnego, jednak szybko przeszedł na pozycje bardziej umiarkowane. Samodzielnie redagował pismo Journal de la Société, który przestał wychodzić po ukazaniu się 15 numerów. W 1791 razem z Michelem Regnaudem de Saint-Jean d'Angélym zaczął prowadzić gazetę Journal de Paris, pismo popierające monarchię konstytucyjną. Na jego łamach atakował żyrondystów oraz radykałów, zwłaszcza Marata. Po 10 sierpnia 1792 i upadku monarchii uciekł z Paryża do Hawru. Poza stolicą przebywał również w czasie masakr wrześniowych. Miał możliwość wyjazdu z Francji, z której jednak nie skorzystał. Wrócił do stolicy , gdzie wziął udział w akcji przekupywania członków Konwentu Narodowego zorganizowanej przez ambasadę hiszpańską. Razem ze swoją przyjaciółką, Émilie-Lucrèce d’Estat, usiłował w zamian za korzyści finansowe skłaniać deputowanych do oddawania głosów za zachowaniem Ludwika XVI przy życiu po przeprowadzeniu przez parlament jego procesu.

Oda – utwór liryczny, który charakteryzuje się wzniosłością tematu i stylu, sławi ideę, wydarzenie lub czas. Zwykle cechuje ją także zbiorowy podmiot wypowiedzi. Należała do najpopularniejszych form poezji klasycznej.

Ludwik XVI, Ludwik Ostatni, fr. Louis August de Bourbon (ur. 23 sierpnia 1754 w Wersalu, zm. 21 stycznia 1793 w Paryżu) – książę de Berry, następnie delfin de Viennois, ostatecznie król Francji i Nawarry od 1774 do 1791, potem król Francuzów (Roi des Français) do 1792.

W czasie rewolucji francuskiej jedynie okazjonalnie tworzył. Napisał w tym czasie m.in. odę ku czci zabójczyni Marata, Charlotte Corday.

Śmierć

7 marca 1794 został aresztowany w Passy i osadzony w więzieniu św. Łazarza w Paryżu. Trybunał Rewolucyjny skazał go na śmierć za jego związki z ambasadą hiszpańską, uznane za zdradę stanu. Oskarżono go również o udział w tzw. spisku więzień. Zginął na gilotynie 25 lipca 1794, na dwa dni przed przewrotem termidoriańskim. Najprawdopodobniej został pochowany w masowym grobie na cmentarzu Picpus w Paryżu.

Alfred Victor de Vigny (ur. 27 marca 1797 w Loches – zm. 17 września 1863 w Paryżu), francuski poeta, dramaturg i powieściopisarz epoki romantyzmu; autor sformułowania "poeci przeklęci" (poète maudit). Członek Akademii Francuskiej.

Po wydarzeniach 10 sierpnia 1792 król Ludwik XVI został formalnie pozbawiony władzy i uwięziony razem z rodziną w dawnym klasztorze templariuszy znanym jako wieża Temple. 20 września 1792 nowo wybrany Konwent Narodowy potwierdził trwałe zniesienie monarchii we Francji, nie był jednak w stanie natychmiast rozstrzygnąć kwestii dalszych losów króla. O zorganizowaniu mu procesu "wobec Narodu" reprezentowanego przez Konwent przesądziło odkrycie w dwa miesiące później listów z "szafy żelaznej", które potwierdzały kontakty Ludwika XVI z Austrią i Prusami, automatycznie tworząc podejrzenie o zdradę stanu. Proces zakończył się wyrokiem skazującym na śmierć. Ludwik XVI, pod nazwiskiem Ludwika Kapeta, został zgilotynowany 21 stycznia 1793.

W czasie pobytu w więzieniu powstała większość jego utworów poetyckich i prozatorskich, które częściowo zostały opublikowane dopiero w 1819 (pełne wydanie powstało w 1958). Okoliczności powstania najważniejszej części jego dorobku oraz młody wiek Cheniera w chwili śmierci sprawiły, że jego postać zainspirowała Alfreda de Vigny do napisania dramatu Stello. Poeta jest również głównym bohaterem werystycznej opery Umberto Giordano zatytułowanej Andrea Chénier.

Weryzm (z wł. verismo od vero - prawdziwy, prawda, łac. verus, verum, ang. verismo, verism, fr. vérisme, niem. Verismus, ros. верuзм) – kierunek w twórczości artystycznej, głównie włoskiej ostatniego ćwierćwiecza XIX w., będący odmianą naturalizmu. Głosił estetykę skrajnie mimetyczną, postulował wierne odtwarzanie rzeczywistości, prawdę, realizm, interesował się współczesnymi problemami społecznymi, przede wszystkim życiem wsi, krytykował ówczesne stosunki społeczne i sztukę symboliczną. Najwybitniejszym przedstawicielem weryzmu jest Giovanni Verga, głównym teoretykiem L. Capuana. Weryzm wpłynął na literaturę włoską XX w. Mianem weryzmu określa się również kierunek we włoskiej muzyce operowej przełomu XIX i XX w., reprezentowany m.in. przez P. Mascagniego, R. Leoncavalla i G. Pucciniego, a także, wcześniej przez Stanisława Moniuszkę w operach Halka i Paria (wszyscy oni pisali opery do realistycznych librett charakteryzujące się wprowadzaniem na scenę zwykłych, współczesnych ludzi) i w plastyce (przedstawianie życia prostego ludu).

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Jego brat Marie-Joseph Chénier również był literatem - pisarzem i dramaturgiem. W czasie rewolucji francuskiej zasiadał w Konwencie Narodowym jako deputowany departamentu Seine-et-Oise.

Bibliografia

G. Walter, Avant-Propos [w:] A. Chénier, Oeuvres complètes, Gallimard, Paris 1958

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
André de Chénier

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z poety