Andrei Mureşanu - Polski Serwis Naukowy

Andrei Mureşanu (portret autorstwa Mişu Poppa)

Andrei Mureşanu (też: Mureşianu; ur. 16 listopada 1816 r. w Bystrzycy – zm. 12 października 1863 r. w Braszowie) – rumuński poeta, publicysta i tłumacz z Siedmiogrodu, rewolucjonista i działacz narodowy.

Pochodził z rodziny chłopskiej. Od 1825 r. uczęszczał do gimnazjum pijarskiego w rodzinnej Bystrzycy. Od 1832 r. studiował filozofię i teologię w Blaj, gdzie jego profesorami byli m. in. Timotei Cipariu i George Bariţ. W 1838 r. został profesorem w Braszowie. Wcześnie zaczął pisać poezje, które publikował w czasopiśmie pt. "Foaia pentru Minte, Inima şi Literatură" ("Pismo dla Ducha, Serca i Literatury"). Jednocześnie tłumaczył na rumuński utwory takich poetów niemieckojęzycznych, jak Friedrich Schiller, Christoph Martin Wieland, Gottfried August Bürger czy Jean Paul.

Siedmiogród lub Transylwania (rum. Transilvania lub Ardeal, węg. Erdély, niem. Siebenbürgen) – kraina historyczna położona na Wyżynie Siedmiogrodzkiej w centralnej Rumunii. Główne miasta Siedmiogrodu to Braszów, Kluż-Napoka, Sybin i Târgu Mureş. Zamieszkany jest przez ludność narodowościowo mieszaną, większość stanowią Rumuni, ale zamieszkują ten teren także bardzo liczne mniejszości narodowe, przede wszystkim węgierska, saska (niemiecka), szeklerska i cygańska.

Bystrzyca lub Bystrzyca Siedmiogrodzka (rum. Bistriţa, węg. Besztertse, niem. Bistritz t. Nösen) – miasto w Rumunii, położone w północno-wschodnim Siedmiogrodzie, nad rzeką Bystrzycą, między Górami Rodniańskimi a Górami Kelimeńskimi w Karpatach Wschodnich.

Był mocno zaangażowany w życie polityczne Siedmiogrodu. Reprezentował przy tym poglądy stosunkowo zachowawcze, silnie narodowe. Wziął aktywny udział w wydarzeniach Wiosny Ludów, m. in. w maju 1848 r. został delegatem miasta Braszowa na wielki wiec narodowy w Blaj. Napisany w tym czasie w Braszowie wiersz pt. Un răsunet do melodii anonimowego kompozytora (śpiewano do niej przedtem hymn religijny pt. Din sânul maicii mele), zdobył niespodziewanie wielką popularność. Rozpowszechniony pod tytułem Deşteaptă-te, române! (pol. Przebudź się, Rumunie!), został nazwany przez Nicolae Bălcescu „rumuńską Marsylianką”. W 1990 r. utwór ten został przyjęty przez Rumunów jako ich hymn narodowy.

Deşteaptă-te, române (rum.) Przebudź się, Rumunie to hymn państwowy Rumunii. Słowa pieśni napisał Andrei Mureşan, rumuński poeta, dziennikarz i tłumacz, uzdolniony trybun czasów Rewolucji 1848. Muzykę skomponował Anton Pann, poeta i etnograf, piosenkarz i autor podręczników muzycznych. Hymn po raz pierwszy został wykonany w 1848 roku w miejscowości Râmnicu Vâlcea. Od tego czasu towarzyszył Rumunom w przełomowych momentach historycznych. Był również spontanicznie śpiewany w czasie wystąpień antykomunistycznych w 1989 roku. W ten sposób pieśń stała się hymnem wyrosłym z historii narodowych zmagań.

Gottfried August Bürger (ur. 31 grudnia 1747 w Molmerswende w powiecie Halberstadt, zm. 8 czerwca 1794 w Getyndze) − niemiecki pisarz związany z okresem Sturm und Drang.

Wiosną 1849 r. schronił się w Ploieşti, a zaraz potem wyjechał na Bukowinę. Po upadku Wiosny Ludów pracował jako tłumacz w Sybinie i jednocześnie publikował w czasopiśmie pt. "Telegraful Roman". W 1862 r. wydany został tom jego poezji.